અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફરી વધી રહેલા સૈન્ય તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેહરાનને લઈને અત્યંત કડક અને આક્રમક નિવેદન આપ્યું છે. તુર્કીની રાજધાની અંકારામાં યોજાઈ રહેલી 2026 NATO સમિટ દરમિયાન ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ હાલ ઈરાન સાથે નવી સમજૂતી અથવા વધુ વાટાઘાટ કરવા માંગતા નથી. તેમણે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે થયેલા વચગાળાના સમજૂતીપત્રને પોતાના માટે “ખતમ” ગણાવ્યું છે.
ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેમના મતે ઈરાન સાથેનો વર્તમાન સમજૂતીનો દોર હવે પૂરો થઈ ગયો છે. તેમણે તેહરાન સાથે ફરી વાતચીત કરવાની ઇચ્છા ન હોવાનું જણાવ્યું અને ઈરાની નેતૃત્વ સામે અત્યંત અપમાનજનક શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો. ટ્રમ્પે વધુમાં કહ્યું કે ઈરાન સાથે વાતચીત કરવી હવે તેમના મતે સમયનો બગાડ છે.
ટ્રમ્પે શું કહ્યું?
NATOના મહાસચિવ માર્ક રુટેની હાજરીમાં મીડિયા સાથે વાત કરતાં ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેમના માટે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેની વર્તમાન સમજૂતી હવે પૂરી થઈ ગઈ છે અને તેઓ તેહરાન સાથે વધુ વ્યવહાર કરવા માંગતા નથી.
ટ્રમ્પે ઈરાન અને તેના નેતૃત્વ અંગે અપમાનજનક ભાષાનો ઉપયોગ કરીને કહ્યું કે તેઓ હવે વધુ વાટાઘાટોમાં સમય બગાડવા માંગતા નથી. આ નિવેદનથી સંકેત મળ્યો છે કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિની હાલની પ્રાથમિકતા કૂટનીતિક સમાધાન કરતાં ઈરાન પર સૈન્ય અને આર્થિક દબાણ જાળવી રાખવાની છે.
On the status of the ceasefire with Iran, US President Donald Trump says, "To me, I think it's over. I don't want to deal with them anymore. They're scum… They're led by sick people… I'll speak to our negotiators. They want to negotiate—they're good people… but they have to… pic.twitter.com/8oZYJJS7dV
— ANI (@ANI) July 8, 2026
અમેરિકા-ઈરાનનો વચગાળાનો કરાર શું હતો?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલી વચગાળાની સમજૂતી પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીથી થઈ હતી. આ વ્યવસ્થા હેઠળ બંને દેશોને લગભગ 60 દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પરોક્ષ વાટાઘાટો દ્વારા સ્થાયી સમજૂતી તરફ આગળ વધવાનો પ્રયાસ થવાનો હતો.
ત્યારબાદ કતારમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે પરોક્ષ વાટાઘાટો પણ થઈ હતી, પરંતુ કાયમી શાંતિ સમજૂતી તરફ કોઈ સ્પષ્ટ પ્રગતિ જોવા મળી નહોતી. વાટાઘાટોમાં ગતિરોધ બાદ સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝમાં ત્રણ વ્યાપારી જહાજો પર હુમલા થયા અને અમેરિકાએ ઈરાન સામે ફરી મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી.
હોર્મુઝ હુમલા બાદ ફરી ભડક્યો સંઘર્ષ
સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝમાં ત્રણ વ્યાપારી જહાજો પર હુમલા બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી ભડકી ઊઠ્યો છે. અમેરિકાએ ઈરાનના સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર નવા હુમલા કર્યા, જ્યારે ઈરાને પણ અમેરિકી અને પ્રાદેશિક લક્ષ્યો સામે જવાબી કાર્યવાહી કરી. આ સામસામા હુમલાઓને કારણે અગાઉની વચગાળાની સમજૂતી ગંભીર રીતે જોખમમાં મુકાઈ હતી.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ બાદ ટ્રમ્પે હવે જાહેરમાં કહ્યું છે કે તેમના મતે સમજૂતીનો અધ્યાય પૂરો થઈ ગયો છે. આ નિવેદનથી અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે નજીકના ભવિષ્યમાં ફરી શાંતિ વાટાઘાટો શરૂ થવાની શક્યતા પર મોટો પ્રશ્નચિહ્ન ઊભો થયો છે.
થોડા દિવસ પહેલાં કહ્યું હતું—ડીલ નહીં તો ‘કામ પૂરું કરીશું’
ટ્રમ્પના હાલના નિવેદનનું મહત્વ એટલા માટે પણ વધારે છે કે માત્ર થોડા દિવસ પહેલાં તેમણે કહ્યું હતું કે અમેરિકા સામે બે વિકલ્પ છે—ઈરાન સાથે સમજૂતી થશે અથવા અમેરિકા “કામ પૂરું કરશે”. તે સમયે તેમણે કૂટનીતિક રસ્તો સંપૂર્ણપણે બંધ કર્યો નહોતો.
પરંતુ અંકારાની NATO સમિટમાં આપેલા નવા નિવેદનમાં ટ્રમ્પનું વલણ નોંધપાત્ર રીતે વધુ કડક દેખાયું. હવે તેમણે ઈરાન સાથે વાટાઘાટોને જ સમયનો બગાડ ગણાવી છે. આ બંને નિવેદનો વચ્ચેનો ફેરફાર દર્શાવે છે કે છેલ્લા કેટલાક દિવસમાં અમેરિકા-ઈરાન તણાવ ઝડપથી વધુ ગંભીર બન્યો છે.
