રાજધાની નવી દિલ્હીના અતિસંવેદનશીલ વિસ્તારમાં આવેલા ઐતિહાસિક દિલ્હી જિમખાના ક્લબની જમીન ખાલી કરાવવાના વિવાદમાં કેન્દ્ર સરકારે દિલ્હી હાઇકોર્ટ સમક્ષ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ક્લબના એક સભ્ય અને સ્ટાફ વેલફેર એસોસિએશન દ્વારા કેન્દ્રની શો-કોઝ નોટિસ સામે સ્ટે માગતી અરજીઓનો વિરોધ કરતાં સરકારે દલીલ કરી છે કે પબ્લિક પ્રીમિસિસ એક્ટ, 1971 હેઠળ શરૂ થયેલી કાર્યવાહી વચ્ચે સિવિલ કોર્ટ હસ્તક્ષેપ કરી શકે નહીં.
કેન્દ્ર સરકારે હાઇકોર્ટમાં દાખલ કરેલા જવાબમાં જણાવ્યું છે કે પબ્લિક પ્રીમિસિસ (ઇવિક્શન ઑફ અનઑથોરાઇઝ્ડ ઑક્યુપન્ટ્સ) એક્ટની કલમ 15 સરકારી મિલકતમાંથી કથિત અનધિકૃત કબજેદારોને હટાવવા સંબંધિત કાર્યવાહીમાં કોર્ટના હસ્તક્ષેપને પ્રતિબંધિત કરે છે. સરકારના મતે એસ્ટેટ ઑફિસર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી સામે સ્ટે કે પ્રતિબંધક આદેશ માગતી અરજી કાયદાકીય રીતે ટકી શકે તેમ નથી.
PP Act હેઠળ કાર્યવાહી ‘રૂટિન કાનૂની પ્રક્રિયા’: કેન્દ્ર
કેન્દ્રએ દલીલ કરી છે કે 29 જૂન 2026ના રોજ જારી કરાયેલી શો-કોઝ નોટિસ અંતિમ બેદખલીનો આદેશ નથી, પરંતુ કાયદામાં નક્કી કરવામાં આવેલી સામાન્ય પ્રક્રિયાનો પ્રારંભિક તબક્કો છે. નોટિસ દ્વારા ક્લબ અને સંબંધિત પક્ષોને એ સમજાવવાની તક આપવામાં આવી છે કે તેમને પરિસરમાંથી કેમ દૂર ન કરવામાં આવે.
સરકાર મુજબ અરજદારો નોટિસનો જવાબ આપી શકે છે, દસ્તાવેજો રજૂ કરી શકે છે અને એસ્ટેટ ઑફિસર સમક્ષ પોતાની તમામ કાયદાકીય તથા તથ્યાત્મક દલીલો મૂકી શકે છે. તેથી નોટિસ જારી થવાના તબક્કે હાઇકોર્ટ દ્વારા કાર્યવાહી રોકવાની જરૂર નથી.
કલમ 15 હેઠળ સિવિલ કોર્ટ પર શું પ્રતિબંધ છે?
કેન્દ્રના એફિડેવિટ અનુસાર પબ્લિક પ્રીમિસિસ એક્ટની કલમ 15 હેઠળ કોર્ટના અધિકારક્ષેત્ર પર મુખ્યત્વે બે પ્રકારના પ્રતિબંધ લાગુ પડે છે.
પ્રથમ, જાહેર મિલકત પર કથિત અનધિકૃત કબજો ધરાવતા લોકોને દૂર કરવાની કાર્યવાહી અંગે સિવિલ કોર્ટ કોઈ દાવો કે કાર્યવાહી સાંભળી શકે નહીં. બીજું, એસ્ટેટ ઑફિસરે લીધેલી અથવા લેવા જઈ રહેલી કાર્યવાહી સામે કોર્ટ પ્રતિબંધક આદેશ આપી શકે નહીં.
