અમદાવાદ શહેરમાં વધી રહેલા માલસામાન પરિવહન, ટ્રાફિક ભીડ અને પ્રદૂષણના પડકારોને ધ્યાનમાં રાખીને ‘અમદાવાદ સિટી લોજિસ્ટિક્સ પ્લાન’ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. ભારત સરકારની નેશનલ લોજિસ્ટિક્સ પોલિસી અને PM ગતિ શક્તિ નેશનલ માસ્ટર પ્લાનને અનુરૂપ આ પ્લાન હેઠળ વર્ષ 2047 સુધીમાં ₹12,315 કરોડના રોકાણ સાથે શહેરના સમગ્ર લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કનું આધુનિકીકરણ કરવામાં આવશે.
આ યોજના અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન, અમદાવાદ અર્બન ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી અને આસપાસના શહેરી-અર્ધશહેરી વિસ્તારોને આવરી લે છે. પ્લાનનો મુખ્ય હેતુ શહેરની અંદર મોટી ટ્રકોની અવરજવર ઘટાડવાનો, માલ પરિવહનને વધુ સુવ્યવસ્થિત બનાવવાનો અને લાસ્ટ માઇલ ડિલિવરી માટે નાના તથા ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
શહેરમાંથી મોટી ટ્રકો ધીમે ધીમે ઘટશે
નવા માસ્ટર પ્લાન હેઠળ અમદાવાદ શહેરની અંદર માલવાહક મોટી ટ્રકોની અવરજવર તબક્કાવાર ઓછી કરવામાં આવશે. શહેરની અંદર આવેલા મોટા ગોડાઉન, વેરહાઉસ, એપીએમસી, કોલ્ડ સ્ટોરેજ અને હેવી લોજિસ્ટિક્સ સાથે જોડાયેલા એકમોને શહેરની હદ બહાર અથવા નિયત લોજિસ્ટિક ઝોનમાં ખસેડવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે.
આથી શહેરના રહેણાંક અને વ્યાપારી વિસ્તારોમાં ટ્રાફિક ભીડ ઘટવાની, રસ્તાઓ પર ભારે વાહનોનું દબાણ ઓછું થવાની અને પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થવાની આશા છે. ખાસ કરીને નરોડા, સરખેજ, નારોલ, ઓઢવ, અસલાલી, સાણંદ, ચાંગોદર અને રિંગ રોડ આસપાસના વિસ્તારો માટે આ પ્લાન મહત્વનો સાબિત થઈ શકે છે.
ત્રણ સ્તરીય લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમ વિકસાવાશે
અમદાવાદ સિટી લોજિસ્ટિક્સ પ્લાનમાં ત્રણ સ્તરીય માલસામાન પરિવહન વ્યવસ્થા વિકસાવવાની દરખાસ્ત છે. પ્રથમ તબક્કામાં શહેરની બહાર મલ્ટી મોડલ લોજિસ્ટિક્સ પાર્ક અને ટ્રાન્સપોર્ટ નગર વિકસાવવામાં આવશે. અહીં લાંબા અંતરથી આવતો અને બહાર જતો માલ ઉતારવો, ચકાસવો, સ્ટોર કરવો અને ફરી વિતરણ માટે તૈયાર કરવો જેવી પ્રવૃત્તિઓ થશે.
બીજા તબક્કામાં શહેરની અંદર માલના વિતરણ માટે પાંચ અર્બન લોજિસ્ટિક્સ કન્સોલિડેશન એન્ડ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સેન્ટર એટલે કે ULCDC ઊભા કરવામાં આવશે. આ સેન્ટરો શહેરમાં મોટા ટ્રકોના બદલે નાના વાહનો દ્વારા માલ વિતરણ માટે મધ્યવર્તી હબ તરીકે કામ કરશે.
ત્રીજા તબક્કામાં 14 માઈક્રો ડિલિવરી હબ વિકસાવવામાં આવશે. આ હબમાંથી ઇલેક્ટ્રિક વાહન, નાના કમર્શિયલ વાહન, ઈ-કાર્ગો અને અન્ય હરિત પરિવહન માધ્યમો દ્વારા અંતિમ ગ્રાહક સુધી લાસ્ટ માઇલ ડિલિવરી કરવામાં આવશે. અહેવાલો મુજબ, 2047 સુધીમાં શહેરમાં એક મલ્ટીમોડલ લોજિસ્ટિક્સ પાર્ક, પાંચ ULCDC, 14 માઇક્રો ડિલિવરી હબ, 13 લોજિસ્ટિક્સ પાર્કિંગ સુવિધાઓ, 18 વેરહાઉસ અને 29 કોલ્ડ સ્ટોરેજ યુનિટ વિકસાવવાનું આયોજન છે.
6,352 વાહનોની ક્ષમતા ધરાવતા 13 લોજિસ્ટિક્સ પાર્કિંગ વિસ્તાર
આ પ્લાનમાં ટ્રકો અને માલવાહક વાહનો માટે નિયત પાર્કિંગ વ્યવસ્થા પર ખાસ ભાર મૂકાયો છે. 13 લોજિસ્ટિક્સ પાર્કિંગ વિસ્તાર વિકસાવાશે, જેમાં કુલ 6,352 વાહનો પાર્ક કરવાની ક્ષમતા રહેશે. હાલમાં શહેરમાં ભારે વાહનો માટે યોગ્ય પાર્કિંગની અછતને કારણે રોડ સાઇડ પાર્કિંગ, ટ્રાફિક અવરોધ અને અકસ્માતનો ખતરો વધી જાય છે.
