શેરબજારમાં રોકાણકારોને ઊંચા વળતરની લાલચ આપીને શેરના ભાવ કૃત્રિમ રીતે વધારવાના કથિત કૌભાંડ સામે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) દ્વારા મોટી કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. ઈડીની મુંબઈ ઝોનલ ઓફિસ-1 દ્વારા 16 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ બે લિસ્ટેડ કંપનીઓ, આર એમ ડ્રિપ એન્ડ સ્પ્રિંકલર્સ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ (RM Drip and Sprinklers Systems Limited) અને આરએન્ડબી ડેનિમ્સ લિમિટેડ (R&B Denims Limited)ના શેર વ્યવહારોની તપાસના ભાગરૂપે વિવિધ સ્થળોએ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, પસંદગીની વ્યક્તિઓને નીચા ભાવે શેર અને કન્વર્ટિબલ વોરન્ટ્સ ફાળવ્યા બાદ સોશિયલ મીડિયા અને વોટ્સએપ ગ્રૂપ મારફતે શેરની ખરીદી માટે પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હોવાની શંકા છે. આ મામલે ઈડીએ આશરે ₹200 કરોડના મૂલ્યનાં ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ કર્યા હોવાનું સામે આવ્યું છે.
RM Drip અને R&B Denimsના શેર વ્યવહારોની ED દ્વારા તપાસ
એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટની મુંબઈ ઝોનલ ઓફિસ-1 દ્વારા પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ (PMLA) હેઠળ બે લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેર વ્યવહારો અંગે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે. આ તપાસમાં આર એમ ડ્રિપ એન્ડ સ્પ્રિંકલર્સ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ અને આરએન્ડબી ડેનિમ્સ લિમિટેડના શેરની ફાળવણી, ખરીદી, વેચાણ અને શેરના ભાવમાં થયેલા ફેરફારોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
ઈડીની તપાસનો મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે પસંદગીના રોકાણકારોને નીચા ભાવે શેર ફાળવ્યા બાદ શેરના ભાવ કૃત્રિમ રીતે વધારવામાં આવ્યા હતા કે નહીં અને ત્યારબાદ ઊંચા ભાવે શેર વેચીને ગેરકાયદેસર નફો મેળવવામાં આવ્યો હતો કે નહીં. તપાસ એજન્સીએ આ વ્યવહારોમાં સામેલ હોવાની શંકા ધરાવતી વ્યક્તિઓ, કંપનીઓ અને શેરબજાર સાથે જોડાયેલા અન્ય એકમોની ભૂમિકા તપાસવા કાર્યવાહી શરૂ કરી છે.
16 ઓક્ટોબરે કંપનીઓની ઓફિસો અને પ્રમોટર્સના રહેઠાણો પર દરોડા
ઈડી દ્વારા 16 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ તપાસના ભાગરૂપે વિવિધ સ્થળોએ સર્ચ ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યવાહી દરમિયાન બંને લિસ્ટેડ કંપનીઓની ઓફિસો, કંપનીના પ્રમોટર્સનાં રહેઠાણો અને નીચા ભાવે શેર મેળવનાર વ્યક્તિઓ સાથે જોડાયેલા સ્થળોએ તપાસ કરવામાં આવી હતી.
આ ઉપરાંત સ્ટોક બ્રોકિંગ કંપનીઓ, ફાઇનાન્સ કંપનીઓની કચેરીઓ અને શેર ખરીદવાની ટિપ્સ આપતાં વોટ્સએપ ગ્રૂપના સંચાલન સાથે સંકળાયેલા શંકાસ્પદ વ્યક્તિઓના સ્થળો પર પણ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. ઈડી દ્વારા આ તમામ સ્થળોએ શેર વ્યવહારો, નાણાંની હેરફેર અને સંભવિત લાભાર્થીઓ અંગે પુરાવા એકત્રિત કરવાની કામગીરી કરવામાં આવી હતી.
