નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટીની કોલેજ ઓફ ફોરેસ્ટ્રીમાં કાર્યરત બામ્બુ રિસર્ચ સેન્ટર આજે માત્ર સંશોધન કેન્દ્ર પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ દક્ષિણ ગુજરાતના ગ્રામ્ય અને આદિવાસી વિકાસનું સફળ મોડેલ બની ગયું છે. ખાસ કરીને કોટ-વાળીયા આદિવાસી સમાજ માટે આ કેન્દ્ર આર્થિક આત્મનિર્ભરતાનું નવું માર્ગદર્શન બની રહ્યું છે.
પરંપરાગત વાંસકામને આધુનિક ટેક્નોલોજી અને બજારની માંગ સાથે જોડીને આ કેન્દ્રએ સ્થાનિક લોકો માટે રોજગારી અને આવકના નવા રસ્તા ખોલ્યા છે.
વાંસ સાથે પરંપરાગત સંબંધને મળ્યો આધુનિક ટેક્નોલોજીનો સહારો
દક્ષિણ ગુજરાતના નવસારી, વલસાડ, સુરત, તાપી અને ડાંગ જિલ્લાઓમાં વસતા કોટ-વાળીયા સમાજનો જીવન આધાર સદીઓથી વાંસ અને તેની બનાવટો પર રહ્યો છે. આ પરંપરાગત કુશળતાને વૈશ્વિક બજાર સુધી પહોંચાડવા માટે બામ્બુ રિસર્ચ સેન્ટર દ્વારા વિશેષ તાલીમ કાર્યક્રમો ચલાવવામાં આવે છે.
અહીં આદિવાસી કારીગરોને આપવામાં આવે છે:
- વૈજ્ઞાનિક રીતે વાંસની ખેતીની તાલીમ
- આધુનિક ડિઝાઇન અને પ્રોડક્ટ ડેવલપમેન્ટ
- બજારલક્ષી ઉત્પાદન બનાવવાની કુશળતા
- સીધી માર્કેટિંગ અને વેચાણની જાણકારી
આ પ્રયાસો દ્વારા કારીગરોને મધ્યસ્થ વિના સીધું બજાર જોડાણ મળી રહ્યું છે.
ઉકાઈ ‘બામ્બુસેટમ’: 30થી વધુ પ્રજાતિઓ પર સંશોધન
તાપી જિલ્લાના ઉકાઈ નજીક વન વિભાગ દ્વારા ‘બામ્બુસેટમ’ નામનું વિશેષ વાંસ સંવર્ધન કેન્દ્ર કાર્યરત છે.
આ કેન્દ્રમાં:
- વાંસની 30થી વધુ પ્રજાતિઓનું સંરક્ષણ
- વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને પ્રયોગો
- પર્યાવરણ અનુકૂળ ખેતી પદ્ધતિઓનો અભ્યાસ
આ પ્રયાસો વાંસના ટકાઉ વિકાસ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ રહ્યા છે.
કચરામાંથી કંચન: આધુનિક બામ્બુ પ્રોડક્ટ્સનું ઉત્પાદન
બામ્બુ રિસર્ચ સેન્ટર દ્વારા હવે પરંપરાગત ઉત્પાદનોની સાથે આધુનિક અને ઇકો-ફ્રેન્ડલી પ્રોડક્ટ્સનું પણ ઉત્પાદન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
મુખ્ય ઉત્પાદનો:
- ગાર્ડન ડેકોર અને ગેઝિબો
- બામ્બુ સ્પૂન અને સ્ટ્રો
- અગરબત્તી સ્ટેન્ડ
- બર્ડ હાઉસ અને ઇકો હાઉસ
- બામ્બુ મોબાઇલ સ્પીકર
- ગાર્ડન શેડ અને હેન્ગિંગ લાઈટ્સ
આ ઉત્પાદનો સ્થાનિક બજારથી લઈને ઓનલાઈન માર્કેટ સુધી લોકપ્રિય બની રહ્યા છે.
આત્મનિર્ભરતા અને રોજગારી તરફ મજબૂત પગલું
આ પ્રોજેક્ટે આદિવાસી સમાજને માત્ર તાલીમ જ નહીં પરંતુ સીધી આવકનો સ્ત્રોત પણ આપ્યો છે. વચેટીયાઓની ભૂમિકા ઘટાડીને કારીગરોને સીધું બજાર સાથે જોડવામાં આવ્યા છે.
આ પહેલ દ્વારા:
- સ્થાનિક રોજગારીમાં વધારો
- કૌશલ્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન
- પર્યાવરણને અનુકૂળ ઉદ્યોગ વિકાસ
- આર્થિક આત્મનિર્ભરતાનો માર્ગ
આ કેન્દ્ર હવે ‘વોકલ ફોર લોકલ’ અભિયાનનું જીવંત ઉદાહરણ બની ગયું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
