આજે 28 ફેબ્રુઆરી એટલે કે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસ. આ દિવસે સર ચંદ્રશેખર વેંકટ રમણે 1928માં રમન અસરની શોધ કરી હતી. આ માટે તેમને 1930 માં નોબેલ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ દિવસ દર વર્ષે રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી પરિષદ અને વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રાલય દ્વારા સમાજમાં વિજ્ઞાનના ફાયદાઓ વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે આયોજિત કરવામાં આવે છે. આજે આપણે આ આર્ટીકલના માધ્યમથી જાણીશું કે, ભારતે વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં વિશ્વને શું આપ્યું છે?
અવકાશમાં ઊંચો કૂદકો
ભારત અવકાશ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં સતત સફળતાનો ધ્વજ લહેરાવી રહ્યું છે. મંગળયાનના સફળ પ્રક્ષેપણ પછી ભારત મંગળની ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચવામાં સફળ રહેનાર એશિયાનો પ્રથમ દેશ બન્યો છે. ભારતીય અવકાશ વૈજ્ઞાનિકોએ 2014 માં મંગળયાનને તેના પહેલા જ પ્રયાસમાં મંગળયાનની ભ્રમણકક્ષામાં મોકલીને ઇતિહાસ રચ્યો હતો. પોતાના પ્રથમ ઉપગ્રહ આર્યભટ્ટથી શરૂઆત કરીને ભારતે અત્યાર સુધીમાં વિશ્વના લગભગ 70 દેશોના ઉપગ્રહો લોન્ચ કર્યા છે. આજે તેની પાસે PSLV અને GSLV જેવા સફળ લોન્ચ વાહનો છે. રોહિણી અને એપલ જેવા ઉપગ્રહોને ભ્રમણકક્ષામાં મોકલવા સાથે ભારત આજે ઉપગ્રહ પ્રક્ષેપણની દ્રષ્ટિએ વિશ્વમાં ચોથું સ્થાન પ્રાપ્ત કરી ચૂક્યું છે.
ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) એ અત્યાર સુધીના તેના સૌથી ભારે રોકેટ, GSLV-MK3 ને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું છે. તેનું વજન 630 ટન છે. તેમાં એક Q મોડ્યુલ પણ સ્થાપિત થયેલ છે જેના દ્વારા ભારત ભવિષ્યમાં તેના અવકાશયાત્રીઓને અવકાશમાં મોકલી શકશે. GSLV માર્ક 2 નું સફળ પ્રક્ષેપણ પણ ભારતનું વિશ્વ માટે એક મોટું યોગદાન છે, કારણ કે તેમાં સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક એન્જિન સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું. આના કારણે ભારત હવે ઉપગ્રહો લોન્ચ કરવા માટે અન્ય કોઈ દેશ પર નિર્ભર ન રહ્યું.
