પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત સરકારે આર્થિક સ્થિરતા જાળવવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. સરકારે સોનાં અને ચાંદી પરની આયાત જકાતમાં મોટો વધારો કર્યો છે. અગાઉ 6% રહેલી ડ્યુટી હવે સીધી વધારીને 15% કરી દેવામાં આવી છે, જ્યારે પ્લેટિનમ પર જકાત 15.4% સુધી વધારવામાં આવી છે.
આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ દેશમાંથી મોટા પ્રમાણમાં બહાર જતા વિદેશી હૂંડિયામણ (ફોરેક્સ) પર નિયંત્રણ મેળવવાનો છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે રૂપિયો દબાણમાં છે અને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અસ્થિર બની રહી છે.
નવી ડ્યુટી સ્ટ્રક્ચર શું છે?
સરકારના નવા આદેશ મુજબ:
- 10% બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી
- 5% એગ્રીકલ્ચર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એન્ડ ડેવલપમેન્ટ સેસ (AIDC)
આ રીતે કુલ ડ્યુટી 15% સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ વધારાથી આયાતી સોનાં-ચાંદી મોંઘી બનશે અને માંગ પર સીધી અસર પડશે.
સોનાની આયાત અને અર્થતંત્ર પર અસર
ભારત તેની સોનાની જરૂરિયાત માટે લગભગ સંપૂર્ણપણે આયાત પર નિર્ભર છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન સોનાની આયાત 24% વધી અને $71.98 બિલિયનના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી.
આ વધતી આયાતને કારણે:
- વિદેશી મુદ્રાભંડાર પર દબાણ વધે છે
- ડોલર આઉટફ્લો વધી રહ્યો છે
- રૂપિયાની કિંમત પર અસર પડે છે
આ કારણે સરકાર આયાત ઘટાડવા માટે કડક પગલાં લઈ રહી છે.
PMની અપીલ અને સરકારની વ્યૂહરચના
તાજેતરમાં નરેન્દ્ર મોદીએ નાગરિકોને અપીલ કરી હતી કે તેઓ આગામી એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી ટાળે અને વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવવામાં સહકાર આપે.
સરકારનો ઉદ્દેશ્ય:
- બિનજરૂરી આયાત ઘટાડવી
- આર્થિક સંયમ પ્રોત્સાહિત કરવો
- દેશની મેક્રો ઇકોનોમિક સ્થિતિ મજબૂત બનાવવી
રિસાયક્લિંગ અને મોનેટાઈઝેશન પર ભાર
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ડ્યુટી વધારાથી સોનાની માંગમાં 10-12% ઘટાડો થઈ શકે છે.
હવે ધ્યાન કેન્દ્રિત થશે:
- જૂના સોનાના એક્સચેન્જ
- રિસાયક્લિંગ
- ગોલ્ડ મોનેટાઈઝેશન સ્કીમ
ભારતીય પરિવારો પાસે અંદાજે 20,000 ટન સોનું છે, જેને ઉત્પાદક સંપત્તિમાં ફેરવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
નિષ્કર્ષ
સરકારનો આ નિર્ણય ટૂંકા ગાળામાં સોનાં-ચાંદીના બજારમાં અસર કરશે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે દેશના વિદેશી મુદ્રાભંડારને સુરક્ષિત રાખવા, ડોલરના આઉટફ્લોને નિયંત્રિત કરવા અને રૂપિયાને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
