આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજીના ઝડપથી વિકસતા યુગમાં પણ પુસ્તકો અને પુસ્તકાલયોની પ્રાસંગિકતા યથાવત્ છે. તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી (GBU) ખાતે જોવા મળ્યું હતું. યુનિવર્સિટીની લાઇબ્રેરી અને રીડર્સ ક્લબના સંયુક્ત ઉપક્રમે 14થી 20 નવેમ્બર, 2026 દરમિયાન ‘રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહ’ની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. આ સપ્તાહનું સમાપન ભવ્ય ‘પુસ્તક મેળો-2026’ સાથે કરવામાં આવ્યું હતું. ઇટાલીના સંશોધકોની વિશેષ ઉપસ્થિતિમાં યોજાયેલા આ પુસ્તક મેળામાં IIT ગાંધીનગર, GNLU, PDEU, NIPER અમદાવાદ અને IAR સહિતની અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો. મેળામાં હજારો પુસ્તકોના પ્રદર્શન સાથે વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકો માટે વિવિધ સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીમાં રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણી
ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી ખાતે જ્ઞાન, વાંચન અને સંશોધન સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવાના હેતુથી રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની વિશેષ ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. GBU લાઇબ્રેરી અને રીડર્સ ક્લબના સંયુક્ત ઉપક્રમે 14થી 20 નવેમ્બર દરમિયાન સપ્તાહભર વિવિધ શૈક્ષણિક, સાહિત્યિક અને સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ ઉજવણીનો મુખ્ય હેતુ વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને શૈક્ષણિક સમુદાયમાં પુસ્તકો પ્રત્યે રસ વધારવાનો તેમજ જ્ઞાનના વિકાસમાં પુસ્તકાલયોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવાનો હતો. સપ્તાહના સમાપન પ્રસંગે આયોજિત ‘પુસ્તક મેળો-2026’માં મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો, અધ્યાપકો, કર્મચારીઓ અને બાળકોએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો.
ઇટાલીના સંશોધકોની ઉપસ્થિતિમાં પુસ્તક મેળાનું ઉદ્ઘાટન
GBU ખાતે યોજાયેલા પુસ્તક મેળાનું ઉદ્ઘાટન ઇટાલીના અગ્રણી સંશોધકોની વિશેષ ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે ઇટાલીના CNR-IRSAના રિસર્ચ ડિરેક્ટર ડૉ. સિમોના રોસેટી અને રોમ સ્થિત CNR-વોટર રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના રિસર્ચ ફેલો જ્યોર્જિયા ડેલી વિશેષ અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધકોની હાજરીએ કાર્યક્રમને વૈશ્વિક શૈક્ષણિક પરિપ્રેક્ષ્ય પૂરું પાડ્યું હતું. આ પ્રસંગે ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીના રજિસ્ટ્રાર ડૉ. જે.સી. લીલાણી, ડિરેક્ટર પ્રો. રાકેશ રાવલ, ડીન ઓફ રિસર્ચ પ્રો. સુધીર પ્રતાપ સિંહ અને યુનિવર્સિટી લાઇબ્રેરિયન ડૉ. મહેશ આર. સોલંકી પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
એક જ છત નીચે હજારો પુસ્તકોનો ખજાનો
‘પુસ્તક મેળો-2026’માં આઠ પુસ્તક વિક્રેતાઓએ ભાગ લઈને વિવિધ વિષયોના હજારો પુસ્તકો પ્રદર્શિત કર્યા હતા. મેળામાં શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક, સાહિત્યિક, સંશોધનલક્ષી અને બાળસાહિત્ય સહિત વિવિધ પ્રકારના પુસ્તકો ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવ્યા હતા.
વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકોને પોતાના અભ્યાસ તથા સંશોધન સાથે સંબંધિત પુસ્તકો વિશે જાણવાની તક મળી હતી. સાહિત્યપ્રેમીઓ માટે પણ વિવિધ પ્રકારના પુસ્તકોનું પ્રદર્શન આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યું હતું. આ પુસ્તક મેળાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાચકોને એક જ સ્થળે વિવિધ વિષયોના પુસ્તકો સાથે પરિચિત કરાવવાનો અને વાંચન પ્રત્યેની રુચિને વધુ મજબૂત બનાવવાનો હતો.
