મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન પર અમેરિકાની અને ઇઝરાયેલની કાર્યવાહી વચ્ચે ઊર્જા સુરક્ષાના પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. આવી સ્થિતિમાં, ગુજરાતનો બનાસ બાયો-CNG મોડેલ ઊર્જા આત્મનિર્ભરતા અને ગ્રીન એનર્જી માટે એક સફળ ઉદાહરણ બની રહ્યો છે. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીના “વેસ્ટ ટુ વેલ્થ” સૂત્રને મૂર્તિમંત કરતું આ પ્રોજેક્ટ ન માત્ર પર્યાવરણને લાભ આપે છે, પરંતુ ગ્રામીણ અર્થતંત્ર અને સ્થાનિક ખેડૂતો માટે નાણાકીય લાભ પણ પ્રદાન કરે છે.
મુખ્ય તથ્યો અને કાર્યપ્રણાળી
બનાસ ડેરી દ્વારા વિકસિત બાયો-CNG પ્લાન્ટ દરરોજ લગભગ 40 મેટ્રિક ટન ગાયના છાણને પ્રોસેસ કરીને 1,800 કિલોગ્રામ કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CNG)નું ઉત્પાદન કરે છે. આ ગેસનું બજારમાં વેચાણ આશરે ₹75 પ્રતિ કિલોગ્રામ થાય છે. સાથે જ, દરરોજ 25 મેટ્રિક ટન ઘન કાર્બનિક ખાતર અને 75 મેટ્રિક ટન પ્રવાહી કાર્બનિક ખાતરનું ઉત્પાદન થાય છે, જેની કિંમત અનુસાર દરરોજ ₹3 લાખથી વધુ આવક થાય છે, અને વાર્ષિક આવક આશરે ₹12 કરોડ સુધી પહોંચે છે.
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર ઊર્જા ઉત્પાદન સુધી સીમિત નથી, પરંતુ ગ્રામ્ય વિસ્તારોના 20-25 ગામના 400-450 પશુપાલન પરિવારોને ગાયના છાણ માટે પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹1 ની દરે ચૂકવણી કરીને નવી આવક આપવાનું કામ કરે છે. છાણ સંગ્રહ અને પરિવહન માટે 13 ટ્રેક્ટર-ટ્રોલીનો ઉપયોગ થાય છે.
રાજય સરકારનો પ્રોત્સાહન અને બજેટ સહાય
ગુજરાત સરકારે બાયો-CNG ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 60 કરોડ રૂપિયાની ખાસ ફાળવણી કરી છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ, 10 નવા પ્લાન્ટ્સની સ્થાપનાની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. રાજ્યમાં નવા પ્લાન્ટ્સને ટેકનિકલ અને નાણાકીય સહાય મળવાથી ગ્રામીણ વિકાસ અને સ્વચ્છ ઊર્જા ઉત્પાદન વધશે.
પર્યાવરણ અને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડો
બનાસ બાયો-CNG મોડેલ દર વર્ષે કાર્બન ઉત્સર્જનમાં આશરે 6,750 ટન ઘટાડવામાં મદદ કરે છે, જે ‘ગ્રીન ગુજરાત’ માટેના સંકલ્પને મજબૂત બનાવે છે. પ્રોજેક્ટ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અને આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે, જે પર્યાવરણીય સુરક્ષા અને સ્થાયી વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરે છે.
આર્થિક અને સામાજિક લાભ
બનાસકાંઠામાં આવેલી પ્લાન્ટ સ્થાનિક અર્થતંત્રને પણ મજબૂત બનાવે છે. ગાયના છાણના સતત પુરવઠાથી સ્થાનિક ખેડૂતોને નાણાકીય લાભ મળે છે, ઉપરાંત સ્થાનિક મજૂરોને રોજગાર મળે છે. બાયો-CNG, ઘન અને પ્રવાહી ખાતરના વેચાણથી દરરોજ ₹3 લાખની આવક ઉત્પન્ન થાય છે, જે સ્થાનિક બજાર અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
નેશનલ મોડેલ અને પ્રચાર
બનાસ બાયો-CNG મોડેલ ગુજરાતમાં જ નહીં, પરંતુ કેન્દ્ર અને રાજ્ય સહયોગથી 15 રાજ્યોમાં તબક્કાવાર રીતે લાગુ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઉદાહરણ દેશભરમાં સ્વચ્છ ઊર્જા અને ગ્રામીણ વિકાસ માટેનું પ્રેરણાસ્પદ મોડેલ બની રહ્યું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