એક વર્ષમાં 3.5 કરોડથી વધુ શેર અને કન્વર્ટિબલ વોરન્ટ્સ ફાળવાયા
ઈડીની પ્રાથમિક તપાસ અનુસાર, એપ્રિલ 2023થી માર્ચ 2024 દરમિયાન બંને કંપનીઓ દ્વારા પસંદગીની વ્યક્તિઓ અને એકમોને કુલ 3.5 કરોડથી વધુ શેર તેમજ કન્વર્ટિબલ વોરન્ટ્સ ઇશ્યૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આ શેર અને વોરન્ટ્સની ફાળવણી સમગ્ર તપાસનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, આ શેર મેળવવા માટે જરૂરી નાણાંનો મોટો હિસ્સો પરસ્પર જોડાયેલા વ્યક્તિઓ, કંપનીઓ અને ધિરાણકર્તાઓના મર્યાદિત જૂથમાંથી આવ્યો હોવાની વિગતો સામે આવી છે. આ કારણે શેર ફાળવણીના વાસ્તવિક લાભાર્થીઓ કોણ હતા અને આ વ્યવહારો માટે નાણાં ક્યાંથી આવ્યાં તેની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
ચોક્કસ જૂથના હાથમાં શેર રાખીને ભાવ વધારવાનો કથિત ખેલ
ઈડીની તપાસમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે શેર ફાળવણી બાદ લાંબા સમય સુધી મોટાભાગના શેર ચોક્કસ જૂથના હાથમાં જ રહ્યા હતા. આ દરમિયાન શેરના ભાવમાં થયેલા વધારાની પાછળ સામાન્ય બજારની માંગ ઉપરાંત કૃત્રિમ રીતે ખરીદીનું વાતાવરણ ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું કે નહીં તેની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા મુજબ, શેરની મર્યાદિત માલિકી અને ત્યારબાદ થયેલા પ્રચારને કારણે શેરના ભાવમાં અસામાન્ય વધારો નોંધાયો હોવાની શંકા છે.
વોટ્સએપ પર ‘મલ્ટિબેગર સ્ટોક્સ’ના નામે રોકાણકારોને ટિપ્સ મોકલાતી
ઈડીની તપાસમાં સોશિયલ મીડિયા અને વોટ્સએપ ગ્રૂપની ભૂમિકા પણ સામે આવી છે. અહેવાલ મુજબ, ડિસેમ્બર 2025ના અંતથી ફેબ્રુઆરી 2026 દરમિયાન શેર ખરીદવા માટે સામાન્ય રોકાણકારોને આકર્ષવાના હેતુથી અનેક વોટ્સએપ સમુદાયો બનાવવામાં આવ્યા હતા.
આ ગ્રૂપમાં ‘મલ્ટિબેગર સ્ટોક્સ’ જેવાં આકર્ષક નામોનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. ગ્રૂપના સભ્યોને બંને કંપનીઓના શેર ખરીદવા માટે નિયમિત રીતે ટિપ્સ અને સંદેશા મોકલવામાં આવતા હોવાનો તપાસ એજન્સીનો દાવો છે. આ પ્રચાર દ્વારા રોકાણકારોમાં એવી ધારણા ઊભી કરવાનો પ્રયાસ થયો હોવાની શંકા છે કે આ શેરમાં રોકાણ કરવાથી ભવિષ્યમાં મોટું વળતર મળી શકે છે. ઈડીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રચાર અભિયાનથી સંબંધિત શેરમાં ખરીદદારોની સંખ્યા અને ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.
હરિયાણા અને મુંબઈના સિમ કાર્ડ, પરંતુ વોટ્સએપ ગ્રૂપનું સંચાલન ભાવનગરથી?
આ સમગ્ર તપાસમાં ગુજરાતના ભાવનગરનું નામ પણ સામે આવ્યું છે. ઈડીની તપાસ અનુસાર, શેરની ખરીદી માટે ટિપ્સ આપતાં વોટ્સએપ ગ્રૂપના સંચાલનમાં હરિયાણા અને મુંબઈની અન્ય વ્યક્તિઓના નામે મેળવેલા સિમ કાર્ડનો ઉપયોગ થતો હતો.
જોકે, આ ગ્રૂપનું વાસ્તવિક સંચાલન ગુજરાતના ભાવનગરથી કરવામાં આવતું હોવાનો તપાસ એજન્સીનો દાવો છે. આ બાબતને કારણે વોટ્સએપ ગ્રૂપના સંચાલકો, સિમ કાર્ડના વપરાશકર્તાઓ અને શેર વ્યવહારોમાંથી લાભ મેળવનાર વ્યક્તિઓ વચ્ચેના સંભવિત સંબંધોની તપાસ મહત્વપૂર્ણ બની છે.
તપાસમાં આ ગ્રૂપના સંચાલન માટે કોણ જવાબદાર હતું અને રોકાણકારોને મોકલવામાં આવતી ટિપ્સ પાછળ કોનો આર્થિક હિત હતો તે અંગે વધુ વિગતો મેળવવામાં આવી રહી છે.