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા બની મુલાકાતીઓ માટે વિશેષ આકર્ષણ
GBU ખાતે યોજાયેલા પુસ્તક મેળામાં પ્રવેશદ્વાર પર પ્રદર્શિત કરવામાં આવેલી ‘શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા’ મુલાકાતીઓ માટે વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની હતી. ભારતીય જ્ઞાનપરંપરા અને આધ્યાત્મિક સાહિત્યમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવતી ભગવદ્ ગીતાના પ્રદર્શનથી કાર્યક્રમમાં સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક પરિમાણ પણ ઉમેરાયું હતું.
આ પુસ્તક મેળામાં આધુનિક વિજ્ઞાન અને સંશોધન સંબંધિત પુસ્તકોની સાથે સાહિત્ય અને પરંપરાગત જ્ઞાનને પણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. આ રીતે પુસ્તક મેળાએ વિવિધ વિષયોના જ્ઞાનને એક મંચ પર રજૂ કરીને વાંચનની વ્યાપકતા ઉજાગર કરી હતી.
બાળકો માટે વિશેષ વિભાગ અને રસપ્રદ પ્રવૃત્તિઓ
પુસ્તક મેળામાં બાળકો માટે પણ વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી. બાળકોમાં નાનપણથી વાંચનની ટેવ વિકસે અને પુસ્તકો પ્રત્યે રસ વધે તે હેતુથી બાળસાહિત્યના પુસ્તકો તથા ખાસ વિભાગોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત બાળકો અને અન્ય મુલાકાતીઓ માટે રસપ્રદ સ્ટેજ પ્રવૃત્તિઓ પણ યોજવામાં આવી હતી.
આ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા બાળકોને પુસ્તકો સાથે જોડાવાની અને પોતાની સર્જનાત્મકતા વ્યક્ત કરવાની તક મળી હતી. પુસ્તક મેળામાં માત્ર પુસ્તકોનું પ્રદર્શન જ નહીં, પરંતુ વાંચનને આનંદદાયક અને સહભાગી અનુભવ બનાવવાનો પણ પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
IIT ગાંધીનગર, GNLU અને NIPER સહિત અગ્રણી સંસ્થાઓની ભાગીદારી
ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી ખાતે યોજાયેલા પુસ્તક મેળામાં રાજ્યની અનેક પ્રતિષ્ઠિત શૈક્ષણિક અને સંશોધન સંસ્થાઓના લાઇબ્રેરી પ્રતિનિધિઓએ હાજરી આપી હતી.
આ કાર્યક્રમમાં ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટેક્નોલોજી ગાંધીનગર (IIT Gandhinagar), ગુજરાત નેશનલ લો યુનિવર્સિટી (GNLU), પંડિત દીનદયાળ એનર્જી યુનિવર્સિટી (PDEU), નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ (NIPER) અમદાવાદ અને ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ એડવાન્સ્ડ રિસર્ચ (IAR) સહિતની સંસ્થાઓ જોડાઈ હતી.
વિવિધ સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓની હાજરીથી શૈક્ષણિક સહયોગ અને જ્ઞાનના આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું. આ કાર્યક્રમ સંસ્થાઓ વચ્ચે પુસ્તકાલય સેવાઓ, વાંચન સંસ્કૃતિ અને સંશોધન સંબંધિત વિચારોની આપલે માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બન્યો હતો.
IIT ગાંધીનગરે GBU લાઇબ્રેરીને ભેટ આપ્યો ‘ધ ઇન્ડિયન હેરિટેજ સિરીઝ’નો સંગ્રહ
પુસ્તક મેળાના પ્રસંગે IIT ગાંધીનગર દ્વારા ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીની લાઇબ્રેરીને વિશેષ પુસ્તક સંગ્રહ ભેટ આપવામાં આવ્યો હતો. IIT ગાંધીનગરે શૈક્ષણિક સદભાવના અને જ્ઞાનના આદાનપ્રદાનના પ્રતીકરૂપે ‘ધ ઇન્ડિયન હેરિટેજ સિરીઝ’નો પુસ્તક સંગ્રહ GBU લાઇબ્રેરીને અર્પણ કર્યો હતો.
આ ભેટ દ્વારા બંને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચે જ્ઞાનની વહેંચણી અને સહયોગની ભાવનાને પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું. આ પ્રકારની પહેલોથી યુનિવર્સિટીના પુસ્તકાલયોમાં ઉપલબ્ધ જ્ઞાનસામગ્રી વધુ સમૃદ્ધ બને છે અને વિદ્યાર્થીઓ તથા સંશોધકોને વિવિધ વિષયોનું સાહિત્ય ઉપલબ્ધ થાય છે.
