દેશના એપ આધારિત ટેક્સી અને કેબ માર્કેટમાં અત્યાર સુધી ખાનગી કંપનીઓનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે. ડ્રાઇવરો પાસેથી 20થી 30 ટકા સુધી કમિશન કાપવા, રાઈડ કેન્સલેશન, સર્જ પ્રાઇસિંગ અને એકતરફી રીતે રજિસ્ટ્રેશન બ્લોક કરી દેવા જેવી ફરિયાદો વચ્ચે હવે સહકારિતા આધારિત ‘ભારત ટેક્સી’ મોડલને મોટો વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહે ગાંધીનગરથી ‘ભારત ટેક્સી’નું લોન્ચિંગ કર્યું. આ સેવા હાલમાં ગુજરાતના 14 મુખ્ય શહેરોમાં શરૂ કરવામાં આવી છે. સરકાર અને સહકારી ક્ષેત્રના દાવા મુજબ, આ માત્ર નવી ટેક્સી એપ નથી, પરંતુ ડ્રાઇવર-કેન્દ્રિત સહકારી આંદોલન છે, જેમાં વાહનચાલક માત્ર ડ્રાઇવર નહીં, પરંતુ ‘સારથી’ અને સેવા વ્યવસ્થાનો હિસ્સેદાર બનશે.
ડ્રાઇવર નહીં, ‘સારથી’ અને માલિકીનો દરજ્જો
અમિત શાહે પોતાના સંબોધનમાં કહ્યું કે વાહનચાલકોને માત્ર ડ્રાઇવર ગણીને તેમની મહેનતનો મોટો હિસ્સો કાપી લેતી પ્રણાલી હવે બદલાવાની જરૂર છે. ‘ભારત ટેક્સી’માં વાહનચાલકોને ‘સારથી’ તરીકે ઓળખ આપવામાં આવી છે. આ મોડલનો મૂળ વિચાર છે—‘સારથી હી માલિક’.
આ વ્યવસ્થા હેઠળ સારથીઓને માત્ર રાઈડ પૂરી પાડનારા કર્મચારી તરીકે નહીં, પરંતુ સહકારી માળખાના ભાગીદાર તરીકે જોડવાનો પ્રયાસ છે. આવનારા સમયમાં આ સહકારી સંસ્થા પોતાના સભ્ય સારથિઓને સસ્તા દરે લોન, વીમા, સામાજિક સુરક્ષા અને બિઝનેસ વિસ્તરણ માટે આર્થિક ટેકો આપવામાં મદદ કરશે.
ઝીરો કમિશન મોડલથી ડ્રાઇવરોને સીધો ફાયદો
‘ભારત ટેક્સી’નું સૌથી મજબૂત પાસું ઝીરો કમિશન મોડલ માનવામાં આવી રહ્યું છે. ખાનગી કેબ એપમાં ડ્રાઇવરની કમાણીમાંથી 20થી 30 ટકા સુધી કમિશન કાપવામાં આવતું હોવાની ફરિયાદો લાંબા સમયથી ઉઠતી રહી છે. પરિણામે ડ્રાઇવરોની વાસ્તવિક આવક ઘટે છે અને તેઓ ઘણીવાર ટૂંકા અંતરની રાઈડ કેન્સલ કરવા મજબૂર બને છે.
‘ભારત ટેક્સી’માં કમિશન ન હોવાથી ગ્રાહક દ્વારા ચૂકવાયેલ ભાડું સીધું સારથી સુધી પહોંચે તેવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આથી ડ્રાઇવરને વધુ ન્યાયસંગત આવક અને ગ્રાહકને વધુ વાજબી ભાડું મળવાની આશા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
નો સર્જ પ્રાઇસિંગથી મુસાફરોને રાહત
ખાનગી કેબ એપમાં પીક અવર, વરસાદ, રાત્રિ સમય કે વધારે માંગ દરમિયાન સર્જ પ્રાઇસિંગને કારણે ભાડું ઘણીવાર બે થી ત્રણ ગણું વધી જાય છે. આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને ‘ભારત ટેક્સી’માં નો સર્જ પ્રાઇસિંગનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
આનો અર્થ એ છે કે પીક અવર કે વરસાદ દરમિયાન મુસાફરોને અચાનક વધેલા ભાડાનો સામનો કરવો ન પડે. ગ્રાહકો માટે આ મોડલ વધુ પારદર્શક અને સ્થિર ભાડાવાળી સેવા તરીકે રજૂ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
મુસાફરોને ભાડામાં કેવી રીતે ફાયદો મળશે?
ભારત ટેક્સીના મોડલ મુજબ, ખાનગી કંપનીઓ જે કમિશન લે છે તે ખર્ચ દૂર થવાથી મુસાફરોને પણ ભાડામાં રાહત મળી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ખાનગી એપમાં કોઈ રૂટનું ભાડું ₹200 હોય અને તેમાંથી ડ્રાઇવરને ₹140 જેટલી રકમ મળતી હોય, તો ઝીરો કમિશન મોડલમાં ગ્રાહક પાસેથી ઓછું ભાડું લઈને પણ ડ્રાઇવરને વધુ સારી કમાણી મળી શકે છે.
આ મોડલથી એક તરફ મુસાફરને ભાડામાં રાહત અને બીજી તરફ સારથીને કમાણીમાં વધારો, બંને ફાયદા મળી શકે તેવો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.