નવા લોજિસ્ટિક્સ પાર્કિંગ ઝોન બનવાથી ટ્રકોને શહેરની અંદર ગેરવ્યવસ્થિત રીતે ઊભી રાખવાની જરૂર ઘટશે. સાથે જ ડ્રાઈવર સુવિધા, સુરક્ષા, લોડિંગ-અનલોડિંગ અને ડિજિટલ વાહન મેનેજમેન્ટ જેવી સેવાઓ પણ વિકસાવવાની શક્યતા છે.
માલસામાન માટે ખાસ કોરિડોર અને ડેડિકેટેડ ફ્રેઈટ લેન
માલસામાન પરિવહનને શહેરના સામાન્ય ટ્રાફિકથી અલગ કરવા માટે ખાસ કોરિડોર વિકસાવવાની યોજના છે. વેસ્ટર્ન બાયપાસ રોડ, ઈસ્ટર્ન બાયપાસ રોડ, રિજનલ રિંગ રોડ અને ડેડિકેટેડ ફ્રેઈટ લેન જેવી સુવિધાઓ દ્વારા માલવાહક વાહનોને નિયંત્રિત માર્ગો પર ચલાવવામાં આવશે.
આ ડેડિકેટેડ ફ્રેઈટ લેનમાં મુખ્યત્વે માલવાહક વાહનોને જ મંજૂરી મળશે, જેથી શહેરની અંદર ખાનગી વાહન, બસ, ટુ-વ્હીલર અને પદયાત્રીઓ સાથે ભારે ટ્રકોની ભીડ ઘટાડી શકાય. આ પગલાથી રોડ સલામતીમાં પણ સુધારો થવાની અપેક્ષા છે.
29 કરોડ ટન માલ પરિવહનનો ભાર
વર્ષ 2024-25ના અંદાજ મુજબ, અમદાવાદ શહેરમાં દર વર્ષે આશરે 29 કરોડ ટન માલસામાનનું પરિવહન થાય છે. તેમાંમાંથી લગભગ 92 ટકા પરિવહન રોડ માર્ગે થાય છે. આ ભારે દબાણના કારણે ટ્રાફિકજામ, હવાના પ્રદૂષણ, ઇંધણ વપરાશ, સમયનો બગાડ અને માર્ગ સલામતીના પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
અમદાવાદનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે અને સાથે ઉદ્યોગ, રિટેલ, ઈ-કોમર્સ, ખાદ્યપદાર્થો, બાંધકામ સામગ્રી, કૃષિ ઉત્પાદન અને કોલ્ડ ચેઇન સંબંધિત માલ પરિવહન પણ વધી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં શહેર માટે અલગ અને વૈજ્ઞાનિક લોજિસ્ટિક્સ પ્લાન જરૂરી બન્યો હતો.
વેરહાઉસ, કોલ્ડ સ્ટોરેજ અને APMCનું પુનર્વિકાસ
માસ્ટર પ્લાન હેઠળ શહેરના સપ્લાય ચેઇન નેટવર્કને મજબૂત કરવા માટે 18 વેરહાઉસ અને 29 કોલ્ડ સ્ટોરેજ સુવિધાઓ વિકસાવાશે. ખાદ્યપદાર્થો, દૂધ, શાકભાજી, ફળો, દવાઓ અને અન્ય તાપમાન સંવેદનશીલ સામાન માટે કોલ્ડ ચેઇન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ખૂબ મહત્વનું છે.
આ ઉપરાંત APMC અને અન્ય મોટા માલસામાન બજારોના પુનર્વિકાસ અથવા રિલોકેશન પર પણ વિચારણા છે. ઉદ્દેશ એ છે કે માલના મોટા જથ્થાનું સંચાલન શહેરની બહાર થાય અને શહેરની અંદર માત્ર નાના સ્તરે વિતરણ કરવામાં આવે.
ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમથી સ્માર્ટ મોનિટરિંગ
આ પ્લાનમાં આધુનિક ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ અને ઇન્ટેલિજન્ટ ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ એટલે કે ITSનો સમાવેશ પણ મહત્વનો છે. ડિજિટલ ટ્રેકિંગ, રૂટ મેનેજમેન્ટ, વાહન પ્રવેશ નિયંત્રણ, સમય આધારિત ટ્રક મૂવમેન્ટ, પાર્કિંગ મેનેજમેન્ટ અને ટ્રાફિક ડેટા એનાલિટિક્સ દ્વારા સમગ્ર લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કનું સ્માર્ટ મોનિટરિંગ થઈ શકશે.
ઈ-કોમર્સ અને ઝડપી ડિલિવરીના સમયમાં શહેરને વધારે કાર્યક્ષમ, ગ્રીન અને ટેકનોલોજી આધારિત લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમની જરૂર છે. આ પ્લાન અમદાવાદને ભવિષ્યના સ્માર્ટ અર્બન ફ્રેઈટ મેનેજમેન્ટ મોડેલ તરફ લઈ જઈ શકે છે.
ટ્રાફિક, પ્રદૂષણ અને ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની આશા
મોટી ટ્રકોને શહેરની બહાર રોકવી, માલને કન્સોલિડેશન સેન્ટરોમાં ટ્રાન્સફર કરવો અને શહેરમાં નાના-ઇલેક્ટ્રિક વાહનો મારફતે ડિલિવરી કરવી—આ ત્રણ પગલાંથી પરિવહન ખર્ચ, મુસાફરીનો સમય અને પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.
આ સાથે જ નાગરિકોને ટ્રાફિકજામથી રાહત મળશે, વેપારીઓને વધુ સુવ્યવસ્થિત ડિલિવરી સિસ્ટમ મળશે અને શહેરની રોડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પરનું દબાણ ઘટશે. લાંબા ગાળે આ પ્લાન અમદાવાદને ગ્રીન, સ્માર્ટ અને કાર્યક્ષમ લોજિસ્ટિક્સ હબ તરીકે વિકસાવવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
