ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામની પેરન્ટ કંપની Metaને અમેરિકાના ન્યૂ મેક્સિકોમાં બાળકોની માનસિક તંદુરસ્તી અને ઓનલાઇન સુરક્ષા સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ કેસમાં મોટો કાનૂની ફટકો પડ્યો છે. ન્યૂ મેક્સિકોની સ્ટેટ કોર્ટે Metaને $567 મિલિયન ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ રકમનો ઉપયોગ યુવાનોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને થયેલા નુકસાન ઘટાડવા, સારવાર, જાગૃતિ અને અન્ય સુરક્ષા કાર્યક્રમો માટે કરવામાં આવશે.
કોર્ટના આ આદેશ સાથે Metaને તેના પ્લેટફોર્મ પર બાળકો અને કિશોરોની સુરક્ષા માટે અનેક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કરવા પણ કહેવામાં આવ્યા છે. ન્યૂ મેક્સિકોના જજ બ્રાયન બાઈડશેઇડે Metaના પ્લેટફોર્મ સંબંધિત કેટલીક પ્રથાઓને બાળકોના હિત માટે હાનિકારક ગણાવી હતી.
$420 મિલિયન યુવાનોની સારવાર માટે વપરાશે
કોર્ટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા $567 મિલિયનમાંથી લગભગ $420 મિલિયન યુવાનો માટે સારવાર અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ માટે ફાળવવામાં આવશે. બાકીની રકમનો ઉપયોગ આગામી પાંચ વર્ષ દરમિયાન યુવાનો માટે જાગૃતિ અભિયાન, નિવારણ કાર્યક્રમો, સ્ક્રીનિંગ સેવાઓ અને અન્ય સંબંધિત કાર્યક્રમોમાં કરવામાં આવશે.
આ નિર્ણયનો ઉદ્દેશ માત્ર Meta પર આર્થિક જવાબદારી નક્કી કરવાનો નથી, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મના ઉપયોગને કારણે બાળકો અને કિશોરોને થઈ શકે તેવી નુકસાનકારક અસરો ઘટાડવાનો પણ છે.
અગાઉ પણ Meta પર લાગ્યો હતો $375 મિલિયનનો સિવિલ દંડ
આ જ કેસના પ્રથમ તબક્કામાં માર્ચ 2026માં જ્યુરીએ Metaને ન્યૂ મેક્સિકોના ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદાના ઉલ્લંઘન માટે જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું.
તે સમયે કંપની પર $375 મિલિયનનો સિવિલ પેનલ્ટી લાદવામાં આવ્યો હતો. હવે બીજા તબક્કામાં $567 મિલિયન ચૂકવવાના આદેશ બાદ આ કેસમાં Meta પર કુલ નાણાકીય અસર લગભગ $942 મિલિયન સુધી પહોંચી છે.
કેસમાં રાજ્યનો આરોપ હતો કે Metaએ Facebook અને Instagramના કેટલાક ફીચર્સ એવી રીતે ડિઝાઇન કર્યા કે જે યુવા યુઝર્સને લાંબા સમય સુધી પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા રાખે છે અને બાળકોને ઓનલાઇન શોષણ તથા હાનિકારક સંપર્કોથી પૂરતી સુરક્ષા આપવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
જજે Metaને ‘Public Nuisance’ માટે જવાબદાર ગણાવ્યું
જજ બ્રાયન બાઈડશેઇડે ચુકાદામાં જણાવ્યું કે Meta દ્વારા ઉભી કરાયેલી પરિસ્થિતિ ન્યૂ મેક્સિકોમાં બાળકો અને પરિવારો માટે જાહેર આરોગ્ય તથા સુરક્ષાનો ગંભીર પ્રશ્ન બની છે.
કોર્ટના તારણ પ્રમાણે, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મના કેટલાક વ્યસનકારક ફીચર્સ અને બાળકોને શોષણથી બચાવવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થાના અભાવે વાસ્તવિક દુનિયામાં યુવાનો અને તેમના પરિવારોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. કોર્ટે આ મુદ્દાને માત્ર ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મની સમસ્યા તરીકે નહીં, પરંતુ વ્યાપક સામાજિક અસર ધરાવતા પ્રશ્ન તરીકે પણ જોયો છે.
Facebook અને Instagramમાં કરવા પડશે મોટા ફેરફારો
કોર્ટનો આદેશ માત્ર નાણાકીય ચુકવણી સુધી મર્યાદિત નથી. Metaને ન્યૂ મેક્સિકોના યુવા યુઝર્સ માટે તેના પ્લેટફોર્મની કામગીરીમાં પણ અનેક ફેરફારો કરવા પડશે.
