ભારતના કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગને વૈશ્વિક સ્તરે નવી ઓળખ અપાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે મુંબઈના નેસ્કો (NESCO) ખાતે 14મી ‘ઇન્ડિયા કેમ-2026’ આંતરરાષ્ટ્રીય એક્ઝિબિશન અને કોન્ફરન્સનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ભારત સરકારના કેમિકલ્સ અને પેટ્રોકેમિકલ્સ વિભાગ તથા ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર્સ ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (FICCI)ના સંયુક્ત ઉપક્રમે આયોજિત આ કાર્યક્રમમાં દેશના વિવિધ રાજ્યોના પ્રતિનિધિઓ અને ઉદ્યોગ ક્ષેત્રના અગ્રણીઓએ ભાગ લીધો હતો.
‘એડવાન્ટેજ ભારત: અન ઇમર્જિંગ ગ્લોબલ કેમિકલ્સ હબ’ થીમ હેઠળ યોજાયેલા આ આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન કેન્દ્રીય કેમિકલ્સ અને ફર્ટિલાઇઝર્સ તથા આરોગ્ય મંત્રી જે.પી. નડ્ડાએ કર્યું હતું. આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી અનુપ્રિયા પટેલ, મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, મધ્યપ્રદેશના મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવ, ઓડિશાના મુખ્યમંત્રી મોહન ચરણ માઝી અને ગુજરાત વતી રાજ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયા ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
ભારતના કેમિકલ ઉદ્યોગનું ગ્રોથ એન્જિન બન્યું ગુજરાત
ઇન્ડિયા કેમ-2026ના રાષ્ટ્રીય મંચ પરથી સંબોધન કરતાં ગુજરાતના રાજ્ય મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ રાજ્યના કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગની સિદ્ધિઓ રજૂ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાત ભારતના રાસાયણિક ઉદ્યોગનું ગ્રોથ એન્જિન છે અને દેશના કેમિકલ તથા પેટ્રોકેમિકલ ક્ષેત્રની કરોડરજ્જુ તરીકે મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
તેમણે કહ્યું કે ગુજરાતે ઔદ્યોગિક વિકાસ, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, રોકાણકારોને અનુકૂળ નીતિઓ અને મજબૂત ઉત્પાદન ક્ષમતાના આધારે રાષ્ટ્રીય તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની આગવી ઓળખ ઊભી કરી છે. રાજ્યમાં વિકસિત થયેલી ઔદ્યોગિક ઇકોસિસ્ટમના કારણે કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ક્ષેત્રમાં સતત નવા રોકાણ અને વિકાસની તકો ઊભી થઈ રહી છે.
કેમિકલ ઉત્પાદનમાં 53 ટકા અને પેટ્રોકેમિકલમાં 62 ટકા યોગદાન
મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ ગુજરાતના ઔદ્યોગિક પ્રદાનના મહત્ત્વપૂર્ણ આંકડા રજૂ કરતાં જણાવ્યું હતું કે, દેશના કુલ રાસાયણિક ઉત્પાદનમાં ગુજરાતનો હિસ્સો આશરે 53 ટકા છે. આ ઉપરાંત દેશના કુલ પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનમાં ગુજરાતનું યોગદાન 62 ટકા જેટલું છે, જ્યારે ભારતની કુલ કેમિકલ નિકાસમાં ગુજરાત 40 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે.
મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, આ આંકડા ગુજરાતની ઔદ્યોગિક ક્ષમતા અને કેમિકલ ક્ષેત્રમાં રાજ્યની મજબૂત સ્થિતિ દર્શાવે છે. રાજ્ય સરકારની રોકાણ-અનુકૂળ નીતિઓ, ઔદ્યોગિક સુવિધાઓ અને લાંબા ગાળાના વિકાસલક્ષી આયોજનને કારણે ગુજરાત દેશના અગ્રણી કેમિકલ મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે વિકસ્યું છે. ગુજરાતની આ સિદ્ધિઓ માત્ર રાજ્યના અર્થતંત્ર માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતને વૈશ્વિક કેમિકલ ઉત્પાદન અને નિકાસના ક્ષેત્રમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક બનાવવા માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
દહેજ PCPIRમાં ₹1.2 લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ
ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસ અંગે માહિતી આપતાં પ્રફુલ પાનશેરીયાએ દહેજ પેટ્રોલિયમ, કેમિકલ્સ એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન (PCPIR)ની વિશેષ સિદ્ધિઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આશરે 465 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં ફેલાયેલું દહેજ PCPIR ભારતના સૌથી સફળ પેટ્રોકેમિકલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન પૈકીનું એક છે. આ ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં અત્યાર સુધીમાં ₹1.2 લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ આકર્ષિત થયું હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું.
દહેજ PCPIRમાં વિકસિત થયેલું ઔદ્યોગિક માળખું, પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સ સુવિધાઓ તથા ઉત્પાદન એકમો માટે ઉપલબ્ધ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ગુજરાતને મોટા ઔદ્યોગિક રોકાણ માટે આકર્ષક બનાવે છે. આ રોકાણ રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓના વિસ્તરણ અને રોજગારીની નવી તકો ઊભી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
દહેજ, હજીરા, જામનગર અને ગોલ્ડન કોરિડોર ગુજરાતની ઔદ્યોગિક તાકાત
ગુજરાતમાં આવેલા દહેજ PCPIR, ગોલ્ડન કોરિડોર, હજીરા અને જામનગર જેવા ઔદ્યોગિક ક્લસ્ટરો દેશના કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગ માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
આ ક્લસ્ટરોમાં વિવિધ પ્રકારના રાસાયણિક ઉત્પાદનો, પેટ્રોકેમિકલ્સ અને સંબંધિત ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે. અહીં અપસ્ટ્રીમ અને ડાઉનસ્ટ્રીમ ઉદ્યોગો વચ્ચે મજબૂત જોડાણ હોવાથી કાચા માલથી લઈને તૈયાર ઉત્પાદન સુધીની ઇન્ટીગ્રેટેડ વેલ્યુ ચેઇન વિકસિત થઈ છે.
આ ઔદ્યોગિક વ્યવસ્થાના કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ, સપ્લાય ચેઇન અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે ઉદ્યોગોને વિવિધ લાભ મળે છે. સાથે જ ગુજરાત દેશના કેમિકલ ઉત્પાદન અને નિકાસ ક્ષેત્રમાં પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યું છે.
PM મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો વિકાસ
મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ જણાવ્યું હતું કે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ ગુજરાતે કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ક્ષેત્ર માટે આધુનિક ઔદ્યોગિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે.
રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે જરૂરી સુવિધાઓ, રોકાણકારોને અનુકૂળ વાતાવરણ અને ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપતી નીતિઓના કારણે ગુજરાતમાં મોટા પાયે ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિઓ વિકસિત થઈ છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાતનો વિકાસ મોડેલ માત્ર ઉત્પાદન અને નિકાસ વધારવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઉદ્યોગોના લાંબા ગાળાના વિકાસ સાથે પર્યાવરણની સુરક્ષા અને ટકાઉ વિકાસને પણ મહત્ત્વ આપે છે.
કેમિકલ વેસ્ટના નિકાલ માટે ગુજરાતમાં આધુનિક વ્યવસ્થા
કેમિકલ ઉદ્યોગના વિકાસની સાથે પર્યાવરણના જતન અંગે પણ ગુજરાત સરકાર ગંભીરતાપૂર્વક કામગીરી કરી રહી હોવાનું મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ જણાવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ગુજરાતે કેમિકલ અને પેટ્રોકેમિકલ ઉદ્યોગોમાંથી ઉત્પન્ન થતા વેસ્ટ પ્રોડક્ટ્સના યોગ્ય અને સુરક્ષિત નિકાલ માટે દેશમાં અગ્રણી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વ્યવસ્થા ઊભી કરી છે.