શેરના ભાવ અને ટ્રેડિંગ વોલ્યુમમાં કૃત્રિમ ઉછાળાની શંકા
ઈડીના જણાવ્યા અનુસાર, વોટ્સએપ અને અન્ય માધ્યમો પર થયેલા પ્રચાર બાદ બંને કંપનીઓના શેરમાં ખરીદીનું પ્રમાણ વધ્યું હતું. ખાસ કરીને આર એમ ડ્રિપ એન્ડ સ્પ્રિંકલર્સ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડના શેરનો વિવિધ ગ્રૂપમાં મોટા પાયે પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હોવાનો તપાસમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સંબંધિત શેરના ભાવ અને ટ્રેડિંગ વોલ્યુમમાં મોટો વધારો જોવા મળ્યો હતો.
તપાસ એજન્સીને શંકા છે કે આ પ્રચાર અભિયાનનો હેતુ શેરની માંગ વધારીને તેના ભાવ ઊંચા લઈ જવાનો હતો, જેથી અગાઉ નીચા ભાવે શેર મેળવનાર વ્યક્તિઓને વેચાણમાં લાભ મળી શકે.
ઊંચા ભાવે સામાન્ય રોકાણકારોને શેર વેચ્યાનો આરોપ
ઈડીની તપાસમાં શેરના ભાવ વધાર્યા બાદ થયેલા વેચાણ વ્યવહારોને પણ મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા મુજબ, પ્રેફરન્શિયલ ફાળવણી દ્વારા નીચા ભાવે શેર મેળવનાર કેટલાક લાભાર્થીઓએ પ્રચારના સમયગાળા દરમિયાન શેરના ભાવ વધતાં પોતાના શેર વેચી દીધા હતા. આ શેર સામાન્ય છૂટક રોકાણકારોએ ઊંચા ભાવે ખરીદ્યા હોવાનો તપાસમાં દાવો છે.
આ પ્રકારની કથિત ગેરરીતિને સામાન્ય રીતે ‘પમ્પ એન્ડ ડમ્પ’ પદ્ધતિ સાથે જોડવામાં આવે છે, જેમાં શેરના ભાવને પ્રચાર અથવા અન્ય રીતોથી ઊંચા લઈ જઈ અગાઉ શેર ધરાવનારાઓ પોતાના હિસ્સાનું વેચાણ કરે છે.
EDએ ત્રણ મુખ્ય લાભાર્થી જૂથોની ઓળખ કરી
સર્ચ ઓપરેશન દરમિયાન ઈડી દ્વારા પરસ્પર અને પારિવારિક રીતે જોડાયેલા કેટલાક લાભાર્થી જૂથોની ઓળખ કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. આ જૂથોમાં એફ્લુઅન્સ જેમ્સ અને અન્ય, કાવા એચયુએફ અને અન્ય તેમજ કોમલય કન્સલ્ટન્સી અને અન્યનો સમાવેશ થાય છે.
તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, આ જૂથો સાથે જોડાયેલા લાભાર્થીઓએ પ્રેફરન્શિયલ વોરન્ટ્સ મારફતે સંબંધિત કંપનીઓના શેર નીચા ભાવે મેળવ્યા હોવાની વિગતો સામે આવી છે. ત્યારબાદ શેરના ભાવમાં થયેલા વધારા અને વેચાણ વ્યવહારોમાં આ લાભાર્થીઓની ભૂમિકા તપાસવામાં આવી રહી છે. આ જૂથો સામેના આરોપો હાલ તપાસના તબક્કે છે અને તેમને કાયદેસર રીતે દોષિત જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી.
વોટ્સએપ ઉપરાંત X અને SMS દ્વારા પણ શેરનો પ્રચાર
ઈડીની તપાસમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે શેરની ખરીદી માટે લોકોને આકર્ષવાનું અભિયાન માત્ર વોટ્સએપ સુધી મર્યાદિત નહોતું. વોટ્સએપ ઉપરાંત X (અગાઉ ટ્વિટર), એસએમએસ અને અન્ય ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા પણ સંબંધિત શેરનો પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હોવાની વિગતો સામે આવી છે.