સરકારે જણાવ્યું છે કે આ જોગવાઈનો હેતુ જાહેર મિલકત સંબંધિત વિવાદોનું ઝડપી અને વિશેષ કાયદાકીય માળખામાં નિરાકરણ લાવવાનો છે. જોકે સરકારની આ દલીલ પર અંતિમ નિર્ણય દિલ્હી હાઇકોર્ટ કરશે.
PP Act પોતે સંપૂર્ણ ન્યાયિક વ્યવસ્થા ધરાવે છે: સરકાર
કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટને જણાવ્યું કે પબ્લિક પ્રીમિસિસ એક્ટ પોતાની રીતે એક સંપૂર્ણ ન્યાયિક વ્યવસ્થા પૂરી પાડે છે. તેમાં કાર્યવાહીનો પ્રારંભ, પુરાવા, સુનાવણી, બેદખલીનો આદેશ અને અપીલ સુધીની જોગવાઈઓ સામેલ છે.
કાયદાની કલમ 4 હેઠળ કારણદર્શક નોટિસ આપી શકાય છે. કલમ 5 હેઠળ તપાસ અને સુનાવણી બાદ એસ્ટેટ ઑફિસર બેદખલીનો આદેશ આપી શકે છે. કલમ 8 એસ્ટેટ ઑફિસરને પુરાવા લેવા અને તપાસ માટે જરૂરી સત્તા આપે છે, જ્યારે કલમ 9 હેઠળ સંબંધિત પક્ષ ડિસ્ટ્રિક્ટ જજ સમક્ષ અપીલ કરી શકે છે. કેન્દ્રનું કહેવું છે કે આ સંપૂર્ણ વૈધાનિક માળખું ઉપલબ્ધ હોવાથી સિવિલ કોર્ટ દ્વારા મધ્યવર્તી હસ્તક્ષેપ કરવાની કોઈ કાનૂની જરૂરિયાત રહેતી નથી.
અરજદારોએ શું માગ્યું છે?
દિલ્હી જિમખાના ક્લબના સભ્ય વિજય ખુરાના અને ક્લબના સ્ટાફ વેલફેર એસોસિએશને 29 જૂનની શો-કોઝ નોટિસ સામે હાઇકોર્ટમાં અરજી કરી છે. તેમણે એસ્ટેટ ઑફિસરની કાર્યવાહી અને નોટિસના અમલીકરણ સામે સ્ટે માગ્યો છે.
અરજદારોનો પક્ષ છે કે લીઝ સમાપ્ત કરવાની સરકારની કાર્યવાહી અને ત્યારબાદ શરૂ કરાયેલ બેદખલી પ્રક્રિયાની કાયદેસરતા તપાસવાની જરૂર છે. બીજી તરફ કેન્દ્રનું કહેવું છે કે આ મુદ્દાઓ એસ્ટેટ ઑફિસર સમક્ષ રજૂ થવા જોઈએ અને કાર્યવાહી પૂર્ણ થાય તે પહેલાં સિવિલ કોર્ટ તેને અટકાવી શકે નહીં.
દિલ્હી જિમખાના ક્લબની લીઝ કેમ રદ કરાઈ?
કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય હેઠળની લેન્ડ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઑફિસે 22 મે 2026ના રોજ દિલ્હી જિમખાના ક્લબની લીઝ સમાપ્ત કરવાની કાર્યવાહી કરી હતી. ક્લબને સફદરજંગ રોડ પર આવેલી લગભગ 27.3 એકર જમીન 5 જૂન સુધીમાં ખાલી કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
કેન્દ્રએ જમીનનો ઉપયોગ સંરક્ષણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સુરક્ષા અને અન્ય જાહેર હેતુ માટે કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવી હતી. દિલ્હી જિમખાના ક્લબ વડા પ્રધાનના સત્તાવાર નિવાસસ્થાનની નજીક અને અનેક સુરક્ષા તથા સંરક્ષણ સંસ્થાઓ ધરાવતા ઉચ્ચ સુરક્ષાવાળા વિસ્તારમાં આવેલું છે.
