ગુજરાતને વૈશ્વિક નિકાસ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર ક્ષેત્રે વધુ મજબૂત સ્થાન અપાવવાના ઉદ્દેશ સાથે રાજ્ય સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. રાજ્યમાં ઉત્પાદિત થતી ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓને વિશ્વના વિવિધ દેશોના બજારો સુધી પહોંચાડવા તથા નાના, મધ્યમ અને મોટા ઉદ્યોગોને નિકાસની નવી તકો ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ (Gujarat Export Promotion Council – GEPC) નામની વિશેષ હેતુવાળી સંસ્થા સ્થાપવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
રાજ્યના ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગ હેઠળ કાર્યરત થનારી આ સંસ્થા ગુજરાતના નિકાસ ક્ષેત્રને સમર્પિત સંસ્થાકીય માળખું પૂરું પાડશે. ખાસ કરીને માઇક્રો, સ્મોલ એન્ડ મીડિયમ એન્ટરપ્રાઇઝિસ (MSME), સ્ટાર્ટઅપ્સ, ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રવેશવા માટે જરૂરી માર્ગદર્શન, ટેક્નિકલ સહાય, નાણાકીય માહિતી અને વેપાર સંબંધિત સેવાઓ પૂરી પાડવાનો તેનો ઉદ્દેશ છે.
3 નવેમ્બર, 2026ના રોજ જાહેર કરાયેલા રાજ્ય સરકારના ઠરાવ અનુસાર GEPCની સ્થાપના કંપની અધિનિયમ, 2013ની કલમ-8 હેઠળ રાજ્ય સરકારની સંપૂર્ણ માલિકીની બિનનફાકારક પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપની તરીકે કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસ અને નિકાસલક્ષી અર્થતંત્રને નવી ગતિ આપવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસમાં નિકાસને મળશે વિશેષ પ્રાધાન્ય
ગુજરાત દેશના મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક અને ઉત્પાદન કેન્દ્રોમાં સ્થાન ધરાવે છે. રાજ્યમાં કેમિકલ્સ, પેટ્રોકેમિકલ્સ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ટેક્સટાઇલ્સ, એન્જિનિયરિંગ, સિરામિક્સ, જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદન અને નિકાસની નોંધપાત્ર સંભાવનાઓ રહેલી છે.
ગુજરાતના મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે રચાયેલી ટાસ્ક ફોર્સ કમિટીએ નિકાસ વિકાસને રાજ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસના ત્રણ મુખ્ય આધારસ્તંભ પૈકીનો એક ગણાવ્યો હતો. ભારતને 5 ટ્રિલિયન અમેરિકન ડૉલરની અર્થવ્યવસ્થા બનાવવાના લક્ષ્યમાં ગુજરાતનું યોગદાન વધારવા માટે તૈયાર કરાયેલા અહેવાલમાં નિકાસ પ્રવૃત્તિઓ માટે સમર્પિત સંસ્થાની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી હતી.
આ ભલામણોને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાત રાજ્ય ઇન્સ્ટિટ્યુશન ફોર ટ્રાન્સફોર્મેશન દ્વારા મે 2025માં એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલની સ્થાપના અંગે અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ ઉદ્યોગ કમિશનરેટ દ્વારા રજૂ કરાયેલી દરખાસ્તને રાજ્ય સરકારે મંજૂરી આપી છે.
MSME અને સ્ટાર્ટઅપ્સને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રવેશ માટે મળશે સહયોગ
ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ રાજ્યના નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને અન્ય ઉત્પાદક એકમોને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સાથે જોડવાનો છે. ઘણા MSME એકમો ગુણવત્તાયુક્ત ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરતા હોવા છતાં વિદેશી બજારોની માંગ, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના નિયમો, નિકાસ પ્રક્રિયા, ગુણવત્તા પ્રમાણપત્રો અને માર્કેટિંગ સંબંધિત માહિતીના અભાવે વૈશ્વિક બજારમાં પૂરતો પ્રવેશ મેળવી શકતા નથી.
GEPC આવા ઉદ્યોગોને યોગ્ય વિદેશી બજારોની ઓળખ, નિકાસ માટેની વ્યૂહરચના, બિઝનેસ કન્સલ્ટન્સી, મેન્ટરિંગ અને હેન્ડહોલ્ડિંગ જેવી સેવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા માટે કામગીરી કરશે. આ ઉપરાંત ઉદ્યોગસાહસિકો અને નિકાસકારોની ક્ષમતા વધારવા માટે તાલીમ કાર્યક્રમો, વર્કશોપ, સેમિનાર અને કૌશલ્ય વિકાસ પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવશે. દેશ અને વિદેશમાં યોજાતા વેપાર મેળા, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રદર્શનો અને માર્કેટિંગ કાર્યક્રમોમાં ગુજરાતના ઉદ્યોગોની ભાગીદારી વધારવા માટે સરકારી સંસ્થાઓ તથા વેપારી સંગઠનો સાથે સંકલન કરવામાં આવશે.
