ભારતમાં ડિજિટલ ક્રાંતિએ છેલ્લા એક દાયકામાં મોટી ગતિ પકડી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લોકસભામાં રજૂ કરાયેલા આંકડાઓ મુજબ દેશમાં ઇન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. માર્ચ 2014માં ભારતમાં આશરે 25.15 કરોડ ઇન્ટરનેટ યુઝર્સ હતા, જ્યારે માર્ચ 2026 સુધીમાં આ આંકડો વધીને 109.27 કરોડ સુધી પહોંચ્યો હોવાની માહિતી આપવામાં આવી છે.
એટલે કે લગભગ 12 વર્ષના ગાળામાં ભારતમાં ઇન્ટરનેટ યુઝર્સની સંખ્યામાં આશરે 84 કરોડનો વધારો નોંધાયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન દેશમાં 4Gથી લઈને 5G સુધીની ટેલિકોમ ટેક્નોલોજીનો ઝડપથી વિસ્તાર થયો છે અને સસ્તા મોબાઇલ ડેટાએ પણ ડિજિટલ સેવાઓના ઉપયોગને વેગ આપ્યો છે.
12 વર્ષમાં ઇન્ટરનેટ યુઝર્સમાં 84 કરોડનો વધારો
ભારતના ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનની સૌથી મોટી તસવીર ઇન્ટરનેટ વપરાશકર્તાઓની વધતી સંખ્યામાં જોવા મળે છે. વર્ષ 2014માં ઇન્ટરનેટ હજુ દેશના મોટા શહેરો અને મર્યાદિત વપરાશકર્તાઓ સુધી વધુ કેન્દ્રિત હતું. ત્યારબાદ મોબાઇલ બ્રોડબેન્ડ અને સસ્તા ડેટા પ્લાન્સના વિસ્તરણથી ઇન્ટરનેટ સામાન્ય લોકો સુધી ઝડપથી પહોંચ્યું.
ટેલિકોમ કંપનીઓ વચ્ચે વધેલી સ્પર્ધા, સસ્તા સ્માર્ટફોન અને 4G નેટવર્કના મોટા પાયે વિસ્તરણને કારણે વીડિયો સ્ટ્રીમિંગ, સોશિયલ મીડિયા, ઓનલાઇન શિક્ષણ, ડિજિટલ બેન્કિંગ અને ઇ-કોમર્સનો ઉપયોગ પણ ઝડપથી વધ્યો.
હવે 5G નેટવર્ક પણ દેશના મોટા ભાગના વિસ્તારો સુધી પહોંચી ગયું છે. સત્તાવાર માહિતી પ્રમાણે 2026 સુધીમાં 5G સેવાઓ દેશના 99.9 ટકા જિલ્લાઓમાં ઉપલબ્ધ છે અને આશરે 85 ટકા વસ્તીને આવરી લે છે.
ટેલિફોન કનેક્શન્સમાં પણ મોટો વધારો
ઇન્ટરનેટ ઉપરાંત ભારતમાં ટેલિફોન કનેક્શન્સની સંખ્યામાં પણ નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ થઈ છે. આપેલી માહિતી મુજબ માર્ચ 2014ના લગભગ 93.3 કરોડ ટેલિફોન કનેક્શન્સની સામે 2026 સુધી આ સંખ્યા 133 કરોડથી વધુ થઈ ગઈ છે.
ટેલિકોમ ક્ષેત્રમાં 4G અને 5Gના ઝડપી વિસ્તરણ, ગ્રામ્ય વિસ્તારો સુધી મોબાઇલ કનેક્ટિવિટી અને ડિજિટલ સર્વિસના વધતા ઉપયોગે ભારતને વિશ્વના સૌથી મોટા ટેલિકોમ માર્કેટ્સમાં સ્થાન અપાવ્યું છે.
BharatNetથી ગ્રામ્ય ભારતને ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી
Digital India Missionમાં BharatNet Projectની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહી છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ દેશની ગ્રામ પંચાયતો અને ગામોને હાઇ-સ્પીડ બ્રોડબેન્ડ સાથે જોડવાનો છે.
ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં લગભગ 2,17,805 ગ્રામ પંચાયતોને Service Ready બનાવવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ ઉપલબ્ધ જૂન 2026ના આંકડાઓ મુજબ આ સંખ્યા લગભગ 2.21 લાખ ગ્રામ પંચાયતો સુધી પહોંચી હોવાનું જણાવાયું છે.
