ભારતની રક્ષણાત્મક ક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સંરક્ષણ મંત્રાલયે મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. રક્ષામંત્રી રાજનાથ સિંહની અધ્યક્ષતામાં મળેલી ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલ (DAC) ની બેઠકમાં ભારતીય વાયુસેના (IAF) માટે વધારાના 114 રાફેલ ફાઇટર જેટ્સની ખરીદીના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. અંદાજે ₹3.25 લાખ કરોડના આ મોટા સોદાથી ભારતની વાયુસેનાની શક્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે અને વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની સૈન્ય શક્તિ વધુ મજબૂત બનશે.
વાયુસેનાની જરૂરિયાત અને નિર્ણય પાછળનું કારણ
ભારતીય વાયુસેનાને હાલ 42 સ્ક્વોડ્રનની જરૂરિયાત સામે માત્ર 29 સ્ક્વોડ્રન કાર્યરત છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને પડકારરૂપ સ્થિતિ છે. જૂના થઈ રહેલા MiG-21 વિમાનોને સેવામાંથી હટાવ્યા બાદ આધુનિક ફાઇટર જેટ્સની તાતી જરૂરિયાત ઉભી થઈ હતી. હાલમાં ભારત પાસે 36 રાફેલ જેટ્સ છે, જે અંબાલા અને હાશીમારા એરબેઝ પર તૈનાત છે. ચીન અને પાકિસ્તાન તરફથી ઉભા થતા સુરક્ષા પડકારો, ખાસ કરીને લદ્દાખ સ્ટેન્ડઓફ બાદ, વાયુસેનાને વધુ અદ્યતન ટેક્નોલોજીથી સજ્જ કરવાની જરૂરિયાત વધી છે.
#Breaking Defence Acquisitions Council gives #AoN for:
–G-2-G deal for 114 #Rafales for approx Rs 3.25 lakh crore (jets Rs 2.5 lakh crore, plus weapons)
–6 P-8I planes for Rs 28,000 crore
–High-altitude platform system (#HAPS) aircraft or ‘pseudo-satellites’ of Rs 15,000 crore pic.twitter.com/yRqLB7bPnB
— Rajat Pandit (@IamRajat_Pandit) February 12, 2026
‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ હેઠળ ભારતમાં જ ઉત્પાદન
આ સોદાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે તે ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલ હેઠળ પૂર્ણ થશે. ફ્રાન્સની Dassault Aviation કંપની ભારતની સ્થાનિક પાર્ટનર સાથે મળીને ભારતમાં જ મોટા પ્રમાણમાં રાફેલ જેટ્સનું ઉત્પાદન કરશે. શરૂઆતના 18 જેટ્સ રેડી-ટુ-ફ્લાય સ્થિતિમાં આપવામાં આવશે, જ્યારે બાકીના જેટ્સનું ઉત્પાદન ભારતમાં કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટથી દેશમાં હજારો રોજગાર સર્જાશે અને અત્યાધુનિક રક્ષણ ટેક્નોલોજીનો ટ્રાન્સફર પણ થશે.
આગળની પ્રક્રિયા: CCS ની અંતિમ મંજૂરી
ડિફેન્સ એક્વિઝિશન કાઉન્સિલ (DAC) ભારતની સંરક્ષણ ખરીદી માટેની સર્વોચ્ચ સમિતિ છે. હવે આ પ્રસ્તાવ કેબિનેટ કમિટી ઓન સિક્યોરિટી (CCS) પાસે જશે, જ્યાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં અંતિમ મંજૂરી આપવામાં આવશે. ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની ભારત મુલાકાત (15-17 ફેબ્રુઆરી) પહેલા આ નિર્ણય લેવાયો હોવાને કારણે દ્વિપક્ષીય સંબંધો વધુ મજબૂત બનવાના સંકેત મળે છે.
રાફેલ ફાઇટર જેટની ખાસિયતો
રાફેલ એક મલ્ટી-રોલ ફાઇટર જેટ છે, જે હવામાંથી હવામાં તેમજ હવામાંથી જમીન પર હુમલો કરવામાં સક્ષમ છે. તે પરમાણુ હથિયારો લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને મેટિયોર (Meteor) તથા સ્કાલ્પ (SCALP) જેવી લાંબા અંતરની મિસાઇલોથી સજ્જ છે. આ અદ્યતન મિસાઇલો દુશ્મનને દૂરથી જ નિશાન બનાવી શકે છે, જે ભારતીય વાયુસેનાની વ્યૂહાત્મક શક્તિમાં વધારો કરશે.
સ્કાલ્પ ક્રૂઝ મિસાઈલ અને વ્યૂહાત્મક મજબૂતી
રાફેલ જેટ્સની ક્ષમતા વધારવા માટે ફ્રાન્સની અદ્યતન SCALP ક્રૂઝ મિસાઈલની ખરીદીના પ્રસ્તાવને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ મિસાઈલ ઊંડે સુધી ઘૂસીને ચોકસાઈથી હુમલો કરવામાં સક્ષમ છે, જે ભારતને વ્યૂહાત્મક રીતે વધુ મજબૂત બનાવશે.
અમેરિકા સાથે $3 અબજનો સંરક્ષણ સોદો
ફ્રાન્સ સાથેના આ સોદા ઉપરાંત ભારત અમેરિકા સાથે પણ મહત્વપૂર્ણ રક્ષણ ખરીદી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. અંદાજે $3 અબજ (આશરે ₹25,000 કરોડ) ના સોદા હેઠળ 6 P-8I સમુદ્રી દેખરેખ અને એન્ટી-સબમરીન વોરફેર વિમાનો ખરીદવાના પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા થઈ રહી છે. આ વિમાનો ખાસ કરીને સમુદ્રમાં ચીની સબમરીન પર નજર રાખવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
આ નિર્ણય ભારતની વાયુસેનાને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવશે. જોકે, સ્વદેશી ‘તેજસ MK-2’ પ્રોજેક્ટ અને વિદેશી રાફેલ ખરીદી વચ્ચે બજેટનું સંતુલન જાળવવું સરકાર માટે આગળનું મહત્વપૂર્ણ પડકાર રહેશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