ડિજિટલ એક્સપોર્ટર પોર્ટલ અને કોમન ફેસિલિટી સેન્ટરની સુવિધા
નિકાસકારોને એક જ સંસ્થાકીય માળખા હેઠળ વિવિધ પ્રકારની સેવાઓ મળી રહે તે માટે GEPC દ્વારા ડિજિટલ ટ્રેડ પ્લેટફોર્મ અને એક્સપોર્ટર પોર્ટલ વિકસાવવાનો ઉદ્દેશ રાખવામાં આવ્યો છે.
આ ઉપરાંત કોમન ફેસિલિટી સેન્ટર, ઇન્ક્યુબેશન સેન્ટર, ટેસ્ટિંગ અને સર્ટિફિકેશન સુવિધાઓ તથા લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ સિસ્ટમ વિકસાવવા માટે પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. આ સુવિધાઓ દ્વારા ઉદ્યોગોને ઉત્પાદનની ગુણવત્તા ચકાસણી, આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનું પાલન, જરૂરી પ્રમાણપત્રો અને નિકાસ સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ અંગે માર્ગદર્શન મળી શકશે.
ખાસ કરીને નવા નિકાસકારો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારની જટિલ પ્રક્રિયાઓને સમજવામાં અને જરૂરી મંજૂરીઓ તથા દસ્તાવેજીકરણ માટે યોગ્ય સહાય મેળવવામાં આ વ્યવસ્થા ઉપયોગી બની શકે છે.
ટ્રેડ ફાઇનાન્સ, વીમા અને લોજિસ્ટિક્સ માટે માર્ગદર્શન
આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારમાં નાણાકીય વ્યવસ્થા અને માલની સમયસર ડિલિવરી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. નિકાસકારોને ઘણી વખત ટ્રેડ ફાઇનાન્સ, વીમા, સપ્લાય ચેઇન અને આંતરરાષ્ટ્રીય લોજિસ્ટિક્સ સંબંધિત પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે.
આ સમસ્યાઓને ધ્યાનમાં રાખીને GEPC દ્વારા નિકાસકારોને ટ્રેડ ફાઇનાન્સ, એક્સપોર્ટ ઇન્સ્યોરન્સ, માલ મોકલતા પહેલાં અને મોકલ્યા બાદની નાણાકીય સુવિધાઓ તથા સપ્લાય ચેઇન મેનેજમેન્ટ અંગે સહયોગ પૂરો પાડવાનો ઉદ્દેશ રાખવામાં આવ્યો છે.
આ ઉપરાંત માર્કેટ ઇન્ટેલિજન્સ, ટ્રેડ એનાલિટિક્સ, પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ, આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડિંગ અને વિદેશી બજારોના નિયમોનું પાલન કરવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે. આ સેવાઓથી ગુજરાતના ઉત્પાદકોને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના જોખમો સમજવામાં અને નિકાસની નવી તકોનો લાભ લેવામાં મદદ મળવાની અપેક્ષા છે.
‘Made in Gujarat’ને વૈશ્વિક બ્રાન્ડ બનાવવાની તૈયારી
ગુજરાતમાં ઉત્પાદિત થતી ચીજવસ્તુઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિશિષ્ટ ઓળખ અપાવવા માટે GEPC દ્વારા વૈશ્વિક બ્રાન્ડિંગ અને માર્કેટિંગ અભિયાનો હાથ ધરવાનો ઉદ્દેશ રાખવામાં આવ્યો છે.
‘Made in Gujarat’ ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા, વિશ્વસનીયતા અને વિશેષતાઓને વિદેશી ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં પ્રચાર-પ્રસાર કરવામાં આવશે. વિદેશી વેપારી સંગઠનો, સંસ્થાઓ અને સંભવિત ખરીદદારો સાથે સંપર્ક વધારવા તથા વેપાર અને રોકાણની ભાગીદારી વિકસાવવા માટે પણ પ્રયાસો હાથ ધરવામાં આવશે.
ગુજરાતના સ્થાનિક ઉત્પાદનોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્થાન મળે અને નિકાસકારો નવા દેશોમાં પોતાના વ્યવસાયનો વિસ્તાર કરી શકે તે માટે GEPC મહત્વપૂર્ણ સંકલનકારી ભૂમિકા ભજવશે.
નિકાસ વધારવાની સાથે આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પણ લક્ષ્યાંક
ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ માત્ર નિકાસ વધારવા પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની દિશામાં પણ કામગીરી કરશે. રાજ્યમાં એવા મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવામાં આવશે, જ્યાં ઉત્પાદકોને વિદેશથી આયાત થતા ઉત્પાદનો અથવા કાચા માલ પર વધુ નિર્ભર રહેવું પડે છે.
