BAPS સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામ, ભારતથી હજારો માઈલ દૂર અમેરિકાના ન્યુ જર્સીમાં સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિરોમાંનું એક જે હાથથી બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ભવ્ય મંદિર 19મી સદીના હિન્દુ આધ્યાત્મિક ભગવાન સ્વામિનારાયણને સમર્પિત છે. તેનું બાંધકામ વર્ષ 2015માં શરૂ થયું હતું. ન્યુ જર્સીના હૃદયમાં આવેલું, BAPS સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામ એ શાંતિ અને આધ્યાત્મિક ચિંતનનું આશ્રયસ્થાન છે. તે ભગવાનનું નિવાસસ્થાન અને પવિત્ર હિન્દુ ધર્મસ્થાન છે. તે હિંદુ કલા, સ્થાપત્ય અને આધ્યાત્મિકતાનું પ્રતિકાત્મક પ્રમાણપત્ર છે. અક્ષરધામનો દરેક ખૂણો લોકોને પરિવર્તનશીલ પ્રવાસ શરૂ કરવા આમંત્રણ આપે છે, તેમને ભગવાનના તેજસ્વી આનંદ તરફ માર્ગદર્શન આપે છે.
BAPS સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામ, ભારતથી હજારો માઈલ દૂર અમેરિકાના ન્યુ જર્સીમાં સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિરોમાંનું એક જે હાથથી બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ભવ્ય મંદિર 19મી સદીના હિન્દુ આધ્યાત્મિક ભગવાન સ્વામિનારાયણને સમર્પિત છે. તેનું બાંધકામ વર્ષ 2015માં શરૂ થયું હતું. ન્યુ જર્સીના હૃદયમાં આવેલું, BAPS સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામ એ શાંતિ અને આધ્યાત્મિક ચિંતનનું આશ્રયસ્થાન છે. તે ભગવાનનું નિવાસસ્થાન અને પવિત્ર હિન્દુ ધર્મસ્થાન છે. તે હિંદુ કલા, સ્થાપત્ય અને આધ્યાત્મિકતાનું પ્રતિકાત્મક પ્રમાણપત્ર છે. અક્ષરધામનો દરેક ખૂણો લોકોને પરિવર્તનશીલ પ્રવાસ શરૂ કરવા આમંત્રણ આપે છે, તેમને ભગવાનના તેજસ્વી આનંદ તરફ માર્ગદર્શન આપે છે.
મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે
અક્ષરધામ મંદિરનું સ્થાપત્ય હજારો વર્ષોથી ફેલાયેલી સમૃદ્ધ પરંપરાને રજૂ કરે છે અને તે ભગવાન સ્વામિનારાયણ (1781-1830)ને શ્રદ્ધાંજલિ છે. તે વિશ્વભરમાંથી મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ અને યાત્રાળુઓને આકર્ષે છે. મૂળભૂત રીતે ‘અક્ષરધામ’ શબ્દ બે શબ્દોથી બનેલો છે ‘અક્ષર’ જેનો અર્થ થાય છે શાશ્વત અને ‘ધામ’ જેનો અર્થ થાય છે નિવાસ, જેનો અર્થ થાય છે ‘ઈશ્વરનું ધામ અથવા શાશ્વત’.
અહીં મંદિરમાં પ્રવેશ્યા બાદ ભગવાન સ્વામિનારાયણની 11 ફૂટ ઉંચી સુંદર મૂર્તિ જોઈ શકાય છે. સંસ્થાનો દાવો છે કે પ્રવાસીઓ અક્ષરધામના દરેક તત્વને આધ્યાત્મિકતા સાથે ગૂંજતા અનુભવી શકે છે, જે દિવ્યતાની અનુભૂતિ કરાવે છે. અમેરિકાનું અક્ષરધામ દિલ્હી અને ગુજરાત પછી ત્રીજા સ્થાને છે.
બાંધકામ 2011 માં શરૂ થયું હતું
BAPS સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામ મંદિરનું નામ તેના સ્થાપક હિંદુ આધ્યાત્મિક સંગઠનના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. આ મંદિર વિશ્વભરના 12,500 કામદારો દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું અને તેનું નિર્માણ 2011 માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિર રોબિન્સવિલેમાં 126 એકરની વિશાળ જમીન પર સ્થાપિત છે.