"I voted for this": Trump shares "Boom" post following US strikes on Iran
Read @ANI Story | https://t.co/dLHbx2kQpq#USPresident #Trump #USStrikes #Iran #WestAsiaConflict pic.twitter.com/fNa1b8tOEX
— ANI Digital (@ani_digital) July 8, 2026
ઈરાનને આર્થિક મોરચે પણ અમેરિકાનો ઝટકો
સૈન્ય તણાવ સાથે અમેરિકાએ ઈરાન સામે આર્થિક દબાણ પણ વધાર્યું છે. વૉશિંગ્ટને ઈરાનને ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના વેચાણની મંજૂરી આપતું વિશેષ લાઇસન્સ રદ કર્યું છે.
આ લાઇસન્સ હેઠળ ઈરાનને 21 ઑગસ્ટ સુધી અમુક ઓઈલ વ્યવહારો કરવાની છૂટ મળવાની હતી. પરંતુ અમેરિકા દ્વારા મંજૂરી પાછી ખેંચાયા બાદ ચાલુ વ્યવહારો સમેટવા માટે 17 જુલાઈ સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.
NATO સમિટમાં ઈરાનનો મુદ્દો બન્યો કેન્દ્રમાં
2026ની NATO સમિટ તુર્કીની રાજધાની અંકારામાં યોજાઈ રહી છે. NATOના સત્તાવાર કાર્યક્રમ મુજબ સમિટનો મુખ્ય એજન્ડા સંરક્ષણ ક્ષમતા, સભ્ય દેશોના સૈન્ય ખર્ચ, યુક્રેનને સમર્થન અને વૈશ્વિક સુરક્ષા પડકારો સાથે જોડાયેલો છે. જોકે અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના નવા હુમલાઓએ સમિટની ચર્ચાઓ પર પણ મોટી અસર પાડી છે.
NATOના મહાસચિવ માર્ક રુટેએ સમિટ પહેલાં જણાવ્યું હતું કે ગઠબંધન વધુ મજબૂત સંરક્ષણ ક્ષમતા, હથિયારોના ઉત્પાદન અને યુક્રેનને સતત સહાય જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. પરંતુ ટ્રમ્પના ઈરાન, ગ્રીનલેન્ડ અને સ્પેન અંગેના નિવેદનો સમિટની રાજકીય ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી ગયા છે.
ગ્રીનલેન્ડ મુદ્દે પણ ટ્રમ્પ ફરી આક્રમક
ઈરાન ઉપરાંત ટ્રમ્પે ગ્રીનલેન્ડ અંગે પણ પોતાના જૂના વલણને ફરી દોહરાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ગ્રીનલેન્ડ ડેનમાર્ક નહીં, પરંતુ અમેરિકાના નિયંત્રણ હેઠળ હોવું જોઈએ. ટ્રમ્પનું આ વલણ અમેરિકા અને ડેનમાર્ક સહિત NATOના સાથી દેશો વચ્ચે તણાવનું કારણ બન્યું છે.
ડેનમાર્કના વડાપ્રધાને ટ્રમ્પના વલણનો વિરોધ કરતાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ગ્રીનલેન્ડ વેચાણ માટે નથી અને તેના ભવિષ્યનો નિર્ણય ત્યાંના લોકો કરશે.
સ્પેન પર પણ ટ્રમ્પનો આકરો પ્રહાર
NATO સમિટ દરમિયાન ટ્રમ્પે સ્પેનને પણ નિશાન બનાવ્યું છે. તેમણે સ્પેનને NATOમાં “ખરાબ ભાગીદાર” ગણાવીને અમેરિકા અને સ્પેન વચ્ચેના વેપાર સંબંધો કાપવાના આદેશ આપ્યાનું કહ્યું.
આ નિવેદનથી NATOની અંદર પણ નવા તણાવની આશંકા ઊભી થઈ છે. ઈરાન સાથેનો સંઘર્ષ, ગ્રીનલેન્ડનો મુદ્દો અને સ્પેન સાથેનો વિવાદ—આ ત્રણેય મુદ્દાઓએ અંકારાની સમિટને વધુ રાજકીય અને વિવાદાસ્પદ બનાવી છે.
અમેરિકા-ઈરાન સંબંધો હવે કઈ દિશામાં?
ટ્રમ્પના નવા નિવેદન બાદ અમેરિકા-ઈરાન સંબંધોમાં નજીકના ભવિષ્યમાં કૂટનીતિક પ્રગતિની શક્યતા વધુ નબળી થઈ હોવાનું જણાય છે. આ એક વિશ્લેષણાત્મક તારણ છે: વચગાળાની સમજૂતીને “ખતમ” ગણાવવી, નવી સૈન્ય કાર્યવાહી, ઓઈલ લાઇસન્સ રદ કરવું અને વાટાઘાટોને સમયનો બગાડ ગણાવવું—આ તમામ પગલાં વૉશિંગ્ટનના હાલના વધુ કડક વલણ તરફ સંકેત કરે છે.
જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારીમાં પરિસ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ શકે છે. હાલના તબક્કે એટલું સ્પષ્ટ છે કે તાજેતરમાં શરૂ થયેલી શાંતિ પ્રક્રિયા ગંભીર સંકટમાં છે અને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનો સૈન્ય તેમજ આર્થિક ટકરાવ ફરી કેન્દ્રસ્થાને આવી ગયો છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
