ગુજરાતમાં પોષણ અને સ્વાસ્થ્યને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે 9મા ‘રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ’ની રાજ્યવ્યાપી ઉજવણી 9 સપ્ટેમ્બરથી 8 ઓક્ટોબર, 2026 દરમિયાન કરવામાં આવશે. આ વર્ષે પોષણ માહનું આયોજન ‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ થીમ હેઠળ કરવામાં આવી રહ્યું છે. રાજ્યના તમામ વર્ગો, ખાસ કરીને સગર્ભા માતાઓ, ધાત્રી માતાઓ, કિશોરીઓ અને બાળકોના પોષણ તથા સ્વાસ્થ્યના સ્તરમાં સુધારો લાવવાનો આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ છે.
પોષણ અભિયાન અને મિશન પોષણ 2.0 અંતર્ગત યોજાનારા આ અભિયાનમાં વિવિધ સરકારી વિભાગોને પણ જોડવામાં આવશે. સમગ્ર મહિના દરમિયાન પોષણ અંગે જાગૃતિ, આંગણવાડી કેન્દ્રોની કામગીરી, પોષણ વાટિકા, માતૃત્વ લાભ યોજનાઓ અને બાળકોના સર્વાંગી વિકાસ સાથે જોડાયેલી અનેક પરિણામલક્ષી પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવશે.
9 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થશે રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ
રાજ્યમાં રાષ્ટ્રીય પોષણ માહની શરૂઆત 9 સપ્ટેમ્બરથી થશે અને આ અભિયાન 8 ઓક્ટોબર સુધી ચાલશે. એક મહિના સુધી ચાલનારા આ કાર્યક્રમમાં શહેરી અને ગ્રામ્ય બંને વિસ્તારોને આવરી લેવામાં આવશે.
આ દરમિયાન પોષણ અંગેની જાગૃતિ વધારવા માટે આંગણવાડી કેન્દ્રો, શાળાઓ, આરોગ્ય કેન્દ્રો, સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થાઓ અને અન્ય સરકારી વિભાગો દ્વારા વિવિધ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવશે.
સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓ પર વિશેષ ધ્યાન
રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ દરમિયાન સગર્ભા માતાઓ અને ધાત્રી માતાઓના પોષણ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવશે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન સંતુલિત આહાર, જરૂરી પોષક તત્ત્વો, નિયમિત આરોગ્ય તપાસ અને પ્રસૂતિ બાદ માતા તથા બાળકના સ્વાસ્થ્ય વિશે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
ધાત્રી માતાઓ માટે સ્તનપાન, પૂરક આહાર અને માતાના પોતાના પોષણનું મહત્વ સમજાવવામાં આવશે. માતાના સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થાય તો બાળકના વિકાસ અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર પણ સકારાત્મક અસર પડે છે તે અંગે જનજાગૃતિ કરવામાં આવશે.
બાળકોમાં કુપોષણ ઘટાડવાનું લક્ષ્ય
પોષણ માહનો એક મહત્વપૂર્ણ હેતુ બાળકોમાં કુપોષણના જોખમને ઘટાડવાનો છે. આંગણવાડી કેન્દ્રો દ્વારા બાળકોના વજન, ઊંચાઈ અને વિકાસની નિયમિત દેખરેખ સાથે પોષણ સંબંધિત માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
માતા-પિતાને સંતુલિત આહાર, બાળકોને યોગ્ય ઉંમરે પૂરક આહાર અને સ્વચ્છતાની આદતો વિશે માહિતી આપવામાં આવશે. બાળકોના શારીરિક અને માનસિક વિકાસ માટે પોષણનું મહત્વ સમજાવતી પ્રવૃત્તિઓ પણ યોજાશે.
કિશોરીઓના પોષણ અને સ્વાસ્થ્ય પર પણ ફોકસ
કિશોરીઓમાં પોષણની ઉણપ અને એનિમિયા જેવી સમસ્યાઓ સામે જાગૃતિ વધારવા માટે ખાસ કાર્યક્રમો હાથ ધરવામાં આવશે. કિશોરીઓને આયર્ન સમૃદ્ધ આહાર, સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
કિશોરાવસ્થામાં યોગ્ય પોષણ ભવિષ્યના માતૃત્વ અને સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ હોવાથી આ વર્ગને રાષ્ટ્રીય પોષણ માહની મહત્વની પ્રાથમિકતાઓમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે.
‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ પર વિશેષ ભાર
આ વર્ષની મુખ્ય થીમ ‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ રાખવામાં આવી છે. આ થીમનો હેતુ આંગણવાડી કેન્દ્રોને માત્ર સરકારી સુવિધા તરીકે નહીં, પરંતુ સ્થાનિક સમાજની ભાગીદારી સાથે ચાલતા પોષણ અને બાળ વિકાસના કેન્દ્ર તરીકે વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે.
આંગણવાડી કેન્દ્રોમાં બાળકોના પોષણ, પ્રી-સ્કૂલ શિક્ષણ, માતા-બાળ આરોગ્ય અને વિવિધ સરકારી યોજનાઓનો લાભ લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે. પોષણ માહ દરમિયાન આ કેન્દ્રોમાં જનભાગીદારી વધારવા માટે વિશેષ પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
પોષણ વાટિકા બનશે અભિયાનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ
આ અભિયાન દરમિયાન પોષણ વાટિકા પર પણ વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે. સ્થાનિક સ્તરે શાકભાજી, લીલાં પાંદડાવાળા પાક અને પોષક ખાદ્યપદાર્થોની ઉપલબ્ધતા વધે તે માટે પોષણ વાટિકાઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
આંગણવાડી કેન્દ્રો અને સમુદાય સ્તરે પોષણ વાટિકા દ્વારા તાજા અને પોષક ખોરાકના ઉપયોગ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
PMMVY અંગે પણ જનજાગૃતિ
પોષણ માહ દરમિયાન પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના (PMMVY) પર પણ વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે. યોજનાના લાભ, પાત્રતા અને જરૂરી પ્રક્રિયા અંગે સગર્ભા તથા ધાત્રી માતાઓને માહિતી આપવામાં આવશે.
પાત્ર લાભાર્થીઓ સુધી યોજનાનો લાભ વધુ અસરકારક રીતે પહોંચે તે માટે સંબંધિત વિભાગો દ્વારા માર્ગદર્શન અને નોંધણી સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવામાં આવશે.
પાંચ અલગ-અલગ થીમ હેઠળ યોજાશે પ્રવૃત્તિઓ
રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ દરમિયાન પાંચ અલગ-અલગ થીમ આધારિત પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ પ્રવૃત્તિઓમાં આરોગ્ય, પોષણ, આંગણવાડી સેવા, માતા-બાળ કલ્યાણ અને જનભાગીદારી જેવા મુદ્દાઓને આવરી લેવામાં આવશે.
વિવિધ સરકારી વિભાગોને જોડીને સમગ્ર અભિયાનને માત્ર જાગૃતિ કાર્યક્રમ પૂરતું મર્યાદિત ન રાખતા પરિણામલક્ષી બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
તમામ સરકારી વિભાગો કરશે સંકલિત કામગીરી
પોષણ માહની ઉજવણીમાં મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ ઉપરાંત આરોગ્ય, શિક્ષણ, ગ્રામ વિકાસ, સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સહિતના વિવિધ વિભાગોની ભાગીદારી રહેશે.
વિભાગો વચ્ચેના સંકલન દ્વારા લાભાર્થીઓ સુધી યોજનાઓ અને સેવાઓ વધુ અસરકારક રીતે પહોંચે અને પોષણ સંબંધિત સમસ્યાઓ પર સંયુક્ત રીતે કામગીરી થઈ શકે તેવો અભિગમ અપનાવવામાં આવશે.
પોષણયુક્ત ગુજરાતના લક્ષ્ય તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું
9 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતો 9મો રાષ્ટ્રીય પોષણ માહ રાજ્યમાં પોષણ અને આરોગ્ય અંગે જનજાગૃતિ વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે. ખાસ કરીને બાળકો, કિશોરીઓ, સગર્ભા અને ધાત્રી માતાઓને કેન્દ્રમાં રાખીને યોજાનારી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા પોષણના સ્તરમાં સુધારો લાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
‘આપણી આંગણવાડી આપણી જવાબદારી’ થીમ સાથે શરૂ થતું આ અભિયાન સરકારી તંત્ર અને સમાજ બંનેની ભાગીદારીથી પોષણયુક્ત અને સ્વસ્થ ગુજરાતના લક્ષ્યને વધુ મજબૂત બનાવશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
