માર્ચ 2026માં ધરપકડ કરાયેલા એક અમેરિકી અને છ યુક્રેની નાગરિકો સામે ચાલી રહેલા કેસમાં UAPA હેઠળના આતંકવાદ સંબંધિત આરોપો હટાવી દેવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો પર હવે મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા સામે આવી છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, નેશનલ ઇન્વેસ્ટિગેશન એજન્સી (NIA)એ સાતેય વિદેશી નાગરિકો સામે UAPA હેઠળની તપાસ બંધ કરી નથી અને ન તો આવા આરોપો પડતા મૂક્યા છે. આ કેસમાં તપાસ હજુ ચાલુ છે.
આ સાત આરોપીઓમાં અમેરિકી નાગરિક મેથ્યૂ વૈનડાઇક ઉપરાંત છ યુક્રેની નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. NIAએ 8 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ તેમના વિરુદ્ધ ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી, જેમાં હાલ Immigration and Foreigners Act હેઠળના ગુનાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ચાર્જશીટ બાદ કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે NIAએ UAPA હેઠળના આતંકવાદ સંબંધિત આરોપો લગાવ્યા નથી.
UAPA આરોપો હટાવાયા નથી: સ્પષ્ટતા
સરકારી સૂત્રોએ 9 સપ્ટેમ્બરે સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રથમ ચાર્જશીટમાં UAPAની કલમોનો સમાવેશ ન થવો એનો અર્થ એવો નથી કે એજન્સીએ UAPA હેઠળની તપાસ બંધ કરી દીધી છે. NIAએ અત્યાર સુધીની તપાસમાં સંપૂર્ણ રીતે સ્થાપિત થયેલા Immigration and Foreigners Act હેઠળના ગુનાઓ અંગે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે, જ્યારે અન્ય પાસાં અંગે તપાસ આગળ વધી રહી છે.
આ સ્પષ્ટતા ખાસ મહત્વની છે કારણ કે 8 સપ્ટેમ્બરે પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલોમાં ચાર્જશીટમાં માત્ર ઇમિગ્રેશન સંબંધિત કલમોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. તેના આધારે એવો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે UAPA હેઠળ કાર્યવાહી ન કરવામાં આવવાથી આરોપીઓ માટે જામીન મેળવવાનો માર્ગ સરળ થઈ શકે છે.
Matthew Van Dyke case | US Diplomats raising the case of one of its detained citizens is also entirely normal diplomatic practice. India's own MEA states that whenever an Indian is arrested overseas, Indian missions approach the local foreign office and authorities for consular…
— ANI (@ANI) September 9, 2026
શું છે Matthew VanDyke અને 6 યુક્રેનીઓ સામેનો કેસ?
NIAના કેસમાં અમેરિકી નાગરિક Matthew Aaron VanDyke અને છ યુક્રેની નાગરિકો પર ભારતમાં પ્રવેશ્યા બાદ પ્રતિબંધિત અથવા સંરક્ષિત વિસ્તારમાં જરૂરી મંજૂરી વગર જવા અને ત્યારબાદ અનધિકૃત માર્ગથી ભારત-મ્યાનમાર સરહદ પાર કરવાનો આરોપ છે.
અહેવાલો અનુસાર, તપાસ એ દિશામાં પણ ચાલી રહી છે કે આરોપીઓ મ્યાનમારના સશસ્ત્ર જૂથોને ડ્રોન અથવા લશ્કરી પ્રકારની તાલીમ આપવા માટે ભારતની ધરતીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હતા કે નહીં. Matthew VanDykeને 13 માર્ચે કોલકાતા એરપોર્ટ પરથી ધરપકડ કરવામાં આવી હતી, જ્યારે તેના છ યુક્રેની સાથીઓને દિલ્હી અને લખનૌ એરપોર્ટ પરથી ઝડપી લેવામાં આવ્યા હતા.
Immigration and Foreigners Act હેઠળ ચાર્જશીટ
8 સપ્ટેમ્બરે દાખલ કરાયેલી ચાર્જશીટમાં NIAએ આરોપીઓ સામે Immigration and Foreigners Actની કલમ 21 અને 23 હેઠળ આરોપો મૂક્યા છે. આ આરોપો અનધિકૃત પ્રવેશ અને વિઝાની શરતોના ભંગ સાથે જોડાયેલા છે. NIAના જણાવ્યા મુજબ અત્યાર સુધીની તપાસમાં આ ગુનાઓ પૂરતા પ્રમાણમાં સ્થાપિત થઈ ગયા હોવાથી તેમના આધારે ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી.