અક્ષરધામ મંદિરનું નિર્માણ
ઇટાલીથી ચાર અલગ-અલગ પ્રકારના આરસપહાણ અને બલ્ગેરિયાના ચૂનાના પત્થરોને ન્યૂ જર્સી પહોંચવા માટે 8,000 માઇલથી વધુ મુસાફરી કરવી પડી હતી. આ સામગ્રીઓ પછી કાળજીપૂર્વક એસેમ્બલ કરવામાં આવી હતી, જે એક મહાકાવ્ય કોયડાની જેમ દેખાતી હતી, જે હાલમાં આધુનિક યુગમાં ભારતની બહાર વિકસિત સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિર છે.
અક્ષરધામ મંદિરમાં કારીગરી
મંદિરના નિર્માણ માટે 1.9 મિલિયન ક્યુબિક ફીટ પથ્થરના ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે અને તે વિશ્વભરના 29 થી વધુ સ્થળોએથી લાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં ભારતમાંથી ગ્રેનાઈટ, રાજસ્થાનમાંથી રેતીના પત્થર, મ્યાનમારનું સાગનું લાકડું, ગ્રીસ, તુર્કી અને ઈટાલીનું લાકડું. માર્બલ અને ચૂનાના પત્થરોનો સમાવેશ થાય છે. મંદિરમાં 10,000 શિલ્પો છે અને અભયારણ્યના વિકાસ માટે ભારતીય સ્થાપત્ય અને સંસ્કૃતિના ઘટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
સ્વામા નારાયણ મંદિર માનવ સમર્પણ અને આધ્યાત્મિક ભક્તિનું સાક્ષી છે. આ અમેરિકાનું સૌથી મોટું હિન્દુ મંદિર છે. જે 19મી સદીના આદરણીય હિંદુ આધ્યાત્મિક નેતા ભગવાન સ્વામિનારાયણને સમર્પિત છે, અને તેમના પાંચમા આધ્યાત્મિક અનુગામી અને પ્રખ્યાત સંત પ્રમુખસ્વામી મહારાજ દ્વારા પ્રેરિત છે.
પરિવર્તનનો વારસો
પ્રમુખ સ્વામી મહારાજના યોગદાનને લાખો લોકોના જીવન પર તેમની પરિવર્તનકારી અસર માટે યાદ કરવામાં આવે છે. તેમના ઉપદેશો સામાજિક ધોરણો વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે અને, સૌથી અગત્યનું, વ્યક્તિઓના જન્મજાત સ્વભાવને પોષવા, તેમને વાસના, ક્રોધ, લોભ અને ઈર્ષ્યા જેવા નકારાત્મક લક્ષણોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
સાંસ્કૃતિક દીવાદાંડી
સમુદાયના સમર્પિત સભ્ય, યજ્ઞેશ પટેલે સંસ્કૃતિઓને જોડવામાં આ મંદિરનું મહત્વ વ્યક્ત કર્યું. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું કે કેવી રીતે મંદિર ઘણા અમેરિકનો માટે ગૌરવનું પ્રતીક છે અને ભારતીય કલા, સ્થાપત્ય અને સંસ્કૃતિનું શૈક્ષણિક કેન્દ્ર છે. તે એક એવી જગ્યા છે જ્યાં તમામ પૃષ્ઠભૂમિના લોકો હિંદુ ધર્મની સમૃદ્ધિ શીખી શકે છે અને તેની પ્રશંસા કરી શકે છે.
નીલકંઠ પ્લાઝા
સંકુલના પ્રવેશદ્વાર પર એક યુવા યોગીના રૂપમાં ભગવાન સ્વામિનારાયણની 49 ફૂટની પવિત્ર પ્રતિમા છે. તેમની યુવાની દરમિયાન તેઓ નીલકંઠ તરીકે જાણીતા હતા. તેમણે સમગ્ર ભારતમાં 7 વર્ષમાં, 8,000 માઈલની યાત્રા કરી. તેમના સમગ્ર પ્રવાસ દરમિયાન, તેમણે વિશ્વાસ, ક્ષમા અને દ્રઢતા વિશેના મૂલ્યવાન પાઠો શિખવ્યા.
