વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને નિશાન બનાવતી કથિત રીતે AI-જનરેટેડ, મોર્ફ્ડ અને વાંધાજનક તસવીરો તથા વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસારિત કરવાના મામલે હૈદરાબાદ સાયબર ક્રાઇમ પોલીસે બે અલગ કેસ નોંધ્યા છે. આ કેસોમાં Facebook અને Instagramના કેટલાક એકાઉન્ટ સંચાલકોની સાથે Meta Indiaના વડા અરુણ શ્રીનિવાસનું નામ પણ સહઆરોપી તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
પોલીસના જણાવ્યા પ્રમાણે, આ કાર્યવાહી તેલંગાણાના બે ભાજપ સમર્થકો દ્વારા કરવામાં આવેલી ફરિયાદોના આધારે કરવામાં આવી છે. ફરિયાદીઓનો આરોપ છે કે CJPના નેતૃત્વ હેઠળ યોજાયેલા NEET પેપર લીક વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન અને ત્યારબાદ વડાપ્રધાન મોદી અંગે અપમાનજનક, અશ્લીલ અને ડિજિટલી મેનિપ્યુલેટેડ સામગ્રી Facebook અને Instagram પર શેર કરવામાં આવી હતી.
Facebook અને Instagramની 20 લિંક્સ પોલીસને સોંપાઈ
પ્રથમ ફરિયાદ તેલંગાણા ભાજપની સોશિયલ મીડિયા કોર કમિટીના સભ્ય ટી. સાઈકિરણ ગૌડે નોંધાવી હતી. તેમણે પોલીસને Facebook અને Instagram પરની આશરે 20 લિંક્સ સોંપીને સંબંધિત એકાઉન્ટ સંચાલકોની ઓળખ કરવા અને તેમના વિરુદ્ધ કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરી હતી.
ફરિયાદમાં આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે કેટલીક Instagram પ્રોફાઇલ્સ વડાપ્રધાન વિરુદ્ધ અપમાનજનક સામગ્રી પ્રકાશિત અને પ્રસારિત કરી રહી હતી. ફરિયાદી અનુસાર, આવી સામગ્રી દેશની જાહેર વ્યવસ્થા, અખંડિતતા અને સામાજિક શાંતિને અસર કરી શકે છે. આ ફરિયાદો ફરિયાદીઓના આક્ષેપ છે અને તેની સત્યતા અંગે પોલીસ તપાસ ચાલી રહી છે.
મોદી, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ અને ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનની મોર્ફ્ડ તસવીરોનો આરોપ
બીજી ફરિયાદ હૈદરાબાદના નામપલ્લી વિસ્તારના ભાજપ સમર્થક એસ. અરવિંદ રેડ્ડીએ નોંધાવી હતી. તેમણે આરોપ મૂક્યો હતો કે કેટલાક Instagram હેન્ડલ્સ પર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ અને પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનને દર્શાવતી મોર્ફ્ડ તથા ડિજિટલી મેનિપ્યુલેટેડ તસવીરો અને વીડિયો પ્રસારિત કરવામાં આવ્યા હતા.
ફરિયાદીનો દાવો છે કે આ સામગ્રીમાં ત્રણેય નેતાઓને કથિત રીતે અશ્લીલ, અપમાનજનક અને ગેરમાર્ગે દોરે તેવા સ્વરૂપમાં રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. આવા વીડિયો અને તસવીરો જનતા સમક્ષ ભ્રામક ચિત્ર ઊભું કરી શકે છે તેવો પણ ફરિયાદમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે.
Meta Indiaના વડાનું નામ કેસમાં કેમ સામેલ?
પોલીસે વાંધાજનક સામગ્રી અપલોડ કરનાર અથવા ચલાવનાર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ સાથે Meta Indiaના સ્થાનિક વડાનું નામ પણ કેસમાં સામેલ કર્યું છે. ફરિયાદીઓએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે Facebook અને Instagramના પ્લેટફોર્મ પર આવી સામગ્રી હોસ્ટ કરવામાં આવી અને સમયસર દૂર કરવામાં આવી નહોતી.
હૈદરાબાદ સાયબર ક્રાઇમ પોલીસે Metaને કેસ અને ફરિયાદમાં આપવામાં આવેલી વાંધાજનક લિંક્સ અંગે નોટિસ પાઠવી છે. પોલીસ પ્લેટફોર્મ પાસેથી એકાઉન્ટ સંચાલકોની વિગતો, ડિજિટલ રેકોર્ડ અને સંબંધિત માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
માત્ર FIRમાં નામ સામેલ થવાથી કોઈ વ્યક્તિ અથવા કંપનીનો દોષ સાબિત થતો નથી. આ મામલે તપાસ, પુરાવા અને અદાલતી પ્રક્રિયા બાદ જ જવાબદારી નક્કી થશે.
