દેશભરની શાળાઓમાં ભણતી દીકરીઓના સ્વાસ્થ્ય, ગૌરવ અને શિક્ષણને સુનિશ્ચિત કરવા માટે Supreme Court of India દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. કોર્ટે દેશના તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સૂચના આપી છે કે તેઓ આગામી 15 ઓગસ્ટ સુધીમાં દરેક શાળામાં માસિક ધર્મ સ્વચ્છતા (Menstrual Hygiene) સંબંધિત તમામ જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવે. આ સાથે જ આ સુવિધાઓના અમલીકરણ અંગેનો વિગતવાર રિપોર્ટ કોર્ટમાં રજૂ કરવો પણ ફરજિયાત રહેશે.
બેન્ચનો સ્પષ્ટ સંદેશ: સપ્ટેમ્બરમાં થશે સમીક્ષા
આ કેસની સુનાવણી Justice J.B. Pardiwala અને Justice R. Mahadevan ની બેન્ચ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ફરી સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે, જેમાં દરેક રાજ્યએ આ આદેશના પાલન માટે કેટલું કામ કર્યું છે તેની વિગતવાર સમીક્ષા કરવામાં આવશે.
ગ્રાઉન્ડ રિપોર્ટ પર સવાલ: માત્ર રોડમેપ પૂરતો નથી
સુનાવણી દરમિયાન અરજદારે કેન્દ્ર સરકારના રિપોર્ટ પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે દલીલ કરી કે સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલ રિપોર્ટમાં વાસ્તવિક કામનો કોઈ સ્પષ્ટ અહેવાલ નથી, માત્ર ભવિષ્યના આયોજન અને સુધારાની વાતો જ કરવામાં આવી છે.
ચિંતાજનક વાત એ છે કે અત્યાર સુધી માત્ર Chandigarh દ્વારા જ આ સુવિધાઓ પૂરી પાડવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે અન્ય રાજ્યો હજુ પાછળ છે.
નીતિ આયોગનો ચોંકાવનારો રિપોર્ટ
અરજીમાં NITI Aayog ના વર્ષ 2026ના રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જે સ્થિતિની ગંભીરતા દર્શાવે છે:
- 98,592 સરકારી શાળાઓમાં છોકરીઓ માટે કાર્યરત શૌચાલય નથી
- 61,540 શાળાઓમાં ઉપયોગ લાયક એકપણ ટોયલેટ નથી
- ઘણી જગ્યાએ સ્વચ્છતા અને જાળવણી માટે પૂરતા કર્મચારીઓ નથી
ઉદાહરણ તરીકે, Madhya Pradesh સરકારે 2026-27 માટે માત્ર ₹60 લાખનું જ બજેટ સેનિટરી પ્રોડક્ટ્સ માટે ફાળવ્યું છે, જે સમગ્ર રાજ્ય માટે અત્યંત ઓછું માનવામાં આવે છે.
Article 21 હેઠળ મૂળભૂત અધિકાર
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના અગાઉના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે માસિક ધર્મ દરમિયાન સ્વચ્છતા અને જરૂરી સુવિધાઓ પ્રાપ્ત કરવી એ Article 21 of the Constitution of India હેઠળનો મૂળભૂત અધિકાર છે. આ અધિકાર સીધો દીકરીઓના જીવન, સ્વાસ્થ્ય અને શિક્ષણ સાથે જોડાયેલો છે.
કોર્ટએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું:
“પીરિયડ્સના કારણે કોઈ પણ દીકરીનું ભણતર બંધ ન થવું જોઈએ.”
શાળાઓ માટે ફરજિયાત સુવિધાઓ
કોર્ટના આદેશ અનુસાર તમામ સરકારી અને ખાનગી શાળાઓએ નીચેની સુવિધાઓ અનિવાર્યપણે પૂરી પાડવી પડશે:
- સ્વચ્છ અને સુરક્ષિત ટોયલેટ
- પૂરતું પાણી અને હાથ ધોવાની વ્યવસ્થા
- સેનિટરી નૅપકિન ઉપલબ્ધતા
- નિયમિત સ્વચ્છતા અને જાળવણી
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