આ ફેરફારોમાં કિશોરોના સોશિયલ મીડિયા ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવા માટે વધારાની વ્યવસ્થા, નોટિફિકેશન સંબંધિત મર્યાદાઓ, બાળકોની સુરક્ષા માટે વધુ સ્પષ્ટ ટૂલ્સ અને પ્લેટફોર્મ પર સુરક્ષા સંબંધિત માહિતી વધુ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવાનો સમાવેશ થાય છે. Metaને અયોગ્ય કોમેન્ટ અથવા સંપર્કની ફરિયાદ કરવા માટે ઉપલબ્ધ સુરક્ષા ટૂલ્સ અંગે યુઝર્સને નિયમિત રીતે માહિતી આપવાનું પણ કહેવામાં આવ્યું છે.
AI Chatbots માટે પણ કડક Child Safety Rules
કોર્ટના આદેશમાં Artificial Intelligence એટલે કે AI Chatbots સાથે જોડાયેલી બાળકોની સુરક્ષાને પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. Metaને AI આધારિત સિસ્ટમોમાં એવી સુરક્ષા વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા કહેવામાં આવ્યું છે જેથી સગીરો સાથે અયોગ્ય, રોમેન્ટિક અથવા જાતીય પ્રકારની વાતચીત જેવા જોખમોને રોકી શકાય.
AI અને સોશિયલ મીડિયા એકબીજા સાથે વધુ જોડાઈ રહ્યા છે ત્યારે બાળકો માટે AI આધારિત ફીચર્સ કેટલા સુરક્ષિત હોવા જોઈએ તે મુદ્દે આ નિર્ણય મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
Age Verification પર કોર્ટે શું કહ્યું?
બાળકોની ઉંમર નક્કી કરવા માટેની વ્યવસ્થા પણ આ કેસનો મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહી છે. રાજ્યએ બાળકો માટે વધુ કડક ‘એજ-વેરિફિકેશન’ સિસ્ટમની માંગ કરી હતી. કોર્ટના આદેશમાં Metaને સગીરોની ઓળખ અને સુરક્ષા માટે તેની ટેક્નોલોજી તથા પ્રક્રિયાઓ વધુ અસરકારક બનાવવાની દિશામાં પગલાં લેવા કહેવામાં આવ્યા છે.
ઉંમરની ઓળખ, બાળકોના એકાઉન્ટ અને તેમની વ્યક્તિગત માહિતી સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓમાં અમેરિકાના ફેડરલ પ્રાઇવસી કાયદાઓ પણ લાગુ પડે છે, તેથી આ ક્ષેત્રમાં સંતુલિત વ્યવસ્થા રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકાયો છે.
ન્યૂ મેક્સિકોના Attorney Generalએ દાખલ કર્યો હતો કેસ
આ કેસ ન્યૂ મેક્સિકોના એટોર્ની જનરલ Raúl Torrez દ્વારા Meta સામે કરવામાં આવેલી કાનૂની કાર્યવાહીને લઈને છે. રાજ્યનો આરોપ હતો કે Facebook અને Instagram પર બાળકો માટે જોખમ ઊભું કરી શકે તેવી પરિસ્થિતિઓ હોવા છતાં Metaએ તેના પ્લેટફોર્મની સુરક્ષા અંગે ગ્રાહકોને પૂરતી અને સાચી માહિતી આપી નહોતી.
રાજ્યએ ખાસ કરીને બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય, સોશિયલ મીડિયા એડિક્શન અને ઓનલાઇન શોષણના જોખમને કેન્દ્રમાં રાખીને Meta સામે કાર્યવાહી કરી હતી.
Meta ચુકાદા સામે કરશે અપીલ
Metaએ ન્યૂ મેક્સિકોની કોર્ટના નિર્ણય સાથે અસંમતિ વ્યક્ત કરી છે અને ચુકાદા સામે અપીલ કરવાની જાહેરાત કરી છે. કંપનીનું કહેવું છે કે તેણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ટીનએજર્સની સુરક્ષા માટે અનેક સુરક્ષા સુવિધાઓ, parental controls અને content moderation ટૂલ્સ અમલમાં મૂક્યા છે.
આથી હાલનો કોર્ટ આદેશ અંતિમ કાનૂની પરિણામ ગણાવી શકાય નહીં, કારણ કે Meta ઉચ્ચ અદાલતમાં તેને પડકારવાની તૈયારી કરી રહી છે.
અન્ય સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ કેસ
ન્યૂ મેક્સિકોનો આ નિર્ણય અમેરિકાની સમગ્ર સોશિયલ મીડિયા ઇન્ડસ્ટ્રી માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકામાં અનેક રાજ્યો અને મોટી સંખ્યામાં સ્કૂલ ડિસ્ટ્રિક્ટ્સે બાળકોના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મની અસરને લઈને સમાન પ્રકારના કેસ દાખલ કર્યા છે.
આ કારણે ન્યૂ મેક્સિકો કેસનો ચુકાદો આગામી સમયમાં Meta ઉપરાંત અન્ય મોટી સોશિયલ મીડિયા અને ટેક્નોલોજી કંપનીઓ સામે ચાલી રહેલા કેસોમાં પણ મહત્વપૂર્ણ સંદર્ભ બની શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