આવા ક્ષેત્રોમાં સ્થાનિક વિકલ્પો વિકસાવવા માટે ઉત્પાદકોને ટેક્નિકલ, નાણાકીય અને સલાહકારી સહયોગ પૂરો પાડવાનો ઉદ્દેશ રાખવામાં આવ્યો છે. આ પ્રયાસો દ્વારા સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવાની સાથે આયાતના વિકલ્પરૂપે સ્વદેશી ઉત્પાદનોને પ્રોત્સાહન આપી શકાશે. આ પહેલ આત્મનિર્ભર ભારત અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના વ્યાપક ઉદ્દેશો સાથે પણ સુસંગત છે.
રાજ્ય સરકારની 100 ટકા માલિકીની બિનનફાકારક કંપની તરીકે થશે સ્થાપના
3 નવેમ્બર, 2026ના સરકારી ઠરાવ મુજબ ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલની સ્થાપના કંપની અધિનિયમ, 2013ની કલમ-8 હેઠળ કરવામાં આવશે. GEPC રાજ્ય સરકારની સંપૂર્ણ માલિકીની બિનનફાકારક પ્રાઇવેટ લિમિટેડ કંપની તરીકે કાર્ય કરશે. કંપનીની પ્રારંભિક અધિકૃત મૂડી અને પેઇડ-અપ મૂડી રૂપિયા 1 લાખ નક્કી કરવામાં આવી છે.
કંપનીની 100 ટકા શેર મૂડી ગુજરાતના રાજ્યપાલશ્રીના નામે રાજ્ય સરકારના અધિકૃત નોમિનીઓ દ્વારા રાખવામાં આવશે. કાયદાકીય જોગવાઈઓને આધીન રહીને કંપની ભવિષ્યમાં જરૂરી ભંડોળ ઊભું કરી શકશે અને બેન્કો તથા અન્ય નાણાકીય સંસ્થાઓ પાસેથી લોન મેળવવાની સત્તા પણ ધરાવશે. અહીં નોંધનીય છે કે રૂપિયા 1 લાખ કંપનીની પ્રારંભિક શેર મૂડી છે, સમગ્ર એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાર્યક્રમ માટેનું કુલ બજેટ નહીં.
મુખ્ય સચિવના અધ્યક્ષસ્થાને કાર્ય કરશે GEPCનું બોર્ડ
ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલના સંચાલન માટે બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સની રચના કરવામાં આવશે. આ બોર્ડમાં ઓછામાં ઓછા 3 અને વધુમાં વધુ 15 સભ્યો રહેશે. રાજ્યના મુખ્ય સચિવ બોર્ડના અધ્યક્ષ તરીકે કામગીરી સંભાળશે. ઉદ્યોગ અને ખાણ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ, અગ્ર સચિવ અથવા સચિવ ઉપાધ્યક્ષ તરીકે જવાબદારી નિભાવશે.
ઉદ્યોગ કમિશનર કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર તરીકે કામગીરી કરશે. આ બોર્ડમાં બંદરો અને વાહનવ્યવહાર વિભાગ, કુટિર અને ગ્રામોદ્યોગ વિભાગ, કૃષિ, ખેડૂત કલ્યાણ અને સહકાર વિભાગ, MSME કમિશનર, ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ (GIDC), iNDEXTb, ગુજરાત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ અને નાણાં વિભાગના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે.
વિવિધ વિભાગોના પ્રતિનિધિઓના સમાવેશથી નિકાસ વિકાસ સંબંધિત નિર્ણયો, ઔદ્યોગિક નીતિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને લગતી કામગીરીમાં સંકલન સાધવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
ગુજરાતના નિકાસકારો માટે નવી તકોના દ્વાર ખૂલવાની અપેક્ષા
ગુજરાત એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલની સ્થાપનાને મંજૂરી મળવાથી રાજ્યના નિકાસ ક્ષેત્રને સમર્પિત સંસ્થાકીય વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે. આ સંસ્થા કાર્યરત થયા બાદ રાજ્યના MSME, સ્ટાર્ટઅપ્સ, ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રવેશવા માટે જરૂરી માહિતી, માર્ગદર્શન અને વિવિધ સહાય સેવાઓ એક સંકલિત માળખા હેઠળ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
ગુજરાતના ઉત્પાદનોનું વૈશ્વિક બ્રાન્ડિંગ, નિકાસ પ્રક્રિયાઓનું સરળીકરણ, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો સાથે જોડાણ અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોની સ્પર્ધાત્મકતા વધારવા માટે GEPC મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે. રાજ્ય સરકારનો આ નિર્ણય ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સાથે વધુ મજબૂત રીતે જોડવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
