ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા (એપ્રિલ-જૂન) દરમિયાન ભારતમાં ખાનગી ક્ષેત્રના મૂડી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે, જે છેલ્લા 15 વર્ષમાંનો બીજો સૌથી મોટો ઘટાડો માનવામાં આવે છે. સેન્ટર ફોર મોનિટરિંગ ઇન્ડિયન ઇકોનોમી (CMIE) દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડાઓ અનુસાર, ખાનગી ક્ષેત્રે નવા મૂડી રોકાણમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે, ભલે થોડો સુધારો પણ જોવા મળ્યો હોય. 2024ના નાણાકીય વર્ષના અંતિમ ત્રિમાસિક ગાળામાં રૂ. 21.7 લાખ કરોડના મૂડી ખર્ચ સાથે સરખાવતાં, 2025ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં આ આંકડો માત્ર રૂ. 4.1 લાખ કરોડ રહ્યો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ચાલી રહેલા વેપાર યુદ્ધો, નીતિગત અનિશ્ચિતતા અને સુદશક્ત અમલીકરણ વ્યૂહરચનાના અભાવના કારણે રોકાણકારો માનસિકતાપૂર્વક પાછા ખેંચાઈ રહ્યા છે.
ઉપલબ્ધ માહિતી દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ 2025ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ખાનગી ક્ષેત્રનો મૂડી ખર્ચ લગભગ 83 ટકા ઘટીને માત્ર રૂ. 2.8 લાખ કરોડ રહ્યો છે, જયારે અગાઉના ત્રિમાસિક ગાળામાં તે રૂ. 16.7 લાખ કરોડ હતો. જોકે, જો એક વર્ષ પહેલાંના સમાન ગાળાની સરખામણી કરવામાં આવે, તો રૂ. 2.9 લાખ કરોડના નવા રોકાણ સામે હાલનો આંકડો થોડી બહેતરી દર્શાવે છે. છતાં, તે 2024ના ચોથા ત્રિમાસિક ગાળામાં જાહેર થયેલા રૂ. 21.8 લાખ કરોડના નવા રોકાણ કરતા ઘણી ઓછી પધ્ધતિ દર્શાવે છે.
માત્ર નવા રોકાણ નહીં, પરંતુ પૂરાં થનારા પ્રોજેક્ટ્સની ગતિ પણ ધીમી પડી છે. 2025ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં માત્ર રૂ. 1.97 લાખ કરોડના પ્રોજેક્ટ્સ પૂર્ણ થયા છે, જે ગયા ત્રિમાસિક ગાળાના રૂ. 2.42 લાખ કરોડના પૂર્ણ થયેલા પ્રોજેક્ટ્સ કરતા 18.7 ટકા ઓછા છે. આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે માત્ર રોકાણ નહીં, પણ સમયસર પ્રોજેક્ટ્સ પૂરા કરવાની કાર્યક્ષમતા પર પણ અસર પડી છે.
આ ઉપરાંત, જૂન 2025ના ત્રિમાસિક ગાળામાં રૂ. 122.7 અબજના પ્રોજેક્ટ્સ અટવાયા હતા, જ્યારે લગભગ રૂ. 1.2 ટ્રિલિયનના અટકેલા પ્રોજેક્ટ્સને ફરીથી શરૂ કરવામાં આવ્યા હતા. તેમ છતાં, કૂલ બેકલોગ (બાકી રહેલા) પ્રોજેક્ટ્સનું મૂલ્ય જૂન 2024ના ત્રિમાસિક ગાળાના રૂ. 296.9 ટ્રિલિયનથી વધીને 331.3 ટ્રિલિયન રૂપિયા થયું છે, જે ઉદ્યોગ જગતમાં રોકાણ અંગેની દ્રઢતા અને અમલીકરણ સમસ્યાઓને સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવે છે.
આ પરિસ્થિતિઓ વિશ્લેષકોને ચિંતિત કરી રહી છે કારણ કે ખાનગી ક્ષેત્ર દ્વારા ભરપૂર મૂડી રોકાણ ન હોવું ભારતની વિકાસગતિ માટે અવરોધરૂપ બની શકે છે. આ સ્થિતિમાં સરકાર અને નીતિનિર્માતાઓ માટે એક પડકારરૂપ સંકેત છે કે રોકાણ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ કેવી રીતે ઊભું કરવામાં આવે અને વ્યવસાયની અનિશ્ચિતતા ઘટાડવામાં કેવી રીતે યોગદાન આપવું.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
