ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ (ICG) 1 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ પોતાની 50મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહી છે, જે દેશમાં દરિયાઈ સુરક્ષા ક્ષેત્રમાં તેની 5 દાયકાની પ્રતિબદ્ધ સેવાઓની યાદ કરાવે છે. 1 ફેબ્રુઆરી, 1977 ના રોજ સ્થાપિત થયેલ આ દળની શરૂઆત માત્ર સાત જહાજો સાથે થઈ હતી, પરંતુ આજે તેની કાફલામાં 155 જહાજો અને 80 વિમાનો સામેલ છે, જે તેને દેશના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ સુરક્ષા દળોમાંથી એક બનાવે છે. ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડનું મુખ્ય મિશન ભારતના દરિયાકાંઠાનું રક્ષણ કરવું, દરિયામાં કાયદા અને વ્યવસ્થા જાળવવી, ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ અટકાવવી, દાણચોરીને રોકવી, ફસાયેલા લોકોને બચાવવી અને દરિયાઈ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ કરવું છે.
ICG ભારતના 2.01 મિલિયન ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તાર ધરાવતી એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન (EEZ) અને 11,098 કિલોમીટર લાંબા દરિયાકાંઠાનું નિરીક્ષણ કરે છે. આધુનિક જહાજો, વિમાનો અને ઇલેક્ટ્રોનિક સર્વેલન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને, કોસ્ટ ગાર્ડ દરિયામાં સતત દેખરેખ રાખે છે. આપત્તિ સમયના તોફાન, બોટ અકસ્માત, તબીબી, અથવા જહાજ ભંગાણ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં ICG એ 11,800 થી વધુ લોકોને બચાવ્યા છે, જેના કારણે તે દેશના દરિયાઈ જીવ બચાવવાના મુખ્ય દળ તરીકે ઓળખાય છે.
આ દળે આપત્તિ રાહત અને સહયોગી કામગીરીમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન, ICG એ ભારતીય નૌકાદળ સાથે મિલીને લક્ષદ્વીપ અને કેરળના દરિયાકાંઠે અનેક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ ઘટનાઓનો તાત્કાલિક અને અસરકારક જવાબ આપ્યો, જેના કારણે જીવન અને સંપત્તિ બંને બચી શક્યાં. સરકારના લક્ષ્ય મુજબ, 2030 સુધી ICG ની કાફલામાં 200 જહાજો અને 100 વિમાનો હશે, જે તેને વિશ્વના અગ્રણી કોસ્ટ ગાર્ડોમાં સ્થાન અપાવશે.
આત્મનિર્ભર ભારત અને મેક ઇન ઇન્ડિયા પહેલ હેઠળ, કોસ્ટ ગાર્ડ સ્વદેશી જહાજો, વિમાનો, હેલિકોપ્ટર અને સર્વેલન્સ સાધનો સાથે પોતાનું મજબૂતીકરણ કરી રહ્યું છે, તેમજ કર્મચારીઓ માટે સુવિધાઓ અને માળખાગત સુવિધાઓ સુધારવા પર પણ ભાર મૂકી રહ્યો છે. ICG તમામ દરિયાઈ, હવાઈ અને દરિયાકાંઠાના ઓપરેશનોમાં મહિલાઓને સમાન તકો પૂરી પાડે છે, જે દળને વધુ મજબૂત અને સમાવેશી બનાવે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, ICG માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહત કામગીરી દ્વારા અન્ય દેશો સાથે સહયોગનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે. 2025માં, વિશ્વના કોસ્ટ ગાર્ડ સંગઠનોએ ભારતને 50મા ગ્લોબલ કોસ્ટ ગાર્ડ સમિટનું અધ્યક્ષપદ સોંપ્યું, જે ભારતની વધતી દરિયાઈ શક્તિને દર્શાવે છે. 50મી સ્થાપના દિવસે રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ, વડા પ્રધાન અને સંરક્ષણ પ્રધાને તમામ અધિકારીઓ અને સૈનિકોને અભિનંદન પાઠવ્યા અને તેમના દરિયાઈ સુરક્ષા ક્ષેત્રે યોગદાનની પ્રશંસા કરી.
આજે, ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ માત્ર એક સુરક્ષા દળ નથી, પરંતુ સમુદ્રમાં દેશનું વિશ્વસનીય રક્ષક બની ગયું છે, જે કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં ભારતની દરિયાઈ સરહદો અને રાષ્ટ્રીય હિતોનું રક્ષણ કરવા હંમેશા તૈયાર રહે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