રાસાયણિક કચરાનું યોગ્ય સંચાલન, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને પર્યાવરણની સુરક્ષા માટે જરૂરી વ્યવસ્થાઓ ઔદ્યોગિક વિકાસ સાથે જોડવામાં આવી રહી છે. આ અભિગમ દ્વારા રાજ્યમાં ઔદ્યોગિક વિકાસ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. મંત્રીશ્રીએ જણાવ્યું હતું કે, ગુજરાત પર્યાવરણના જતન સાથે વૈશ્વિક સ્તરે કેમિકલ ઇન્ડસ્ટ્રીને વધુ પ્રોત્સાહન આપવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે.
વૈશ્વિક કેમિકલ હબ બનવાના ભારતના લક્ષ્યમાં ગુજરાતની મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
‘ઇન્ડિયા કેમ-2026’ની થીમ ‘એડવાન્ટેજ ભારત: અન ઇમર્જિંગ ગ્લોબલ કેમિકલ્સ હબ’ ભારતને વૈશ્વિક કેમિકલ ઉત્પાદન અને રોકાણ માટે અગ્રણી કેન્દ્ર બનાવવાના લક્ષ્યને ઉજાગર કરે છે.
આ દિશામાં ગુજરાતની મજબૂત ઔદ્યોગિક ક્ષમતા, વિશાળ ઉત્પાદન આધાર, વિકસિત કેમિકલ ક્લસ્ટરો અને નિકાસ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર યોગદાન દેશ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. રાજ્યમાં ઉપલબ્ધ ઔદ્યોગિક સુવિધાઓ અને રોકાણની સંભાવનાઓને કારણે કેમિકલ, પેટ્રોકેમિકલ અને સંબંધિત ક્ષેત્રોમાં ભવિષ્યમાં વધુ ઔદ્યોગિક વિસ્તરણની તકો ઊભી થઈ શકે છે.
ઇન્ડિયા કેમ-2026માં ગુજરાતની ઔદ્યોગિક સફળતાનો પડઘો
મુંબઈ ખાતે આયોજિત ઇન્ડિયા કેમ-2026 આંતરરાષ્ટ્રીય કોન્ફરન્સમાં ગુજરાતના પ્રદાનની રજૂઆત દ્વારા રાજ્યની ઔદ્યોગિક સિદ્ધિઓને રાષ્ટ્રીય મંચ પર વિશેષ સ્થાન મળ્યું હતું. મંત્રી પ્રફુલ પાનશેરીયાએ રજૂ કરેલા આંકડા અને રાજ્યના ઔદ્યોગિક વિકાસ અંગેની માહિતી ગુજરાતની કેમિકલ તથા પેટ્રોકેમિકલ ક્ષેત્રમાં મજબૂત સ્થિતિ દર્શાવે છે.
દેશના રાસાયણિક ઉત્પાદનમાં 53 ટકા, પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનમાં 62 ટકા અને કેમિકલ નિકાસમાં 40 ટકાથી વધુ યોગદાનના મંત્રી દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડા ગુજરાતના ઔદ્યોગિક મહત્ત્વને રેખાંકિત કરે છે. દહેજ PCPIRમાં ₹1.2 લાખ કરોડથી વધુનું રોકાણ રાજ્યની રોકાણ આકર્ષવાની ક્ષમતાનું ઉદાહરણ છે.
ઔદ્યોગિક વિકાસ, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પર્યાવરણ સંરક્ષણના સમન્વય સાથે ગુજરાત ભારતને વૈશ્વિક કેમિકલ હબ બનાવવાના લક્ષ્યમાં મહત્ત્વપૂર્ણ યોગદાન આપવા માટે આગળ વધી રહ્યું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