BharatNetને વિશ્વના સૌથી મોટા Rural Broadband Projects પૈકીનું એક માનવામાં આવે છે. તેની મદદથી ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં e-Education, e-Health, Digital Banking, e-Governance અને ઓનલાઇન સેવાઓ વધુ સરળતાથી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો લક્ષ્ય છે.
ગામોમાં Digital Divide ઘટાડવાનો પ્રયાસ
BharatNet માત્ર ઇન્ટરનેટ કેબલ પહોંચાડવાનો પ્રોજેક્ટ નથી, પરંતુ Urban અને Rural India વચ્ચેના Digital Divideને ઘટાડવાનું એક મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ છે.
ફાઇબર નેટવર્ક દ્વારા ગામોમાં શાળા, હોસ્પિટલ, પંચાયત કચેરી, કોમન સર્વિસ સેન્ટર અને નાના વ્યવસાયોને ઝડપી બ્રોડબેન્ડ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ કનેક્ટિવિટીથી ગામડાંમાં ઓનલાઇન શિક્ષણ, ટેલીમેડિસિન, ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ, સરકારી સેવાઓ અને રોજગારીની નવી તકો વધવાની શક્યતા છે.
BSNL હજુ 5G રેસમાં પાછળ
Digital Indiaના મજબૂત આંકડાઓ વચ્ચે સરકારી ટેલિકોમ કંપની BSNL માટે 5G એક મોટો પડકાર છે. ખાનગી ટેલિકોમ કંપનીઓએ દેશભરમાં 5G સેવાઓનો ઝડપથી વિસ્તાર કર્યો છે, જ્યારે BSNLનું 5G કમર્શિયલ રોલઆઉટ હજુ વ્યાપક સ્તરે શરૂ થયું નથી.
BSNLએ પોતાની 4G સેવાઓને વિસ્તૃત કર્યા બાદ 5G તરફ આગળ વધવાની યોજના બનાવી છે. આવનારા સમયમાં દિલ્હી અને મુંબઈ સહિત મોટા શહેરોમાં BSNL 5G શરૂ કરવાની દિશામાં પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. આથી આગામી તબક્કામાં સરકારી ટેલિકોમ કંપની કેટલી ઝડપથી 5G બજારમાં પ્રવેશ કરે છે તે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
UPI બન્યું ભારતની Digital Economyનું Game Changer
ભારતના ડિજિટલ પરિવર્તનમાં Unified Payments Interface (UPI) સૌથી મોટી સફળતાઓ પૈકીનું એક બની ગયું છે. આજે મોટા શહેરોથી લઈને નાના ગામડાં સુધી મોબાઇલથી QR Code સ્કેન કરીને સેકન્ડોમાં પેમેન્ટ કરી શકાય છે.
સરકારી આંકડાઓ પ્રમાણે જૂન 2026 સુધીમાં 55.49 કરોડ યુઝર્સ UPI પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાઈ ચૂક્યા હતા.
UPIની ઝડપી વૃદ્ધિના કારણે કેશલેસ પેમેન્ટ્સ, નાના વેપારીઓના ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને બેન્કિંગ સેવાઓનો વ્યાપ પણ વધ્યો છે. માર્ચ 2026માં જ UPI દ્વારા લગભગ 2,264 કરોડ ટ્રાન્ઝેક્શન થયા હતા, જેની કુલ કિંમત આશરે ₹29.53 લાખ કરોડ હતી.
Digital Indiaથી બદલાઈ દેશની અર્થવ્યવસ્થા
Internet Connectivity, Aadhaar, Jan Dhan અને UPI જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મના સંયોજનથી ભારતમાં Digital Public Infrastructureનું વિશાળ નેટવર્ક ઊભું થયું છે.
સરકારી સેવાઓ, DBT, Online Banking, Digital Payments, e-Commerce, Online Education અને Telemedicine જેવા ક્ષેત્રોમાં આ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરે સામાન્ય નાગરિક માટે ઘણી સેવાઓ વધુ સુલભ બનાવી છે.
ભારતમાં ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીનો આગામી તબક્કો હવે 5G, AI, Cloud Services, Rural Broadband અને High-Speed Fibre Network પર કેન્દ્રિત રહેશે.
ઇન્ટરનેટ યુઝર્સની સંખ્યા 25 કરોડના સ્તરથી 100 કરોડથી ઉપર પહોંચવી ભારતના ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનની ઝડપ દર્શાવે છે. BharatNet, 5G અને UPI જેવા પ્લેટફોર્મ દ્વારા આ ડિજિટલ નેટવર્ક શહેરોની સાથે ગ્રામ્ય ભારતમાં પણ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
