ભારત સરકાર દેશની લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયામાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલાં લઈ રહી છે. વર્ષ 2023માં સંસદ દ્વારા પસાર કરાયેલ ‘નારી શક્તિ વંદન કાયદા’ને વર્ષ 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં અમલમાં મૂકવા માટે કેન્દ્ર સરકારે કવાયત તેજ કરી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, સરકાર આ કાયદામાં જરૂરી સુધારા કરવાની સંભાવના તપાસી રહી છે જેથી સીમાંકન (Delimitation) પ્રક્રિયામાં વિલંબ થાય તો પણ મહિલાઓને 33% અનામતનો લાભ મળી શકે.
વર્તમાન સ્થિતિ અને પડકારો
Association for Democratic Reforms (ADR) અને National Election Watchના તાજેતરના આંકડાઓ મુજબ દેશભરમાં કુલ 4,666 સાંસદો અને ધારાસભ્યોમાંથી માત્ર 464 એટલે કે અંદાજે 10% મહિલાઓ છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે ભારતીય રાજકારણમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ હજુ પણ ખૂબ ઓછું છે. વર્ષ 2023માં પસાર થયેલા નારી શક્તિ વંદન કાયદામાં એવી જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી કે મહિલાઓ માટે 33% અનામત જનગણના અને સીમાંકન પૂર્ણ થયા પછી જ અમલમાં આવશે. આ શરતને કારણે અમલીકરણમાં વિલંબ થવાની શક્યતા ઉભી થઈ હતી, જેને દૂર કરવા માટે હવે સરકાર વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહી છે.
જનગણના અને સીમાંકન પ્રક્રિયાનું સમયપત્રક
સરકારી યોજનાના અનુસંધાને દેશમાં આગામી જનગણના ડિજિટલ પદ્ધતિથી કરવામાં આવશે. પ્રાથમિક અંદાજ મુજબ ડિજિટલ જનગણનાની પ્રક્રિયા 1 માર્ચ, 2027 સુધી પૂર્ણ થવાની સંભાવના છે. સામાન્ય રીતે વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવામાં લાંબો સમય લાગે છે, પરંતુ ડિજિટલ રેકોર્ડિંગ સિસ્ટમને કારણે આ પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બનવાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ સાથે સરકાર મહિલા અનામતને સીમાંકન પ્રક્રિયાથી અલગ કરીને કાયદાકીય રીતે અમલમાં લાવવાની શક્યતાઓ પણ તપાસી રહી છે.
મહિલાઓને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો કરવાનો પ્રયાસ
કેન્દ્ર સરકાર આ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દે સહયોગી પક્ષો અને વિરોધ પક્ષો સાથે ચર્ચા કર્યા બાદ જ આગળ વધવાની તૈયારીમાં છે. સરકારનો મુખ્ય હેતુ Parliament of India, રાજ્ય વિધાનસભાઓ અને Delhi Legislative Assemblyમાં મહિલાઓને યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો છે. જો આ સુધારા અમલમાં આવે છે તો 2029ની લોકસભા ચૂંટણીમાં સંસદનું રાજકીય ચિત્ર નોંધપાત્ર રીતે બદલાઈ શકે છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે મહિલાઓને 33% અનામત મળવાથી દેશમાં રાજકારણમાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં ઐતિહાસિક વધારો જોવા મળશે અને લોકશાહી વધુ સમાનતાપૂર્ણ બની શકશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