મોટાભાગની લિંક્સ થઈ નિષ્ક્રિય
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર ફરિયાદોમાં આપવામાં આવેલી મોટાભાગની સોશિયલ મીડિયા લિંક્સ ગુરુવાર સાંજ સુધી નિષ્ક્રિય થઈ ગઈ હતી. આ પોસ્ટ્સ પ્લેટફોર્મ દ્વારા દૂર કરવામાં આવી, બ્લોક કરવામાં આવી કે એકાઉન્ટ સંચાલકોએ જાતે ડિલીટ કરી તે અંગે તપાસ ચાલી રહી છે.
લિંક્સ નિષ્ક્રિય થઈ હોવા છતાં પોલીસ ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ, લોગ્સ અને એકાઉન્ટની નોંધણી સંબંધિત માહિતીના આધારે તેને ચલાવનાર વ્યક્તિઓની ઓળખ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
IT Act અને BNS હેઠળ કાર્યવાહી
અહેવાલો અનુસાર, પોલીસે ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી એક્ટ અને ભારતીય ન્યાય સંહિતાની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ ગુનો નોંધ્યો છે. ફરિયાદમાં સામેલ કન્ટેન્ટની પ્રકૃતિ, તેમાં થયેલી ડિજિટલ હેરફેર અને તેના પ્રસારના હેતુની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.
તપાસ દરમિયાન પોલીસ એ પણ નિર્ધારિત કરશે કે વીડિયો અને તસવીરો સંપૂર્ણપણે AIથી બનાવવામાં આવ્યા હતા, મૂળ સામગ્રીમાં ડિજિટલ ફેરફાર કરીને તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા કે અન્ય કોઈ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થયો હતો.
કન્ટેન્ટ તૈયાર કરનાર, અપલોડ કરનાર અને તેનો વ્યાપક પ્રસાર કરનાર અલગ-અલગ વ્યક્તિઓની ભૂમિકા પણ તપાસના દાયરામાં આવી શકે છે.
Meta પાસેથી કન્ટેન્ટ મોડરેશન સિસ્ટમ અંગે જવાબની માંગ
આ કેસના સંદર્ભમાં પોલીસ સોશિયલ મીડિયા કંપની પાસે તેની કન્ટેન્ટ મોડરેશન પ્રક્રિયા, વાંધાજનક પોસ્ટ્સ શોધવાની ટેક્નિકલ વ્યવસ્થા અને ફરિયાદ મળ્યા બાદ સામગ્રી દૂર કરવા માટે અપનાવવામાં આવતી નીતિ અંગે માહિતી મેળવી રહી છે.
AI અને ડીપફેક ટેક્નોલોજીના વધતા ઉપયોગને કારણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ સામે ભ્રામક તથા મોર્ફ્ડ સામગ્રીને ઝડપથી ઓળખવા અને રોકવાનો પડકાર વધ્યો છે. તપાસમાં પ્લેટફોર્મે ફરિયાદો પર કેટલા સમયમાં કાર્યવાહી કરી અને સંબંધિત ડેટા સુરક્ષિત રાખ્યો કે નહીં તે પણ તપાસવામાં આવી શકે છે.
દિલ્હી પોલીસ પણ વાંધાજનક પોસ્ટ્સ મામલે સક્રિય
બીજી તરફ, દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે યોજાયેલા CJP વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદી અને અન્ય નેતાઓ અંગે કરવામાં આવેલી કથિત અપમાનજનક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સને લઈને દિલ્હી પોલીસે પણ FIR નોંધી છે.
દિલ્હી પોલીસે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પાસેથી સંબંધિત એકાઉન્ટ્સ અને પોસ્ટ્સની વિગતો માગી હતી. તપાસ એજન્સીએ પ્લેટફોર્મને વાંધાજનક સામગ્રી દૂર કરવા ઉપરાંત યુઝર ડેટા, ડિજિટલ લોગ્સ અને અન્ય ટેક્નિકલ પુરાવાઓ સુરક્ષિત રાખવા જણાવ્યું હોવાનું અહેવાલોમાં સામે આવ્યું હતું.
AI-ડીપફેક અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અંગે નવી ચર્ચા
આ કાર્યવાહી બાદ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સની જવાબદારી, રાજકીય વ્યંગ, અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને ડિજિટલી મેનિપ્યુલેટેડ સામગ્રી વચ્ચેની કાનૂની મર્યાદા અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
લોકશાહીમાં સરકાર અથવા રાજકીય નેતાઓની ટીકા કરવાનો અધિકાર મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ ખોટી રીતે તૈયાર કરાયેલ વીડિયો, વ્યક્તિની છબી સાથે છેડછાડ, અશ્લીલ રજૂઆત અથવા લોકોને ગેરમાર્ગે દોરતી સામગ્રી અલગ કાનૂની પ્રશ્નો ઊભા કરી શકે છે.
હાલ હૈદરાબાદ સાયબર ક્રાઇમ પોલીસ સંબંધિત એકાઉન્ટ સંચાલકોની ઓળખ, વીડિયોનું મૂળ, તેને બનાવવામાં વપરાયેલી ટેક્નોલોજી અને પ્રસાર પાછળના સંભવિત હેતુની તપાસ કરી રહી છે. કેસમાં અંતિમ તારણ પોલીસ તપાસ અને અદાલતી પ્રક્રિયા બાદ જ સામે આવશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
