મધ્ય પ્રદેશ હાઇકોર્ટે શાહ બાનો બેગમની દીકરી સિદ્દીકા બેગમ ખાનની અરજી ફગાવી દીધી છે, જેમાં ઇમરાન હાશ્મી અને યામી ગૌતમ અભિનીત ફિલ્મ ‘હક’ના રિલીઝ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. જસ્ટિસ પ્રણય વર્માની બેન્ચે 4 નવેમ્બરે આ ચુકાદો આપ્યો હતો, જેમાં અરજીને “મેરિટ વગરની” ગણાવીને નકારી કાઢી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફિલ્મ એક કાલ્પનિક અને નાટ્યાત્મક રજૂઆત છે, જે માત્ર 1985ના શાહ બાનો કેસના સુપ્રીમ કોર્ટના ઐતિહાસિક ચુકાદાથી પ્રેરિત છે, અને કોઈ વ્યક્તિના વાસ્તવિક જીવનનું પ્રતિબિંબ નથી.
ફિલ્મ ‘હક’ 7 નવેમ્બરથી સિનેમાઘરોમાં રિલીઝ થવાની છે. તેનું નિર્માણ જંગલી પિક્ચર્સ અને ઇન્સોમ્નિયા ફિલ્મ્સ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે અને તેમાં સ્પષ્ટ ડિસ્ક્લેમર આપવામાં આવ્યું છે કે ફિલ્મ કાલ્પનિક છે અને માત્ર એક પુસ્તક તથા સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાથી પ્રેરિત છે. અરજદાર સિદ્દીકા બેગમ ખાને આ દલીલ કરી હતી કે ફિલ્મમાં તેમની માતા શાહ બાનોના જીવનની વ્યક્તિગત ઘટનાઓને સંબંધિત વંશજોની સંમતિ વગર તોડીમરોડીને રજૂ કરવામાં આવી છે, જેના કારણે તેમની માતાની ગોપનીયતા અને પ્રતિષ્ઠાના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થયું છે, જે તેમને વારસામાં મળ્યા છે. તેમણે આ પણ આરોપ લગાવ્યો કે ફિલ્મના સંવાદો અને દૃશ્યો બનાવટી અને આર્થિક લાભ માટે રચાયેલા છે, જે તેમની માતાના જીવનના દુરૂપયોગ સમાન છે. નોંધનીય છે કે આ અરજી CBFC (સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ફિલ્મ સર્ટિફિકેશન) દ્વારા ફિલ્મને સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યા બાદ 1 નવેમ્બરે દાખલ કરવામાં આવી હતી.
ફિલ્મના નિર્માતાઓએ દલીલ કરી હતી કે ‘હક’ શાહ બાનોના જીવન પર આધારિત નથી, પરંતુ માત્ર તેના ઐતિહાસિક કેસથી પ્રેરિત છે. તેઓએ કહ્યું કે શાહ બાનો કેસ એક જાહેર દસ્તાવેજ છે, જેના પર આધારિત કોઈ કળાત્મક અથવા નાટ્યાત્મક રજૂઆત કરવી અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા હેઠળ આવેછે. વધુમાં, તેમણે નોંધ્યું કે અરજી અનુચિત રીતે વિલંબથી દાખલ કરવામાં આવી છે, કારણ કે CBFC દ્વારા ફિલ્મને મંજૂરી મળ્યા બાદ જ આ અપીલ દાખલ થઈ હતી.
કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણીઓ કરી. જસ્ટિસ પ્રણય વર્માએ કહ્યું કે વ્યક્તિની ગોપનીયતા અથવા પ્રતિષ્ઠા તેના મૃત્યુ સાથે સમાપ્ત થાય છે, અને “ગોપનીયતા એ કોઈ મિલકત જેવી વસ્તુ નથી કે જે વારસામાં મળી શકે.” કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું કે ફિલ્મના ડિસ્ક્લેમરમાં સ્પષ્ટપણે લખેલું છે કે તે એક કાલ્પનિક અને નાટ્યાત્મક રજૂઆત છે, અને જ્યારે એવી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે, ત્યારે તે દલીલ કરી શકાતી નથી કે ફિલ્મની સામગ્રી ખોટી છે. કોર્ટે કહ્યું, “જો ફિલ્મ પ્રેરણાથી અને કલ્પનાથી બનેલી હોય, તો તેમાં કેટલીક નાટ્યાત્મક છૂટછાટ માન્ય ગણાય.”
ન્યાયાધીશે વધુમાં જણાવ્યું કે ફિલ્મને ક્યાંય પણ શાહ બાનોના વાસ્તવિક જીવન પર આધારિત હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું નથી. જો ફિલ્મ એ રીતે પ્રસ્તુત થઈ હોત કે તે સત્યઘટના પર આધારિત છે, તો અરજદારની દલીલ યોગ્ય ગણાત, પરંતુ ફિલ્મ સ્વયં “પ્રેરિત અને નાટ્યાત્મક” હોવાનું સ્પષ્ટપણે જાહેર કરે છે. કોર્ટે અંતે ઉમેર્યું કે, “એવું કહેવામાં આવ્યું નથી કે ફિલ્મ પૂરી રીતે શાહ બાનો કેસના ચુકાદા પર આધારિત છે. તેથી જો તેમાં નાટ્યાત્મકતા માટે કેટલીક વ્યક્તિગત કે વૈવાહિક વિગતોનો ઉપયોગ થયો હોય, તો તેમાં કંઈ ખોટું ગણાતું નથી.”
આ રીતે, મધ્ય પ્રદેશ હાઇકોર્ટે સ્પષ્ટપણે ફિલ્મના નિર્માતાઓના પક્ષમાં નિર્ણય આપ્યો અને કહ્યું કે ‘હક’ની રિલીઝ રોકવા માટે કોઈ કાનૂની આધાર નથી, કારણ કે ફિલ્મનું સ્વરૂપ કાલ્પનિક, પ્રેરિત અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાના અધિકાર હેઠળ આવતું છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