બુકમાર્ક અને બુક-કવર ડિઝાઇન સ્પર્ધામાં વિદ્યાર્થીઓની સર્જનાત્મકતા
રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણી દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ માટે વિવિધ સર્જનાત્મક સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સ્પર્ધાઓમાં બુકમાર્ક ડિઝાઇન અને બુક-કવર ડિઝાઇન જેવી પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
વિદ્યાર્થીઓએ પોતાની કલ્પનાશક્તિ અને સર્જનાત્મકતાનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ ડિઝાઇન તૈયાર કરી હતી. આ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકો સાથે જોડાયેલી કળાત્મક અભિવ્યક્તિ માટે વિશેષ મંચ મળ્યો હતો. વાંચન સાથે સર્જનાત્મકતાને જોડવાનો આ પ્રયાસ વિદ્યાર્થીઓ માટે રસપ્રદ અનુભવ બન્યો હતો.
સ્ટોરીટેલિંગ, મીમ ચેલેન્જ અને કાવ્યપઠનથી કાર્યક્રમ બન્યો રસપ્રદ
રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહ દરમિયાન માત્ર પુસ્તક પ્રદર્શન જ નહીં, પરંતુ વિવિધ સાહિત્યિક અને ઇન્ટરેક્ટિવ પ્રવૃત્તિઓનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રવૃત્તિઓમાં મીમ ચેલેન્જ, સ્ટોરીટેલિંગ, ચેઇન સ્ટોરીટેલિંગ, ‘વ્હોટ ઇફ’ એક્ટિવિટી, બુક રિવ્યુ અને કાવ્યપઠનનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
સ્ટોરીટેલિંગ અને ચેઇન સ્ટોરીટેલિંગ જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વાર્તા કહેવાની અને કલ્પનાશક્તિ વિકસાવવાની તક મળી હતી. બુક રિવ્યુ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વાંચેલા પુસ્તકો અંગે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરવાની તક મળી હતી, જ્યારે કાવ્યપઠન દ્વારા સાહિત્યપ્રેમીઓએ પોતાની અભિવ્યક્તિ રજૂ કરી હતી. મીમ ચેલેન્જ અને અન્ય સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓએ પરંપરાગત વાંચનને આધુનિક યુવા સંસ્કૃતિ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
રીડર્સ ક્લબના સ્વયંસેવકોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીમાં યોજાયેલી રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણીમાં રીડર્સ ક્લબના સ્વયંસેવકોએ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. ડૉ. અર્ચના કુમારીના માર્ગદર્શન હેઠળ વિવિધ સાહિત્યિક અને સર્જનાત્મક સ્પર્ધાઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
GBU રીડર્સ ક્લબના સક્રિય સ્વયંસેવકો અર્પિતા, સ્વાતિ, અનુષ્કા, સૌમ્યા અને અન્ય સભ્યોએ કાર્યક્રમના સફળ આયોજનમાં સહયોગ આપ્યો હતો. વિદ્યાર્થીઓની સક્રિય ભાગીદારીને કારણે સપ્તાહભર યોજાયેલી પ્રવૃત્તિઓ વધુ સહભાગી અને રસપ્રદ બની હતી. આ આયોજન દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં ટીમવર્ક, આયોજનક્ષમતા અને સર્જનાત્મક અભિવ્યક્તિ જેવા ગુણોને પણ પ્રોત્સાહન મળ્યું હતું.
GBU લાઇબ્રેરીની સેવાઓ અંગે મુલાકાતીઓને માહિતી
પુસ્તક મેળા દરમિયાન ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીની લાઇબ્રેરી દ્વારા ઉપલબ્ધ વિવિધ સેવાઓની ઝાંખી પણ રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ પ્રદર્શનનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો અને અન્ય મુલાકાતીઓને પુસ્તકાલયની સેવાઓ તથા જ્ઞાનસંસાધનો અંગે માહિતગાર કરવાનો હતો. યુનિવર્સિટી સ્તરે પુસ્તકાલય માત્ર પુસ્તકો વાંચવા અથવા ઉધાર લેવા માટેનું સ્થળ નથી, પરંતુ અભ્યાસ, સંશોધન અને શૈક્ષણિક વિકાસ માટેનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે.
વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકો માટે વિવિધ વિષયોની માહિતી, શૈક્ષણિક સાહિત્ય અને સંશોધન સંબંધિત સામગ્રી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં પુસ્તકાલયોની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહે છે. આથી રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણી દ્વારા પુસ્તકાલયોના ઉપયોગ અને મહત્વ અંગે જાગૃતિ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
AI અને ડિજિટલ યુગમાં પણ પુસ્તકો અને પુસ્તકાલયોની પ્રાસંગિકતા
આજના સમયમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ઇ-બુક્સ, ડિજિટલ લાઇબ્રેરી અને ઓનલાઇન માહિતીના સ્ત્રોતો ઝડપથી વિકસી રહ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓ અને સંશોધકો માટે માહિતી મેળવવાના અનેક નવા માધ્યમો ઉપલબ્ધ બન્યા છે. તેમ છતાં પુસ્તકો અને પુસ્તકાલયોની ઉપયોગિતા યથાવત્ છે.
પુસ્તકો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ, એકાગ્રતા અને વિષયની વ્યવસ્થિત સમજ વિકસાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. બીજી તરફ આધુનિક પુસ્તકાલયોમાં પરંપરાગત પુસ્તકોની સાથે ડિજિટલ સંસાધનો અને સંશોધનલક્ષી માહિતીનું મહત્વ પણ વધી રહ્યું છે.
આથી પુસ્તકાલયો પરંપરાગત વાંચન અને આધુનિક શિક્ષણ વચ્ચે મહત્વપૂર્ણ સેતુ બની રહ્યા છે. ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીમાં યોજાયેલા પુસ્તક મેળા અને રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણી દ્વારા આ જ સંદેશને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું હતું.
વાંચન અને સંશોધન સંસ્કૃતિને મજબૂત બનાવવાની GBUની પ્રતિબદ્ધતા
ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી દ્વારા આયોજિત રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહ અને પુસ્તક મેળો-2026એ શૈક્ષણિક સમુદાયમાં વાંચન અને સંશોધન સંસ્કૃતિને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. સપ્તાહભર ચાલેલી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં વિદ્યાર્થીઓ, PhD સંશોધકો, ફેકલ્ટી સભ્યો, વહીવટી કર્મચારીઓ અને બાળકોએ ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો.
આઠ પુસ્તક વિક્રેતાઓ દ્વારા હજારો પુસ્તકોનું પ્રદર્શન, આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધકોની ઉપસ્થિતિ અને રાજ્યની અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની ભાગીદારી કાર્યક્રમની વિશેષતાઓ રહી હતી. IIT ગાંધીનગર દ્વારા આપવામાં આવેલી પુસ્તક ભેટ અને રીડર્સ ક્લબની સર્જનાત્મક પ્રવૃત્તિઓએ કાર્યક્રમને વધુ અર્થપૂર્ણ બનાવ્યો હતો.
પુસ્તક મેળો-2026 સાથે રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહનું સફળ સમાપન
ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટી ખાતે 14થી 20 નવેમ્બર દરમિયાન યોજાયેલી રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણીનું પુસ્તક મેળો-2026 સાથે સમાપન થયું હતું. આ કાર્યક્રમમાં પુસ્તકોના મહત્વ, વાંચનની ટેવ, સંશોધન સંસ્કૃતિ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ વચ્ચે જ્ઞાનના આદાનપ્રદાન જેવા મુદ્દાઓને વિશેષ પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું હતું.
AI અને ડિજિટલ ટેક્નોલોજીના યુગમાં પણ પુસ્તકોનું મહત્વ અકબંધ છે અને પુસ્તકાલયો જ્ઞાનના જીવંત કેન્દ્રો તરીકે પોતાની ભૂમિકા નિભાવી રહ્યા છે તેવો સંદેશ આ ઉજવણી દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. આમ, ગુજરાત બાયોટેકનોલોજી યુનિવર્સિટીના પુસ્તક મેળા અને રાષ્ટ્રીય પુસ્તકાલય સપ્તાહની ઉજવણીએ વિદ્યાર્થીઓ તથા સંશોધકોમાં વાંચન, જ્ઞાન અને સર્જનાત્મકતા પ્રત્યેનો ઉત્સાહ વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ મંચ પૂરો પાડ્યો હતો.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel












