અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ખુલ્લી નારાજગી અને દબાણ છતાં ભારતે તેની સ્વદેશી રક્ષા કૂટનીતિને આગળ વધારતા બ્રાઝિલને પોતાની અદ્યતન ‘આકાશ’ સપાટીથી હવામાં માર કરનારી (Surface-to-Air) મિસાઇલ સિસ્ટમ વેચવાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો છે. 16 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી ભારત-બ્રાઝિલ રક્ષા બેઠક દરમિયાન રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ બ્રાઝિલના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેરાલ્ડો અલ્કમિન અને રક્ષા મંત્રી જોસ મૂસિયો મોન્ટેરો સાથેની ચર્ચામાં આ ડીલની વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી. આ બેઠકમાં બંને દેશોએ રક્ષા સહયોગને નવા સ્તરે લઈ જવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો હતો અને સંયુક્ત હથિયાર વિકાસ, ઉત્પાદન તથા સૈન્ય તાલીમ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધારવાનો નિર્ણય લીધો હતો.
આકાશ મિસાઇલ સિસ્ટમ ડિફેન્સ રિસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન (DRDO) દ્વારા સંપૂર્ણપણે ભારતની તકનીકથી વિકસાવવામાં આવી છે. આ મિસાઇલ 45 કિમી સુધીના અંતરે દુશ્મનના વિમાન, ડ્રોન અથવા ક્રૂઝ મિસાઇલને ચોક્કસપણે નષ્ટ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેની વિશ્વસનીયતા, ઓછા ખર્ચે ઉપલબ્ધતા અને આધુનિક રડાર ઇન્ટિગ્રેશન સિસ્ટમને કારણે આ મિસાઇલની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માંગ વધી રહી છે. ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ દરમિયાન આકાશ મિસાઇલની કામગીરીએ તેની અસરકારકતા સાબિત કરી હતી — જ્યારે મે 2025માં પહલગામમાં થયેલા આતંકી હુમલાના જવાબમાં ભારતે પાકિસ્તાન સામે સીમિત સૈન્ય કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી, ત્યારે આકાશ મિસાઇલ સિસ્ટમે પાકિસ્તાની ડ્રોન અને મિસાઇલોને સફળતાપૂર્વક નિશાન બનાવી પશ્ચિમ ભારતના શહેરોને સુરક્ષિત રાખ્યા હતા. આ સફળતાએ ભારતની હથિયાર ઉત્પાદન ક્ષમતાને વૈશ્વિક સ્તરે પ્રતિષ્ઠા અપાવી અને હથિયાર નિકાસ ક્ષેત્રે ભારતના આત્મવિશ્વાસને મજબૂત કર્યો.
Happy to have met the Vice President of Brazil, Mr Geraldo Alckmin and Mr José Múcio Monteiro Filho, the Defence Minister of Brazil today at New Delhi.
We had forward looking discussions on issues pertaining to Defence Cooperation with a focus on expanding Military to Military… pic.twitter.com/mkZp4sw1jl
— Rajnath Singh (@rajnathsingh) October 15, 2025
બ્રાઝિલ ભારત માટે માત્ર દક્ષિણ અમેરિકાનો સૌથી મોટો દેશ જ નહીં, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક સહયોગી પણ છે. બંને દેશો 2003થી વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે અને G-20 તથા BRICS જેવા બહુપક્ષીય મંચોમાં મળીને કામ કરે છે. બ્રાઝિલને તેની હવાઈ સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે આધુનિક મિસાઇલ સિસ્ટમોની જરૂર છે, અને ભારત માટે આ તક તેના ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ ડિફેન્સ પ્રોગ્રામ હેઠળ હથિયાર નિકાસ વધારવાની દિશામાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે. ભારત સરકારે 2025 સુધીમાં ₹25,000 કરોડના રક્ષણ સાધનોની નિકાસ કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે, અને આકાશ મિસાઇલની બ્રાઝિલને નિકાસ તે લક્ષ્યની સિદ્ધિ તરફનો મોટો મીલનો પથ્થર સાબિત થઈ શકે છે.
આ દરમિયાન અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે બ્રાઝિલ પર કુલ 50% ટેરિફ લગાવીને બંને દેશો વચ્ચે તણાવ વધાર્યો હતો. ટ્રમ્પના મતે બ્રાઝિલની નીતિઓ અને વેપાર ખાધ અમેરિકાને નુકસાન પહોંચાડે છે. જોકે ટ્રમ્પે બાદમાં બ્રાઝિલના રાષ્ટ્રપતિ લુલા દા સિલ્વા સાથે વાતચીત કરી હતી, તણાવ યથાવત રહ્યો હતો. આ પરિસ્થિતિમાં ભારતનું બ્રાઝિલ સાથે નિકટ સંબંધ સ્થાપિત કરવું — ખાસ કરીને રક્ષા ક્ષેત્રમાં — એક દૃઢ અને સ્વતંત્ર કૂટનીતિક નિર્ણય ગણાય છે. તે દર્શાવે છે કે ભારત હવે અમેરિકન દબાણથી મુક્ત રહી પોતાની વ્યૂહાત્મક નીતિઓને સ્વતંત્ર રીતે અમલમાં મૂકી રહ્યું છે.
આકાશ મિસાઇલ સિસ્ટમની બ્રાઝિલને નિકાસ જો સફળ થશે, તો ભારતની રક્ષા નિકાસમાં વધુ ઉછાળો આવશે. પહેલાથી જ ભારતે આર્મેનિયાને આકાશ સિસ્ટમ વેચી છે, અને હવે બ્રાઝિલ જેવી ઉદયમાન શક્તિ સાથે કરાર થવાથી ભારતને વૈશ્વિક હથિયાર નિકાસકાર તરીકે મજબૂત સ્થાન મળશે. સાથે જ આ ડીલ ભારતની ટેક્નોલોજીકલ ક્ષમતા, સ્વાવલંબન અને ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલની સફળતા દર્શાવે છે.
ટ્રમ્પની નારાજગી છતાં ભારતના આ દૃઢ પગલાએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે — ભારત હવે વૈશ્વિક રાજકારણમાં માત્ર સંતુલન સાધનાર દેશ નથી, પરંતુ સ્વતંત્ર વ્યૂહાત્મક શક્તિ તરીકે પોતાની ઓળખ બનાવી રહ્યું છે. આકાશ મિસાઇલ ડીલ ભારતની રક્ષા કૂટનીતિનું જીવંત ઉદાહરણ બની રહી છે — જ્યાં દેશ પોતાના હિતો, ટેક્નોલોજી અને ગૌરવને પ્રથમ સ્થાન આપે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