એજન્સીનો કેસ છે કે આરોપીઓએ ભારતીય વિઝાની શરતોનું ઉલ્લંઘન કરીને જરૂરી પરમિટ વગર સૂચિત Protected Areaમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યારબાદ અનધિકૃત સ્થળેથી ભારત-મ્યાનમાર સરહદ પાર કરી.
180 દિવસની સમયમર્યાદા કેમ મહત્વપૂર્ણ?
UAPA હેઠળ તપાસમાં આરોપી કસ્ટડીમાં હોય ત્યારે ચાર્જશીટ દાખલ કરવા માટે વિશેષ સમયમર્યાદાની જોગવાઈ છે. આ કેસમાં 180 દિવસનો સમયગાળો 8 સપ્ટેમ્બર આસપાસ પૂર્ણ થતો હતો. તેથી તપાસના જે ગુનાઓ સંપૂર્ણ રીતે સ્થાપિત થઈ ચૂક્યા હતા, તેમના આધારે NIAએ સમયસર ચાર્જશીટ દાખલ કરી હતી.
આ કારણસર પ્રથમ ચાર્જશીટમાં માત્ર Immigration and Foreigners Act હેઠળના આરોપો હોવા છતાં તે UAPA તપાસના અંત સમાન નથી. સરકારી સૂત્રોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આતંકવાદ વિરોધી કાયદા હેઠળની તપાસ ચાલુ રહેશે અને આગળ વધુ પુરાવા સામે આવે તો અનુરૂપ કાનૂની કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
પ્રથમ ચાર્જશીટનો અર્થ ‘ક્લીન ચિટ’ નથી
આ કેસમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે ચાર્જશીટના પ્રથમ તબક્કામાં કોઈ ચોક્કસ કાયદાની કલમ ન હોવાનો અર્થ એ નથી કે તે કાયદા હેઠળની તપાસ જ સમાપ્ત થઈ ગઈ છે.
NIAની તપાસ અનેક તબક્કામાં આગળ વધી શકે છે અને તપાસ દરમિયાન નવા પુરાવા સામે આવે તો પૂરક ચાર્જશીટ પણ દાખલ થઈ શકે છે. તેથી આરોપીઓને UAPAમાંથી સંપૂર્ણ રાહત મળી ગઈ છે એવી વ્યાખ્યા હાલ ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે યોગ્ય નથી.
અમેરિકી રાજદૂતોનો સંપર્ક સામાન્ય કોન્સ્યુલર પ્રક્રિયા
અમેરિકી અધિકારીઓ દ્વારા Matthew VanDykeના કેસ અંગે ભારતીય સત્તાવાળાઓનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હોવાના મુદ્દે પણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. કોઈ દેશનો નાગરિક વિદેશમાં ધરપકડ થાય ત્યારે તેના દેશના રાજદૂતાવાસ અથવા કોન્સ્યુલેટ દ્વારા સ્થાનિક સરકાર સાથે સંપર્ક કરીને Consular Access મેળવવાનો પ્રયાસ કરવો સામાન્ય રાજદ્વારી પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયાનો હેતુ ધરપકડ કરાયેલા નાગરિકને કાયદાકીય મદદ, તેના અધિકારો અંગે માહિતી અને જરૂરી કોન્સ્યુલર સહાય ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હોય છે. તેથી માત્ર રાજદ્વારી સંપર્કને કેસમાં વિશેષ દબાણ કે અસામાન્ય હસ્તક્ષેપ તરીકે જોવું યોગ્ય નથી.
NIAની તપાસ હજુ ચાલુ
હાલના તબક્કે NIAએ સાતેય વિદેશી નાગરિકો સામે ઇમિગ્રેશન અને વિઝા નિયમોના ભંગ અંગે ચાર્જશીટ દાખલ કરી છે. બીજી તરફ, UAPA હેઠળ સંભવિત આતંકવાદી કડી અને મ્યાનમારના સશસ્ત્ર જૂથો સાથેના સંબંધોની તપાસ ચાલુ હોવાનું સરકારી સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે “UAPA આરોપો હટાવી દેવામાં આવ્યા” એવો દાવો હાલ ઉપલબ્ધ માહિતી પ્રમાણે અધૂરો છે. પ્રથમ ચાર્જશીટમાં UAPAની કલમો ન હોવા છતાં એજન્સીની આતંકવાદ વિરોધી તપાસ યથાવત છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
