સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા આપી છે કે SC/ST (Scheduled Castes and Scheduled Tribes) એક્ટ હેઠળ ફક્ત અપશબ્દો બોલ્યા કે ગાળો આપ્યા હોય તેનાથી કાર્યવાહી શક્ય નથી. સુનાવણી વખતે, જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આલોક આરાધેની બેન્ચે 12 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ જણાવ્યું કે SC/ST એક્ટ લાગુ કરવા માટે તે જરૂરી છે કે આરોપીએ SC/ST સમુદાયની વ્યક્તિને તેના જાતિ આધારિત અપમાન અથવા ગાળો આપી હોય.
કેસ બિહારના કેશવ કુમાર મહતોની અરજી પર થઈ, જેમને SC સમુદાયના એક વ્યક્તિને ગાળો આપવાની ફરિયાદના આધારે SC/ST એક્ટ હેઠળ FIR નોંધવામાં આવી હતી. ટ્રાયલ કોર્ટે સમન્સ મોકલ્યા હતા, પરંતુ મહતોએ હાઇકોર્ટમાં આ સુનાવણી કરી, જ્યાં રાહત ન મળતાં સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી બાબત પહોંચી.
કોર્ટે નોંધ્યું કે કેશવની સામે કોઈ સ્પષ્ટ સત્ય ઘટના દાખલ કરવામાં આવી નથી કે તેણે જાતિ આધારિત અપમાન કર્યો હોય, અને FIR તથા ચાર્જશીટમાં જાતિસૂચક અપમાન અંગે કોઈ ઉલ્લેખ નથી. કોર્ટના અનુસંધાન મુજબ, SC/ST એક્ટનો હેતુ એ છે કે માત્ર SC/ST સમુદાયનો આધાર લઈને કોઈ પર કાર્યવાહી ન થાય, પરંતુ સંબંધિત વ્યક્તિને તેની જાતિના કારણે જાહેરમાં અપમાનિત કરવું અથવા ગાળો ભાંડવું જોઈએ. માત્ર નામ લીધું હોવું કે સામાન્ય ગાળો આપવું પૂરતું નથી.
આ કાયદાકીય દૃષ્ટિથી, સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રાયલ કોર્ટના સમન્સને રદ કરી, કેશવ સામે ચાલતા કેસ પર પૂર્ણવિરામ મૂક્યો. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું કે SC/ST એક્ટ હેઠળ કાર્યવાહી ન થવાનાં છતાં IPC હેઠળ પણ ફક્ત ગાળો આપ્યા હોવા પર કાર્યવાહી શક્ય નથી. આ ચુકાદો SC/ST એક્ટનો દુરુપયોગ અટકાવવા અને જાતિ આધારિત અપમાન અંગે સ્પષ્ટ માપદંડ પ્રદાન કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. સુપ્રીમ કોર્ટ અગાઉ પણ અનેક વખત આ બાબતમાં સ્પષ્ટતા આપી ચૂકી છે, જે દર્શાવે છે કે આ કાયદો માત્ર આધારે કેસ ચલાવવા માટે નથી, પરંતુ ચોક્કસ જાતિસૂચક અપમાનની સ્થિતિમાં જ લાગુ થાય છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