ગુજરાતના 14 શહેરોમાં સેવા શરૂ
‘ભારત ટેક્સી’ ગુજરાતના અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ, જામનગર, ભાવનગર, જૂનાગઢ, દ્વારકા, સોમનાથ, વલસાડ, આણંદ, નડિયાદ, મહેસાણા અને અમરેલી સહિત 14 મુખ્ય શહેરોમાં શરૂ કરવામાં આવી છે. આગામી એક મહિનામાં તેને સમગ્ર ગુજરાતમાં વિસ્તૃત કરવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે.
ગુજરાતમાં ડિસેમ્બર 2025ના સોફ્ટ લોન્ચ બાદ અત્યાર સુધી 1.5 લાખથી વધુ સારથી અને 7 લાખથી વધુ ગ્રાહકો જોડાઈ ચૂક્યા હોવાનું જણાવાઈ રહ્યું છે. રોજની હજારો રાઈડ્સ પૂર્ણ થઈ રહી છે, જેના કારણે આ મોડલને રાજ્યમાં સારું પ્રારંભિક પ્રતિસાદ મળ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
‘બાઈક દીદી’ પહેલથી મહિલાઓને રોજગારી
‘ભારત ટેક્સી’ સાથે ‘બાઈક દીદી’ નામની વિશેષ પહેલ પણ જોડાઈ છે. આ પહેલ હેઠળ મહિલાઓને પ્લેટફોર્મ સાથે જોડીને રોજગારી અને સલામત પરિવહન બંને દિશામાં પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ છે. માહિતી મુજબ, ગુજરાતમાં 150થી વધુ મહિલાઓ આ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાઈને સેવા આપી રહી છે.
આ પહેલ મહિલાઓ માટે સ્વરોજગાર, આર્થિક સ્વાવલંબન અને સુરક્ષિત મુસાફરીના વિકલ્પ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવી રહી છે.
સ્ટાર્ટઅપ નહીં, સહકારી આંદોલન
‘ભારત ટેક્સી’ને માત્ર એક સ્ટાર્ટઅપ નહીં પરંતુ સહકારી આંદોલનનો ડિજિટલ વિસ્તાર ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે. દૂધ, ખાતર, બેન્કિંગ અને કૃષિ ક્ષેત્ર બાદ હવે સહકારિતાએ ડિજિટલ ગિગ ઇકોનોમી અને મોબિલિટી સેક્ટરમાં પ્રવેશ કર્યો છે.
આ પ્રોજેક્ટ પાછળ અમૂલ, નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ, નાબાર્ડ, નેશનલ કો-ઓપરેટિવ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન, ઇફકો અને અન્ય મોટી સહકારી સંસ્થાઓના સહયોગનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અમૂલ મોડલે જેમ દૂધ ઉત્પાદકોને મજબૂત બનાવ્યા, તેવી જ રીતે ભારત ટેક્સી મોડલ વાહનચાલકોને મજબૂત બનાવશે તેવો વિશ્વાસ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.
ખાનગી કેબ કંપનીઓને સીધી ટક્કર
ભારત ટેક્સીનું આગમન ખાનગી કેબ કંપનીઓ માટે સીધો પડકાર માનવામાં આવી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી ગ્રાહકો અને ડ્રાઇવરો બંને પાસે મર્યાદિત વિકલ્પો હતા. હવે ઝીરો કમિશન અને ડ્રાઇવર-માલિકી મોડલના કારણે બજારમાં સ્પર્ધા વધવાની શક્યતા છે.
જો ભારત ટેક્સી પોતાના દાવા મુજબ વાજબી ભાડું, નો સર્જ પ્રાઇસિંગ, ઓછી કેન્સેલેશન સમસ્યા અને સારથીઓ માટે ન્યાયસંગત આવક સુનિશ્ચિત કરી શકશે, તો તે કેબ માર્કેટમાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.
આગામી બે વર્ષમાં 500 શહેરોમાં વિસ્તારનો લક્ષ્ય
ભારત ટેક્સી મોડલને આગામી બે વર્ષમાં મુંબઈ, લખનઉ, પુણે સહિત દેશના 500 જેટલા શહેરોમાં વિસ્તારવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. ગુજરાતમાં શરૂઆત બાદ હવે સરકાર અને સહકારી ક્ષેત્ર આ પ્લેટફોર્મને રાષ્ટ્રીય સ્તરે વિકસાવવા પર ભાર મૂકી રહ્યા છે.
આ વિસ્તરણ સફળ થાય તો દેશના લાખો વાહનચાલકોને સહકારી માળખા હેઠળ વધુ સ્થિર આવક, સામાજિક સુરક્ષા અને વ્યવસાયિક ઓળખ મળી શકે છે.
સહકારથી સમૃદ્ધિ હવે મોબિલિટી સેક્ટરમાં
‘ભારત ટેક્સી’ PM મોદીના ‘સહકારથી સમૃદ્ધિ’ના વિઝનને ડિજિટલ પરિવહન ક્ષેત્રમાં લઈ જતું પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. આ મોડલનો હેતુ ડ્રાઇવરોનું શોષણ ઘટાડવો, મુસાફરોને વાજબી સેવા આપવી અને ગિગ ઇકોનોમીમાં સહકારી માલિકીનો નવો રસ્તો ખોલવાનો છે.
ગુજરાતથી શરૂ થયેલી આ સેવા જો સફળ સાબિત થશે, તો દેશના એપ આધારિત ટેક્સી માર્કેટમાં એક નવી વ્યવસ્થા ઊભી થઈ શકે છે, જેમાં નફાનો મોટો હિસ્સો મોટી ખાનગી કંપનીઓને નહીં, પરંતુ મહેનત કરનારા સારથીઓને મળશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક કરો, શેર કરો અને સબસ્ક્રાઈબ કરો
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
