મધ્ય-પૂર્વમાં વધતા સંઘર્ષ અને તણાવની અસર હવે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર દેખાવા લાગી છે, જેમાં પાકિસ્તાન પર સીધી અસર પડી રહી છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત એ પોતાની આર્થિક સુરક્ષા મજબૂત બનાવવા માટે પાકિસ્તાન પાસેથી બાકી રહેલા $3.5 અબજ કરજની તાત્કાલિક ચુકવણી કરવાની માંગ કરી છે.
આ પરિસ્થિતિનું મુખ્ય કારણ Iran, Israel અને United States વચ્ચે વધતો તણાવ છે, જેના કારણે મધ્ય-પૂર્વમાં સુરક્ષા ખર્ચમાં ભારે વધારો થયો છે. અહેવાલ મુજબ, છેલ્લા એક મહિનામાં UAEએ પોતાની સુરક્ષા માટે 400થી વધુ મિસાઇલ અને 200થી વધુ ડ્રોનને નિષ્ક્રિય કર્યા છે, જેનાથી દેશ પર આર્થિક દબાણ વધી ગયું છે.
આ સંજોગોમાં UAEએ પાકિસ્તાનને વર્ષોથી મળતી ‘રોલઓવર’ સુવિધા બંધ કરી છે અને હવે માસિક ધોરણે મર્યાદિત કરી દીધી છે. પરિણામે પાકિસ્તાન માટે આ સ્થિતિ ‘ફાઇનાન્શિયલ ક્લિફહેંગર’ બની ગઈ છે. જો તે કરજ ચૂકવે નહીં તો આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો બગડવાની શક્યતા છે અને ચૂકવે તો દેશની તિજોરી ખાલી થવાનો ખતરો છે.
પાકિસ્તાન માટે આ સંકટ વધુ ગંભીર છે કારણ કે તેમાં 1996-97માં લેવાયેલું $450 મિલિયનનું દેવું પણ સામેલ છે, જે છેલ્લા 30 વર્ષથી માત્ર લંબાવવામાં આવતું રહ્યું છે. આ ઉપરાંત 2018 અને 2023માં લેવાયેલા કરજ પર 6.5% જેટલું ઊંચું વ્યાજ ચૂકવવું પડી રહ્યું છે. UAEએ વ્યાજ ઘટાડવાની ના પાડતા હવે પાકિસ્તાન પાસે ચુકવણી સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નથી.
શેહબાઝ શરીફ ની આગેવાની હેઠળ પાકિસ્તાન સરકારે આ મહિને જ સમગ્ર ચુકવણી કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ચુકવણીના શેડ્યૂલ મુજબ 11 એપ્રિલે $450 મિલિયન, 17 એપ્રિલે $2 અબજ અને 23 એપ્રિલે બાકીના $1 અબજ ચૂકવવામાં આવશે.
આ રકમ સીધી દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાંથી લેવામાં આવશે, જે હાલમાં માત્ર $21 અબજ છે. એક જ મહિનામાં $4.8 અબજની ચુકવણીથી પાકિસ્તાનની આર્થિક સ્થિતિ વધુ નબળી બનવાની શક્યતા છે.
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાને સ્વીકાર્યું છે કે વારંવાર મિત્ર દેશો પાસેથી આર્થિક સહાય માંગવી એ ‘ભીખારી ચક્ર’ સમાન છે, જે દેશની સ્વતંત્રતા પર અસર કરે છે. આ સાથે જ દેશની નિકાસમાં 8%નો ઘટાડો પણ નોંધાયો છે, જે આર્થિક સંકટને વધુ ગંભીર બનાવે છે.
વિશ્લેષકો માને છે કે આ નિર્ણયથી પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની છબી બચાવી શકશે, પરંતુ તેના કારણે દેશની આર્થિક કમર તૂટી જવાની શક્યતા પણ વધી રહી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
