ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સમુદ્રમાં ગંભીર નૌસૈનિક ઘટના સામે આવી છે. 15 સપ્ટેમ્બર, 2026ની સાંજે નોર્થ અરેબિયન સીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં પાકિસ્તાની નૌકાદળના એક જહાજની ભારતીય નૌકાદળના યુદ્ધજહાજ સાથે ટક્કર થઈ હતી. ભારતે પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજના મેન્યુવરિંગને ‘અસુરક્ષિત અને બિનવ્યાવસાયિક’ ગણાવીને આ મામલે રાજદ્વારી સ્તરે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે.
ઘટનાને ગંભીરતાથી લેતા ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે 16 સપ્ટેમ્બરે નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનના ચાર્જ ડી’અફેર્સને બોલાવી ભારતનો ઔપચારિક વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. ભારતે પાકિસ્તાનને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધિત કરારોનું પાલન કરવા અને સમુદ્રમાં લશ્કરી યુનિટો દ્વારા જરૂરી સાવચેતી રાખવા જણાવ્યું છે.
રૂટિન સર્વેલન્સ દરમિયાન બની ઘટના
સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ભારતીય નૌકાદળનું યુદ્ધજહાજ નોર્થ અરેબિયન સીમાં રૂટિન સર્વેલન્સ મિશન પર હતું. આ દરમિયાન પાકિસ્તાની નૌકાદળનું એક જહાજ ભારતીય યુદ્ધજહાજની નજીક ઊંચી ઝડપે આવ્યું અને અસુરક્ષિત રીતે મેન્યુવરિંગ કરવા લાગ્યું હતું. આ દરમિયાન બંને જહાજો વચ્ચે ટક્કર થઈ હતી.
અહેવાલો અનુસાર આ ઘટના ગ્વાદર નજીક આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં બની હતી. તે સમયે ભારતીય નૌકાદળનાં જહાજો પાકિસ્તાની નૌકાદળની કવાયત પર નજર રાખી રહ્યાં હતાં. સૂત્રોને ટાંકીને આવેલા અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે પાકિસ્તાની નૌકાદળનું એક નાનું જહાજ ઝડપથી ભારતીય જહાજોની નજીક આવ્યું હતું.
ભારતીય યુદ્ધજહાજને મોટા નુકસાનના અહેવાલ નહીં
આ ટક્કરમાં કોઈ મોટા નુકસાન કે જાનહાનિના અહેવાલ સામે આવ્યા નથી. ભારતીય યુદ્ધજહાજને નુકસાન થયું હોવાની પણ માહિતી નથી. બીજી તરફ, સરકારી સૂત્રોને ટાંકીને કેટલાક અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજને ટક્કરમાં નુકસાન થયું હતું અને ત્યારબાદ તે કરાચી બંદર તરફ પરત ફર્યું હતું.
ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા સમયસર સાવચેતીભર્યા પગલાં લેવામાં આવતાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બનતી અટકી હોવાનું પણ અહેવાલોમાં જણાવાયું છે.
પાકિસ્તાની રાજદ્વારીને બોલાવી ભારતે નોંધાવ્યો વિરોધ
ઘટનાના બીજા દિવસે એટલે કે 16 સપ્ટેમ્બરે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે નવી દિલ્હીમાં પાકિસ્તાન હાઈ કમિશનના ચાર્જ ડી’અફેર્સને સમન્સ પાઠવ્યું હતું. ભારતે પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજના વર્તન અંગે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો અને આ પ્રકારની ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા જણાવ્યું હતું.
