ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના રાજદ્વારી, સાંસ્કૃતિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વધુ મજબૂત બન્યા છે. હવે આ સંબંધોને ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક પરિમાણ આપતા એક મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. ટૂંક સમયમાં ઈઝરાયલની ધરતી પર છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની ભવ્ય પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવશે.
આ સમાચાર સામે આવ્યા બાદ સોશિયલ મીડિયા અને ઇતિહાસપ્રેમીઓમાં ચર્ચા શરૂ થઈ છે કે આખરે ઈઝરાયલ અને યહૂદી સમુદાયનો શિવાજી મહારાજ સાથે શું સંબંધ રહ્યો હતો. આ પ્રશ્નનો જવાબ મહારાષ્ટ્રના કોંકણ વિસ્તારમાં વસેલા એક પ્રાચીન યહૂદી સમુદાયના ઇતિહાસમાં છુપાયેલો છે.
કોણ છે ‘બેને ઈઝરાયલ’ સમુદાય?
Bene Israel ભારતનો સૌથી જૂનો અને ઐતિહાસિક યહૂદી સમુદાય માનવામાં આવે છે. આ સમુદાયના લોકો સદીઓ પહેલાં મહારાષ્ટ્રના કોંકણ કિનારાના વિસ્તારોમાં આવીને વસ્યા હતા.
સમય જતાં તેમણે માત્ર ભારતને પોતાનું વતન જ બનાવ્યું નહીં, પરંતુ સ્થાનિક મરાઠી ભાષા, સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને જીવનશૈલીને પણ અપનાવી લીધી. પોતાની યહૂદી ધાર્મિક ઓળખ જાળવી રાખવાની સાથે તેઓ મરાઠી સમાજનો અભિન્ન ભાગ બની ગયા હતા.
આ કારણે આજે પણ આ સમુદાયના ઘણા લોકો પોતાને “મરાઠી યહૂદી” તરીકે ઓળખાવે છે.
શિવાજી મહારાજની સેનામાં યહૂદી યોદ્ધાઓની ભૂમિકા
ઇતિહાસકારોના મતે, છત્રપતિ શિવાજી મહારાજની સૌથી મોટી વિશેષતા તેમની સર્વધર્મ સમભાવની નીતિ અને ન્યાયપ્રિય શાસન હતું. તેમના શાસનકાળ દરમિયાન વિવિધ ધર્મ અને સમુદાયોના લોકોને સમાન સન્માન અને તક આપવામાં આવતી હતી.
જ્યારે શિવાજી મહારાજે કોંકણ અને થાણે વિસ્તારમાં મરાઠા સામ્રાજ્યનો વિસ્તાર શરૂ કર્યો, ત્યારે બેને ઈઝરાયલ સમુદાયના અનેક સભ્યોએ મરાઠા સામ્રાજ્યના નિર્માણમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.
ઇતિહાસી વર્ણનો અનુસાર:
- યહૂદી યોદ્ધાઓએ મરાઠા સેનામાં સેવા આપી
- મરાઠા નૌકાદળની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ભાગ લીધો
- કિલ્લાઓના સંરક્ષણ અને વહીવટમાં મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સંભાળી
- વહીવટી તંત્રમાં પણ તેમની નિમણૂક કરવામાં આવી
શિવાજી મહારાજે તેમની વફાદારી, કુશળતા અને બહાદુરીને માન આપીને મહત્વપૂર્ણ સ્થાન આપ્યું હતું.
સ્વરાજની વિચારધારાએ દરેક સમુદાયને જોડ્યો
શિવાજી મહારાજનું સ્વરાજ્ય કોઈ એક ધર્મ કે સમુદાય પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. તેમની નીતિઓમાં દેશપ્રેમ, ન્યાય અને લોકોની સુરક્ષા કેન્દ્રસ્થાને હતી.
તેથી જ મરાઠા સામ્રાજ્યમાં હિંદુ, મુસ્લિમ, યહૂદી અને અન્ય અનેક સમુદાયોના લોકો સાથે મળીને સ્વરાજના નિર્માણમાં યોગદાન આપી શક્યા હતા. આ સર્વસમાવેશક અભિગમને કારણે જ શિવાજી મહારાજને આજે પણ વિશ્વભરમાં સન્માનથી યાદ કરવામાં આવે છે.
ઈઝરાયલમાં કેમ સ્થાપિત થઈ રહી છે પ્રતિમા?
1948માં ઈઝરાયલ દેશની સ્થાપના બાદ મહારાષ્ટ્રના બેને ઈઝરાયલ સમુદાયના મોટી સંખ્યામાં લોકો ઈઝરાયલમાં સ્થાયી થયા હતા. તેમ છતાં તેમણે પોતાની મરાઠી ભાષા, પરંપરા અને ભારતીય મૂળ સાથેનો સંબંધ જાળવી રાખ્યો છે.
આજે પણ ઈઝરાયલમાં રહેતા ઘણા લોકો મરાઠી બોલે છે અને પોતાને “મરાઠી યહૂદી” તરીકે ઓળખાવે છે.
શિવાજી મહારાજની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવાનો નિર્ણય માત્ર એક ઐતિહાસિક વ્યક્તિને શ્રદ્ધાંજલિ આપવાનો નથી, પરંતુ ભારત, મહારાષ્ટ્ર અને યહૂદી સમુદાય વચ્ચેના સદીઓ જૂના સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક સંબંધોને સન્માન આપવાનો પ્રયાસ છે.
ભારત-ઈઝરાયલ મિત્રતાનું નવું પ્રતિક
વિશેષજ્ઞોના મતે ઈઝરાયલમાં શિવાજી મહારાજની પ્રતિમા સ્થાપિત થવી એ ભારત અને ઈઝરાયલ વચ્ચે વધતી મિત્રતા અને સાંસ્કૃતિક જોડાણનું પ્રતિક છે.
આ પહેલ દ્વારા માત્ર એક મહાન યોદ્ધાને જ નહીં, પરંતુ વિવિધ સંસ્કૃતિઓ અને સમુદાયોને એકસાથે જોડતી તેમની વિચારધારાને પણ વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મળશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