બ્રહ્મા કુંડ
બ્રહ્મા કુંડ, જે સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામનો અગ્રભાગ છે, તે ભારતની 108 પવિત્ર નદીઓના પાણીથી ભરેલું પરંપરાગત ભારતીય તળાવ છે. તેમાં અમેરિકાના 50 રાજ્યોમાંથી વહેતી નદીનું પાણી પણ છે. હિન્દુ ધર્મમાં આપણા ગ્રહના અમૂલ્ય સંસાધનો અને પ્રકૃતિ માટે આદર વ્યક્ત કરે છે.
સ્વાગત કેન્દ્ર
મહેમાનોનું સ્વાગત કરવાની કળાને હિન્દુ પરંપરાઓમાં પવિત્ર માનવામાં આવે છે. અતિથિ દેવો ભવ: અતિથિ! સ્વાગત કેન્દ્ર આ ભાવનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વિચારપૂર્વક તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. આ કેન્દ્ર પરંપરાગત ભારતીય હવેલી સ્થાપત્યનો સમાવેશ કરે છે. કોરિડોર હૂંફ અને આતિથ્યને પ્રોત્સાહન આપે છે. અહીં દરેકને હિંદુ ધર્મનો પરિચય કરાવવામાં આવે છે.
શાયોના કાફે: સ્વાદ અને વિશ્વાસનો સંગમ
શાયોના કાફે શાકાહારી ભારતીય અને પશ્ચિમી ભોજનનું આહલાદક મિશ્રણ પીરસે છે. અહીં, રાંધણ કલાત્મકતા આધ્યાત્મિક સિદ્ધાંતો સાથે ભળી જાય છે.
પરિક્રમા (ભક્તિ માર્ગ)
અક્ષરધામના ભવ્ય સ્તંભો, જેને પરિક્રમા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે મહામંદિરની આસપાસના અડધા માઈલથી વધુના વિસ્તારમાં સુંદર રીતે ફેલાયેલા છે.
જ્ઞાન પીઠ (વિઝડમ પ્લિન્થ)
હિંદુ ધર્મ તેના શાસ્ત્રો અને સંતો દ્વારા જાહેર કરાયેલ સાર્વત્રિક સત્યો પર આધારિત છે. જ્ઞાન, શાંતિ, સુખ, સમાનતા અને ઈશ્વર અને માનવતાની સેવાની પ્રેરણા આપતું, BAPS સ્વામિનારાયણ અક્ષરધામ આ શબ્દોના પાયા પર ઊભું છે. અક્ષરધામ મહામંદિરના આ આધાર પ્લેટફોર્મને વિઝડમ પ્લિન્થ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મંડોવર: સંગીત અને કલાની અભિવ્યક્તિ
મંડોવર એ મહાન મંદિરની બહારની દિવાલ છે, જેને વિવિધ રીતે શણગારવામાં આવી છે. હિંદુ ધર્મની સંસ્કૃતિ, કલા અને વારસાને માન આપવા માટે ભરતનાટ્યમ મુદ્રાઓ (પરંપરાગત ભારતીય નૃત્ય સ્વરૂપ) મહામંદિરની બહારની આસપાસ કોતરવામાં આવે છે. આ નૃત્ય સ્વરૂપમાં સંગીત, લય, નાટક અને વાર્તા કહેવાનો સમન્વય છે. કોતરણીમાં સંગીતનાં સાધનો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
મંડોવર
22 પરત 33 ફૂટ ઉંચી 108 ભરતનાટ્યમ મુદ્રાઓ ઋષિઓની 112 પ્રતિમાઓ 151 પરંપરાગત ભારતીય સંગીતનાં સાધનોનું નિરૂપણ કરવામાં આવ્યું છે
શિખર અને સમરન
મંદિરના શિખર આધ્યાત્મિક તરફના આપણા આરોહણ માટે દ્રશ્ય રૂપક તરીકે કામ કરે છે. સુશોભિત ટાવર અમને યાદ અપાવે છે કે અમારી આધ્યાત્મિક યાત્રામાં નવી ઊંચાઈઓ સુધી પહોંચવાનો પ્રયત્ન કરો. આપણે આપણી જાતને સમજવાની દિશામાં સતત આગળ વધવું જોઈએ. આ ટાવરોની વચ્ચે 80 ફૂટ ઊંચો મહાશિખર છે.
4 ઉપસંહાર, 13 પરતો
28 ફૂટ ઊંચા 8 ઉપશિખર, 17 પરત 35 ફૂટ ઊંચા 4 મહાસમરણ 16 પરત 1 મહાશિખર 50 ફૂટ ઊંચો 35 પરત 80 ફૂટ ઉંચી
અક્ષરધામમાં પવિત્ર મૂર્તિઓ
પરબ્રહ્મ ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ, અક્ષરબ્રહ્મ શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ, શ્રી રાધાજી, ભગવાન શિવ-પાર્વતીજી, કાર્તિકેયજી, ગણેશજી, ભગવાન શ્રી રામ, સીતાજી, લક્ષ્મણજી, હનુમાનજી, ભગવાન વેંકટેશ્વર, પદ્માવતીજી.
ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ (3 એપ્રિલ, 1781 – જૂન 1, 1830)
ભગવાન સ્વામિનારાયણનો જન્મ 3 એપ્રિલ, 1781ના રોજ ઉત્તર ભારતમાં અયોધ્યા નજીક છપૈયા ગામમાં થયો હતો. બાળપણમાં તેમને ‘ઘનશ્યામ’ કહેતા. ઘનશ્યામને આઠ વર્ષની ઉંમરે સંસ્કાર આપવામાં આવ્યા હતા. તે પછી, ત્રણ વર્ષમાં તેમણે સંસ્કૃત વ્યાકરણ, વેદ, ઉપનિષદ, ભગવત ગીતા, ધર્મશાસ્ત્ર, પુરાણ અને ષડ-દર્શનનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો.લોકોને માર્ગદર્શન અને ઉત્થાન આપવા માટે 11 વર્ષની નાની ઉંમરે ઘર છોડી દીધું.
આ પછી તેમણે સાત વર્ષમાં 8000 માઈલની આધ્યાત્મિક યાત્રા દરમિયાન ભારતના વિવિધ પ્રદેશોની મુલાકાત લીધી. આ સમયગાળા દરમિયાન તેઓ તીર્થસ્થળો પર વિદ્વાનો અને ઋષિઓ સાથે ચર્ચામાં ભાગ લેતા રહ્યા. આ સમય દરમિયાન તેણે “નીલકંઠ” નામ અપનાવ્યું. તેમણે જ્યાં પણ પ્રવાસ કર્યો ત્યાં તેમણે પ્રકૃતિ (જીવ, ઈશ્વર, માયા, બ્રહ્મા અને પરબ્રહ્મ)ને લગતા પાંચ પ્રશ્નો પૂછ્યા. પરંતુ સંતોષકારક જવાબ મળ્યો ન હતો.
ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્રના લોજમાં રામાનંદ સ્વામીનો આશ્રમ હતો. જ્યાં રામાનંદ સ્વામીએ નીલકંઠને દીક્ષા આપી અને તેમનું નામ સહજાનંદ સ્વામી રાખ્યું. પાછળથી, રામાનંદ સ્વામીએ 21 વર્ષની ઉંમરે સહજાનંદ સ્વામીને સંપ્રદાયના વડા તરીકે નિયુક્ત કર્યા. રામાનંદ સ્વામીના મૃત્યુ પછી, સહજાનંદ સ્વામીએ તેમને સ્વામિનારાયણ મહામંત્ર આપ્યો, જેના પછી તેઓ ભગવાન સ્વામિનારાયણ તરીકે લોકપ્રિય થયા.
21 થી 49 વર્ષની ઉંમર સુધી, તેઓ અને તેમના 3,000 પરમહંસોએ નૈતિક, સામાજિક અને આધ્યાત્મિક પુનર્જાગરણનું નેતૃત્વ કર્યું. તેમણે લોકોને ભગવાનમાં શ્રદ્ધા રાખવા અને સદાચારી જીવન જીવવાની પ્રેરણા આપી. તેમને પ્રાણીઓની હત્યા ન કરવા સૂચના આપી. તેમણે કઠોર જાતિ વ્યવસ્થાનો પણ વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે મહિલાઓના કલ્યાણની પણ હિમાયત કરી હતી. સતી પ્રથા અને સ્ત્રી ભ્રુણ હત્યા સામે લોકોને જાગૃત કર્યા.
