ભારતના શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરીને કેન્દ્ર સરકારે National Council of Educational Research and Trainingને ‘ડીમ્ડ યુનિવર્સિટી’નો દરજ્જો આપ્યો છે. આ નિર્ણય University Grants Commissionની ભલામણ બાદ લેવામાં આવ્યો છે, જે શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં ગુણવત્તા અને સ્વતંત્રતા વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
NCERTએ વર્ષ 2025માં તમામ જરૂરી શરતો પૂર્ણ કરીને સરકારને અહેવાલ સોંપ્યો હતો. ત્યારબાદ UGCની નિષ્ણાત સમિતિએ તેની સમીક્ષા કરી અને તેને યોગ્ય ગણાવી. જાન્યુઆરી 2026માં યોજાયેલી બેઠકમાં UGCએ આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી, જેને કેન્દ્ર સરકારે અંતિમ સ્વીકૃતિ આપી છે.
કઈ સંસ્થાઓને મળ્યો સમાવેશ?
આ પ્રસ્તાવ હેઠળ NCERTની કુલ 6 મુખ્ય સંસ્થાઓને સામેલ કરવામાં આવી છે. તેમાં અજમેર, ભોપાલ, ભુવનેશ્વર, મૈસુર, શિલોંગ અને ભોપાલ સ્થિત પંડિત સુંદરલાલ શર્મા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ વોકેશનલ એજ્યુકેશનનો સમાવેશ થાય છે. આ તમામ સંસ્થાઓને એક સાથે જોડીને NCERTને વિશેષ કેટેગરીની યુનિવર્સિટી તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી છે.
केंद्रीय शिक्षा मंत्रालय, UGC की सलाह पर, नेशनल काउंसिल ऑफ़ एजुकेशनल रिसर्च एंड ट्रेनिंग (NCERT) को एक अलग श्रेणी के तहत 'डीम्ड यूनिवर्सिटी' (मानित विश्वविद्यालय) घोषित करता है।
एक अधिसूचना में, मंत्रालय कहता है, "UGC पोर्टल पर नेशनल काउंसिल ऑफ़ एजुकेशनल अनुसंधान और प्रशिक्षण… pic.twitter.com/2Ar89jpYb0
— ANI_HindiNews (@AHindinews) April 3, 2026
કઈ શરતો સાથે મળ્યો દરજ્જો?
સરકારે NCERTને આ દરજ્જો કડક નિયમો સાથે આપ્યો છે. સંસ્થા પોતાની સંપત્તિ અથવા ફંડ સરકાર અને UGCની મંજૂરી વિના ટ્રાન્સફર કરી શકશે નહીં. ઉપરાંત, NCERT કોઈપણ પ્રકારની નફાકારક પ્રવૃત્તિમાં સામેલ નહીં થાય.
અભ્યાસક્રમ અને કોર્સ સંબંધિત તમામ નિયમો UGC અને અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના ધોરણો મુજબ જ અમલમાં મુકવા પડશે. નવા કોર્સ, ઑફ-કેમ્પસ સેન્ટર અથવા વિદેશી કેમ્પસ શરૂ કરવા માટે પણ નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું ફરજિયાત રહેશે.
રિસર્ચ અને ગુણવત્તા પર ભાર
ડીમ્ડ યુનિવર્સિટી બન્યા બાદ NCERT માટે રિસર્ચ અને નવીન શિક્ષણ પર વધુ ધ્યાન આપવું ફરજિયાત બનશે. પીએચડી પ્રોગ્રામ્સ અને નવા શૈક્ષણિક કોર્સને પ્રોત્સાહન આપવાનું રહેશે.
સાથે જ NAAC અને NBA પાસેથી માન્યતા લેવી જરૂરી રહેશે. દર વર્ષે NIRF રેન્કિંગમાં ભાગ લેવું પણ ફરજિયાત રહેશે, જેથી સંસ્થાની ગુણવત્તાનું મૂલ્યાંકન થઈ શકે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