ભારતે પાકિસ્તાની રાજદ્વારીને આ સંદેશ સંબંધિત પાકિસ્તાની સત્તાધિકારીઓ સુધી પહોંચાડવા પણ કહ્યું છે. સાથે જ ઇસ્લામાબાદમાં ભારતીય ચાર્જ ડી’અફેર્સને પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય સમક્ષ આ મુદ્દે ભારતનો સત્તાવાર વિરોધ નોંધાવવા સૂચના આપવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
પાકિસ્તાની જહાજનું મેન્યુવરિંગ ‘અસુરક્ષિત અને બિનવ્યાવસાયિક’
ભારતની મુખ્ય આપત્તિ પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજના મેન્યુવરિંગને લઈને છે. સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે પાકિસ્તાની જહાજ ઊંચી ઝડપે ભારતીય યુદ્ધજહાજની અત્યંત નજીક આવ્યું હતું. વિદેશ મંત્રાલયે આ પ્રકારના મેન્યુવરિંગને ‘unprofessional and unsafe’ ગણાવ્યું છે.
સમુદ્રમાં લશ્કરી જહાજો વચ્ચે આ પ્રકારની નજીકની હિલચાલ જોખમી બની શકે છે. ભારતે પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તમામ લશ્કરી યુનિટોએ સમુદ્રમાં યોગ્ય સાવચેતી અને વ્યાવસાયિક ધોરણોનું પાલન કરવું જોઈએ.
ભારતે 1991ના કરારની કલમ 10નો કર્યો ઉલ્લેખ
ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આ ઘટનાને ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે એપ્રિલ 1991માં થયેલા ‘લશ્કરી કવાયત, મેન્યુવર્સ અને સૈનિકોની હિલચાલ અંગે અગાઉથી સૂચના આપવા સંબંધિત કરાર’ની કલમ 10ના વિરોધમાં ગણાવી છે.
આ કરારનો હેતુ બંને દેશોની લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન ગેરસમજ, અણધારી અથડામણ અથવા તણાવ વધવાની શક્યતાઓ ઘટાડવાનો છે. ભારતનું કહેવું છે કે પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજ દ્વારા કરવામાં આવેલું અસુરક્ષિત મેન્યુવરિંગ સંબંધિત જોગવાઈઓને અનુરૂપ નહોતું.
2011માં પણ ભારતે નોંધાવ્યો હતો વિરોધ
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સમુદ્રમાં જોખમી મેન્યુવરિંગને લઈને અગાઉ પણ વિવાદ થઈ ચૂક્યો છે. જૂન 2011માં ભારતે પાકિસ્તાની નૌકાદળના PNS Babur દ્વારા ભારતીય નૌકાદળના INS Godavari નજીક હાઈ સીઝમાં કરવામાં આવેલા જોખમી મેન્યુવરિંગ સામે વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.
તે સમયે પણ ભારતે 1991ના કરારની કલમ 10નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. હાલની ઘટનામાં ફરી આ જ જોગવાઈનો ઉલ્લેખ થતાં સમુદ્રમાં બંને દેશોના લશ્કરી જહાજો વચ્ચે સલામત અંતર અને જવાબદાર મેન્યુવરિંગનું મહત્વ ફરી ચર્ચામાં આવ્યું છે.
ભારતનો પાકિસ્તાનને સ્પષ્ટ સંદેશ
ભારતે પાકિસ્તાનને કહ્યું છે કે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધિત કરારોની જોગવાઈઓનું સન્માન કરવામાં આવે અને નૌકાદળ સહિત તમામ લશ્કરી યુનિટો સમુદ્રમાં જરૂરી સાવચેતી રાખે. ભારતનો ભાર એ બાબત પર છે કે ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓનું પુનરાવર્તન ન થાય.
15 સપ્ટેમ્બરની ઘટનામાં કોઈ મોટી જાનહાનિ કે ગંભીર નુકસાનના અહેવાલ નથી, પરંતુ ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે પાકિસ્તાની નૌકાદળના જહાજના વર્તનને ગંભીરતાથી લઈને તાત્કાલિક રાજદ્વારી સ્તરે વિરોધ નોંધાવ્યો છે. આ ઘટના ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચે સમુદ્રી સુરક્ષા, લશ્કરી પ્રોટોકોલ અને પરસ્પર કરારોના પાલનના મુદ્દાને ફરી કેન્દ્રમાં લાવી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
