દેશમાં ઝડપથી વધી રહેલી ડિજિટલ છેતરપિંડીના કેસોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે સાઈબર ઠગાઈ દ્વારા રૂ. 54 હજાર કરોડથી વધુ રકમ ઉપાડી લેવામાં આવી છે, જેને “ખુલ્લી લૂંટ” ગણાવી શકાય. મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેન્ચે કેન્દ્ર સરકારને આવા ગુનાઓ પર લગામ લગાવવા માટે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) તૈયાર કરવાની સૂચના આપી છે. બેન્ચમાં ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી અને એન.વી. અંજારિયા પણ સામેલ હતા.
4 અઠવાડિયામાં SOP તૈયાર કરવાની સૂચના
સુપ્રીમ કોર્ટે ગૃહ મંત્રાલયને RBI, ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ અને અન્ય સંબંધિત સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે ચર્ચા કરીને ચાર અઠવાડિયામાં SOPનો ડ્રાફ્ટ તૈયાર કરવાની ફરજ સોંપી છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે RBI દ્વારા સાઈબર ફ્રોડ અટકાવવા માટે કેટલીક માર્ગદર્શિકાઓ પહેલેથી જ તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં બેન્કોને શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન સામે અસ્થાયી રીતે ડેબિટ કાર્ડ હોલ્ડ કરવાની જોગવાઈ છે.
બેન્કોની ભૂમિકા પર કોર્ટની સખત ટિપ્પણી
બેન્ચે કહ્યું કે કેટલાક કેસોમાં બેન્ક અધિકારીઓની સંડોવણી અથવા બેદરકારી જોવા મળી શકે છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે ડિજિટલ એરેસ્ટ જેવા કેસોમાં કેટલાક બેન્ક કર્મચારીઓ ઠગો સાથે હાથ મિલાવતા હોવાના સંકેતો મળે છે. બેન્કોને જનતાના નાણાંના ટ્રસ્ટી ગણાવતા કોર્ટે જણાવ્યું કે આ વિશ્વાસ તોડવો નહીં જોઈએ. ઉપરાંત છેતરપિંડી કરનારાઓને લોન આપવામાં આવી રહી છે અને પછી નાદારી પ્રક્રિયામાં કેસો આવે છે તે પણ ચિંતાજનક બાબત હોવાનું જણાવ્યું.
ડિજિટલ ફ્રોડ કેસોમાં ભારે વધારો
PIBના અહેવાલો અનુસાર દેશમાં ડિજિટલ છેતરપિંડીના કેસોમાં ઝડપી વધારો નોંધાયો છે. વર્ષ 2022માં લગભગ 10.29 લાખ કેસ હતા, જે 2024માં વધીને 22.68 લાખ સુધી પહોંચી ગયા છે. ઇન્ડિયન સાઇબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર મુજબ ફક્ત 2025માં જ આશરે રૂ. 19,813 કરોડનું નુકસાન થયું હતું, જ્યારે 2024માં રૂ. 21,149 કરોડ જેટલું નુકસાન નોંધાયું હતું.
સૌથી સામાન્ય ડિજિટલ છેતરપિંડીના પ્રકાર
-
ડિજિટલ એરેસ્ટ સ્કેમ: પોલીસ અથવા અધિકારી બની વીડિયો કોલ દ્વારા ડરાવી પૈસા પડાવવાની પદ્ધતિ.
-
ફિશિંગ લિંક્સ: નકલી SMS, ઈમેઈલ અથવા લિંક દ્વારા OTP અથવા પાસવર્ડ મેળવવો.
-
ફોન કોલ ફ્રોડ: KYC અપડેટ, સિમ બ્લોક અથવા રિફંડના બહાને માહિતી મેળવવી.
-
UPI સ્કેમ: “Request Money” દ્વારા પીડિતની મંજૂરી લઈ પૈસા કાપવા.
-
સ્ક્રીન શેરિંગ એપ ઠગાઈ: રિમોટ એપ ડાઉનલોડ કરાવી મોબાઈલ ઍક્સેસ મેળવી લેવો.
-
સિમ કાર્ડ ક્લોનિંગ: ડુપ્લિકેટ સિમથી OTP મેળવી ટ્રાન્ઝેક્શન કરવું.
ક્યાંથી મદદ મેળવી શકાય?
સરકાર દ્વારા નાણાકીય છેતરપિંડી અટકાવવા માટે ‘1930’ હેલ્પલાઈન ચલાવવામાં આવે છે, જેના માધ્યમથી અત્યાર સુધીમાં હજારો કરોડની રકમ બચાવવામાં આવી છે.
રાજ્યો મુજબ સૌથી વધુ નુકસાન
સાઈબર છેતરપિંડીમાં મહારાષ્ટ્રમાં સૌથી વધુ રૂ. 3,203 કરોડનું નુકસાન નોંધાયું છે. ત્યારબાદ કર્ણાટક (2,413 કરોડ), તમિળનાડુ (1,897 કરોડ), ઉત્તર પ્રદેશ (1,443 કરોડ) અને તેલંગાણા (1,372 કરોડ) આવે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom-Gujarat
🔗 https://www.youtube.com/@oneindianewscom