આ સંદેશાઓનો ઉપયોગ શેરમાં રોકાણકારોનો રસ વધારવા અને ખરીદીનું પ્રમાણ વધારવા માટે થયો હોવાની શંકા છે. તપાસમાં આ ડિજિટલ પ્રચાર માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા એકાઉન્ટ્સ, મોબાઇલ નંબરો અને સંબંધિત વ્યક્તિઓ વચ્ચેના જોડાણની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
₹200 કરોડના મૂલ્યનાં ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ
આ સમગ્ર મામલામાં ઈડી દ્વારા મહત્વપૂર્ણ નાણાકીય કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, સંબંધિત વ્યક્તિઓ અને કંપનીઓનાં આશરે ₹200 કરોડના મૂલ્ય ધરાવતાં ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ કરવામાં આવ્યાં છે. આ કાર્યવાહીનો હેતુ તપાસ દરમિયાન સંબંધિત નાણાકીય સંપત્તિ અને શેર વ્યવહારોની સ્થિતિ જાળવી રાખવાનો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
અહીં નોંધનીય છે કે ₹200 કરોડના ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ થવાનો અર્થ એટલી જ રકમનું કૌભાંડ સાબિત થયું છે એવો નથી. કથિત ગેરકાયદેસર નફો અને રોકાણકારોને થયેલું વાસ્તવિક નુકસાન અલગ તપાસના વિષયો છે.
દરોડામાં દસ્તાવેજો અને ડિજિટલ ડિવાઇસિસ જપ્ત
ઈડીના સર્ચ ઓપરેશન દરમિયાન અનેક દસ્તાવેજો અને ડિજિટલ સાધનો પણ જપ્ત કરવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. જપ્ત કરાયેલી સામગ્રીમાં શેર વ્યવહારો સાથે જોડાયેલા રેકોર્ડ, નાણાકીય દસ્તાવેજો, ડિજિટલ ડિવાઇસિસ અને મિલકતો સંબંધિત દસ્તાવેજોનો સમાવેશ થાય છે. આ દસ્તાવેજોના આધારે તપાસ એજન્સી શેર ફાળવણીથી લઈને અંતિમ વેચાણ સુધીની વ્યવહાર પ્રક્રિયાની તપાસ કરી શકે છે.
ડિજિટલ સાધનોમાંથી મળનારી માહિતીના આધારે વોટ્સએપ ગ્રૂપના સંચાલન, શેર ખરીદવાની ટિપ્સ અને લાભાર્થીઓ વચ્ચેના સંભવિત સંબંધો અંગે વધુ વિગતો સામે આવી શકે છે.
સામાન્ય રોકાણકારો માટે શું છે આ ઘટનાનો સંદેશ?
શેરબજારમાં કોઈપણ કંપનીના શેરમાં રોકાણ કરતાં પહેલાં તેની નાણાકીય સ્થિતિ, વ્યવસાય, શેરહોલ્ડિંગ પેટર્ન અને સત્તાવાર જાહેર માહિતી તપાસવી જરૂરી છે. સોશિયલ મીડિયા અથવા વોટ્સએપ ગ્રૂપમાં મળતી ટિપ્સના આધારે માત્ર ઊંચા વળતરની આશાએ રોકાણ કરવું જોખમી બની શકે છે.
ખાસ કરીને કોઈ શેરને ‘મલ્ટિબેગર’ ગણાવીને સતત ખરીદી કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે ત્યારે રોકાણકારોએ માહિતીના સ્ત્રોત અને પ્રચાર પાછળના સંભવિત હિતો અંગે સાવચેતી રાખવી જોઈએ. SEBI અને સ્ટોક એક્સચેન્જની સત્તાવાર માહિતી, કંપનીનાં જાહેર પરિણામો અને પ્રમાણિત નાણાકીય સલાહના આધારે રોકાણ અંગે નિર્ણય લેવો વધુ યોગ્ય છે.
શેરબજારના કથિત ગેરરીતિ કેસમાં EDની વધુ તપાસ ચાલુ
આર એમ ડ્રિપ એન્ડ સ્પ્રિંકલર્સ સિસ્ટમ્સ લિમિટેડ અને આરએન્ડબી ડેનિમ્સ લિમિટેડના શેર વ્યવહારો અંગેની ઈડીની તપાસમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ સામે આવ્યા હોવાનો એજન્સીનો દાવો છે.
3.5 કરોડથી વધુ શેર અને કન્વર્ટિબલ વોરન્ટ્સની ફાળવણી, પસંદગીના લાભાર્થીઓ વચ્ચેના નાણાકીય સંબંધો, સોશિયલ મીડિયા મારફતે શેરનો પ્રચાર અને ઊંચા ભાવે શેર વેચવાના કથિત વ્યવહારોની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ મામલે આશરે ₹200 કરોડનાં ટ્રેડિંગ એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ કરવામાં આવ્યાં છે અને વિવિધ સ્થળોએથી દસ્તાવેજો તથા ડિજિટલ ઉપકરણો જપ્ત કરવામાં આવ્યાં છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
