મતદાતા યાદીના વિશેષ અને ગહન પુનરીક્ષણ કાર્ય (Special Intensive Revision – SIR)ને લઈને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ ઈન્ડિયાએ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો સંભળાવ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ચૂંટણી પંચ (ECI) પાસે SIR જેવી વિશેષ પ્રક્રિયા હાથ ધરવાનો સંપૂર્ણ કાનૂની અધિકાર છે.
આ ચુકાદો SIR પ્રક્રિયાને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણી દરમિયાન આપવામાં આવ્યો છે, જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયને માન્યતા આપી છે અને તેને કાયદેસર ગણાવ્યો છે.
‘અલ્ટ્રા વાયર્સ’ નથી ચૂંટણી પંચની કાર્યવાહી
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું કે ચૂંટણી પંચે પોતાના કાનૂની અધિકારોની બહાર જઈને કોઈ કાર્ય કર્યું નથી. SIR પ્રક્રિયા સામાન્ય સુધારા પ્રક્રિયા કરતાં અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેને ‘અલ્ટ્રા વાયર્સ’ (કાયદાની બહાર) ગણાવી શકાય નહીં.
કોર્ટના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ચૂંટણી પંચને મતદાતા યાદી સુધારવા માટે વિશેષ પગલાં લેવાનો અધિકાર છે.
Supreme Court upholds the decision of Election Commission of India’s (ECI) to undertake Special Intensive Revision (SIR) of voter rolls that started in Bihar.
A bench led by CJI Surya Kant has held that the SIR exercise cannot be struck down as ultra vires (illegal) just… pic.twitter.com/YLBr1V8bF4
— ANI (@ANI) May 27, 2026
CJI સૂર્યકાંતની બેન્ચનો વિશ્લેષણ
મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે તમામ પક્ષોની દલીલો સાંભળી અને ત્રણ મુખ્ય મુદ્દાઓ પર વિગતવાર વિચારણા કરી:
કોર્ટે ધ્યાનમાં લીધેલા મુદ્દાઓ:
- શું ચૂંટણી પંચ પાસે SIR જેવી વિશેષ કાર્યવાહી કરવાનો અધિકાર છે? → હા
- શું આ પ્રક્રિયા યોગ્ય હેતુ માટે કરવામાં આવી રહી છે?
- શું આ પગલાં જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે?
કોર્ટે આ ત્રણેય મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરીને ચૂંટણી પંચના પક્ષમાં નિર્ણય આપ્યો.
સામાન્ય પ્રક્રિયા કરતાં અલગ હોવા છતાં માન્ય
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ જણાવ્યું કે માત્ર એટલા માટે કોઈ પ્રક્રિયાને અમાન્ય ગણાવી શકાય નહીં કે તે નિયમિત પ્રક્રિયા કરતાં અલગ છે.
કાયદો પોતે જ ચૂંટણી પંચને વિશેષ પરિસ્થિતિમાં વિશેષ સુધારાની મંજૂરી આપે છે. તેથી SIR પ્રક્રિયા કાયદેસર છે અને તે યોગ્ય હેતુ માટે હાથ ધરવામાં આવી રહી છે.
શું છે SIR (Special Intensive Revision)?
SIR એટલે મતદાતા યાદીની વિશેષ અને ગહન તપાસ પ્રક્રિયા, જેમાં મતદાતાઓની માહિતીની ચોકસાઈ, ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રી અને અન્ય ત્રુટિઓ દૂર કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ચૂંટણીની પારદર્શિતા અને વિશ્વસનીયતા વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
