ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ (Xi Jinping) સાત વર્ષના લાંબા અંતરાલ બાદ ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. શી જિનપિંગ 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી 18મી BRICS Summit 2026માં ભાગ લેશે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયે તેમની ભારત મુલાકાતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે. વર્ષ 2019માં મહાબલીપુરમમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની અનૌપચારિક સમિટ બાદ શી જિનપિંગની ભારતની આ પ્રથમ મુલાકાત હશે.
BRICS સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને શી જિનપિંગ વચ્ચે થનારી ઉચ્ચસ્તરીય વાતચીત પર ખાસ નજર રહેશે. ભારત અને ચીન વચ્ચે 2020ના પૂર્વ લદ્દાખ સરહદી તણાવ બાદ સંબંધોમાં આવેલી કડવાશ હવે ધીમે-ધીમે ઓછી થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં શીની દિલ્હી મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ સ્થિર બનાવવાના પ્રયાસોમાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
7 વર્ષ બાદ ભારત આવી રહ્યા છે Xi Jinping
શી જિનપિંગ છેલ્લે ઓક્ટોબર 2019માં ભારત આવ્યા હતા, જ્યારે તેઓ મહાબલીપુરમમાં PM મોદી સાથે બીજા અનૌપચારિક શિખર સંમેલનમાં જોડાયા હતા. ત્યારબાદ વર્ષ 2020માં ગલવાન અથડામણ અને પૂર્વ લદ્દાખમાં લાંબા સમય સુધી ચાલેલા સૈન્ય તણાવને કારણે ભારત-ચીન સંબંધોમાં ગંભીર કડવાશ આવી હતી.
હવે સાત વર્ષ બાદ શી જિનપિંગની નવી દિલ્હી મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે બંને દેશોએ છેલ્લા કેટલાક સમયથી રાજદ્વારી અને સૈન્ય સ્તરે સંવાદ વધાર્યો છે. સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ જાળવવા અને દ્વિપક્ષીય સંબંધોને ફરી સામાન્ય બનાવવા માટે વિવિધ સ્તરે વાતચીત ચાલી રહી છે.
મોદી-શી મુલાકાતથી સંબંધોને નવી દિશા મળવાની આશા
BRICS Summit દરમિયાન PM મોદી અને શી જિનપિંગ વચ્ચે વેપાર, સરહદ વ્યવસ્થાપન, રોકાણ, બજાર સુધી પહોંચ, વિઝા અને વ્યૂહાત્મક આર્થિક સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
અહેવાલો અનુસાર બંને દેશો એક Strategic Economic Dialogue શરૂ કરવાની શક્યતા પર પણ કામ કરી રહ્યા છે. આ મંચનો હેતુ ભારત-ચીન વચ્ચેના મોટા વેપાર અસંતુલન, રોકાણના અવરોધો અને બજાર સુધી પહોંચ જેવા લાંબા સમયથી ચાલતા પ્રશ્નો પર ચર્ચા કરવાનો હોઈ શકે છે.
ભારત અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં ધીમો સુધારો જોવા મળ્યો છે, જોકે બંને દેશો વચ્ચે વ્યૂહાત્મક અવિશ્વાસ હજુ પણ સંપૂર્ણપણે દૂર થયો નથી.
#WATCH | At the 18th BRICS Summit, a Chinese journalist representing CGTN, Li Jingjing, says, "This is a very important BRICS meeting. The whole world is looking at cooperation between India and China. The developing countries, or what we call global sub-countries, are demanding… pic.twitter.com/AlSFVPbplE
— ANI (@ANI) September 11, 2026
25મી સરહદી વાતચીતમાં 8 મુદ્દાની સહમતિ
શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાત પહેલાં ભારત અને ચીને સરહદ મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ નોંધાવી છે. 25 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ બેઇજિંગમાં ભારતના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત ડોભાલ અને ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યી વચ્ચે Special Representativesની 25મી બેઠક યોજાઈ હતી.
આ બેઠક બાદ બંને દેશોએ સરહદ મુદ્દે આઠ મુદ્દાની સહમતિ જાહેર કરી હતી. બંને પક્ષોએ સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને સ્થિરતા જાળવવા, સરહદ નિર્ધારણ અંગેની ચર્ચાને આગળ ધપાવવા અને સૈન્ય તથા રાજદ્વારી સંચાર વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત કરવા પર સહમતિ વ્યક્ત કરી હતી.
પૂર્વ અને મધ્ય સેક્ટર માટે નવા હોટલાઇન ચેનલ અને વધારાના સૈન્ય મીટિંગ પોઇન્ટ સ્થાપવાની દિશામાં પણ સહમતિ થઈ છે. આ ઘટનાક્રમને BRICS સમિટ પહેલાં ભારત-ચીન સંબંધોમાં સકારાત્મક સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
Global Timesમાં ભારત-ચીન સંબંધોને લઈને સકારાત્મક ચર્ચા
શી જિનપિંગની મુલાકાત પહેલાં ચીનના સરકારી અખબાર Global Timesમાં પણ ભારત-ચીન સંબંધોને લઈને ચર્ચા તેજ થઈ છે.
ચીનમાં ભારતના રાજદૂત વિક્રમ દોરાઈસ્વામીએ Global Timesમાં પ્રકાશિત એક લેખમાં જણાવ્યું હતું કે ભારત અને ચીન વચ્ચે સ્થિર, અનુમાનિત અને મિત્રતાપૂર્ણ સંબંધો માત્ર બંને દેશોના લગભગ 2.8 અબજ લોકો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર એશિયા અને વિશ્વની શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
તેમણે BRICSને ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓની મહત્વપૂર્ણ અવાજ ગણાવતા ટકાઉ વિકાસ, નાણાકીય માળખું, ટેક્નોલોજી સહયોગ અને લોકો કેન્દ્રિત વિકાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત-ચીન સહકારની શક્યતાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
ભારતની ‘Strategic Autonomy’ પર દુનિયાનું ધ્યાન
વિદેશ નીતિના નિષ્ણાતો ભારતની Strategic Autonomy એટલે કે વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાને હાલના વૈશ્વિક ભૂરાજકીય વાતાવરણમાં મહત્વપૂર્ણ ગણાવી રહ્યા છે.
ભારત એક તરફ અમેરિકા અને યુરોપ સાથે વ્યૂહાત્મક તથા આર્થિક સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે, જ્યારે બીજી તરફ રશિયા, ચીન અને ગ્લોબલ સાઉથના દેશો સાથે પણ સંવાદ અને સહયોગ જાળવી રહ્યું છે.
BRICS સમિટમાં ભારતના આ અભિગમની ફરી પરીક્ષા થશે. યુક્રેન યુદ્ધ, પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ, અમેરિકા-ચીન તણાવ અને વૈશ્વિક ટેરિફ નીતિઓ વચ્ચે ભારત પોતાની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિને આગળ વધારવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.
ભારત-ચીન વેપાર રેકોર્ડ સ્તરે
રાજકીય અને સરહદી મતભેદો છતાં ભારત અને ચીન વચ્ચેનો વેપાર અત્યંત મોટો છે. તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર દ્વિપક્ષીય વેપાર રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચ્યો છે. જોકે ભારત માટે ચીન સાથેનું મોટું trade deficit હજુ પણ મુખ્ય ચિંતાનો વિષય છે.
2025-26 દરમિયાન ભારતે ચીનમાંથી આશરે 132 અબજ ડોલરની આયાત કરી હતી અને વેપાર ખાધ 100 અબજ ડોલરથી વધુ રહી હતી. ભારત સતત ચીન સમક્ષ પોતાના ઉત્પાદનો માટે વધુ બજાર પ્રવેશ અને વેપારમાં સંતુલનની માંગ ઉઠાવી રહ્યું છે.
આથી મોદી-શી ચર્ચામાં માત્ર રાજકીય અને સરહદી મુદ્દા જ નહીં, પરંતુ વેપાર અને આર્થિક સંબંધો પણ મહત્વપૂર્ણ સ્થાન મેળવી શકે છે.
BRICS સમિટમાં મોદી-પુતિન-શી પર નજર
18મી BRICS Summitમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી ઉપરાંત રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની હાજરીને કારણે સમિટનું વૈશ્વિક મહત્વ વધુ વધી ગયું છે.
BRICS હવે વિશ્વની લગભગ અડધી વસ્તી અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થાના મોટા હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું સંગઠન બની ગયું છે. આથી મોદી, પુતિન અને શી જિનપિંગ વચ્ચે થનારી મુલાકાતો અને ચર્ચાઓ પર અમેરિકા, યુરોપ અને એશિયાના દેશોની પણ નજર રહેશે.
શું ભારત-ચીન સંબંધોમાં શરૂ થશે નવો અધ્યાય?
શી જિનપિંગની ભારત મુલાકાતને બંને દેશો વચ્ચે સંપૂર્ણ સામાન્ય સંબંધો પુનઃસ્થાપિત થવાના સંકેત તરીકે જોવું હજુ વહેલું ગણાશે. સરહદ વિવાદ, વેપાર ખાધ, ટેક્નોલોજી, રોકાણ અને વ્યૂહાત્મક અવિશ્વાસ જેવા અનેક મુદ્દાઓ હજુ બાકી છે.
પરંતુ સાત વર્ષ બાદ ચીનના રાષ્ટ્રપતિની ભારત મુલાકાત અને BRICSના મંચ પર PM મોદી સાથેની વાતચીત બંને દેશો વચ્ચે સંવાદનો નવો તબક્કો શરૂ કરી શકે છે.
નવી દિલ્હીમાં યોજાનારી 18મી BRICS Summit હવે માત્ર બહુપક્ષીય બેઠક પૂરતી સીમિત નથી રહી. મોદી-શી બેઠક, ભારત-ચીન સંબંધો અને બદલાતા વૈશ્વિક શક્તિ સંતુલનને કારણે આ સમિટ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