ક્લબ પક્ષે લીઝ સમાપ્તિ અને જમીન ખાલી કરાવવાના નિર્ણયનો વિરોધ કર્યો છે. લીઝની શરતો, જાહેર હેતુની યોગ્યતા અને સરકારની કાર્યવાહી કાયદેસર છે કે નહીં તે મુદ્દાઓ હવે ન્યાયિક વિચારણા હેઠળ છે.
હાઇકોર્ટે તાત્કાલિક કબજો ન લેવા અંગે નોંધ્યું હતું આશ્વાસન
મે મહિનામાં આ મામલો દિલ્હી હાઇકોર્ટ સમક્ષ પહોંચ્યા બાદ કોર્ટે તાત્કાલિક સ્ટે આપ્યો નહોતો. જોકે સોલિસિટર જનરલે કેન્દ્ર તરફથી ખાતરી આપી હતી કે ક્લબની જમીનનો બળજબરીથી અથવા અચાનક કબજો લેવામાં નહીં આવે અને કોઈપણ કાર્યવાહી કાયદામાં નિર્ધારિત પ્રક્રિયા તથા અગાઉથી નોટિસ આપ્યા બાદ જ કરવામાં આવશે.
ત્યારબાદ કેન્દ્રએ 29 જૂને પબ્લિક પ્રીમિસિસ એક્ટની કલમ 4 હેઠળ નવી શો-કોઝ નોટિસ જારી કરી હતી. તેમાં ક્લબને લીઝ 22 મેના રોજ સમાપ્ત થયા બાદ તે પરિસરમાં અનધિકૃત રીતે કબજો ધરાવે છે તેવો સરકારનો દાવો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. ક્લબને પોતાનો જવાબ રજૂ કરવા અને એસ્ટેટ ઑફિસર સમક્ષ હાજર થવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.
7 જુલાઈની કાર્યવાહી હાઇકોર્ટના નિર્દેશ બાદ મુલતવી
શો-કોઝ નોટિસ હેઠળ એસ્ટેટ ઑફિસર સમક્ષ 7 જુલાઈએ સુનાવણી થવાની હતી. જોકે દિલ્હી હાઇકોર્ટે કેન્દ્રને તે કાર્યવાહી મુલતવી રાખવાનો નિર્દેશ આપ્યો અને ક્લબના સભ્યો તથા સ્ટાફ એસોસિએશનની અરજીઓ પર જવાબ માગ્યો હતો.
28 જુલાઈની સુનાવણી દરમિયાન અરજદારોના વકીલે જણાવ્યું કે કેન્દ્રનું જવાબી એફિડેવિટ તેમને અગાઉની રાત્રે મળ્યું હતું અને તેનો પ્રતિભાવ આપવા સમય જરૂરી છે. જસ્ટિસ અવનીશ ઝિંગને તમામ પક્ષોને દલીલો અને જવાબો પૂર્ણ કરવા જણાવ્યું અને આગામી સુનાવણી 3 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ નક્કી કરી. અગાઉ આપવામાં આવેલ અંતરિમ રક્ષણ અને કેન્દ્રનું આશ્વાસન આગામી સુનાવણી સુધી ચાલુ રહેશે.
ક્લબના સંચાલન અંગે અગાઉ પણ થયો હતો વિવાદ
દિલ્હી જિમખાના ક્લબના સંચાલન, સભ્યપદ અને વહીવટી વ્યવસ્થા અંગે અગાઉ પણ અનેક વિવાદો સામે આવ્યા હતા. કેન્દ્રએ વર્ષ 2022માં ક્લબના વહીવટમાં કથિત ગેરરીતિ અને લીઝની શરતોના ભંગનો આરોપ મૂકીને નેશનલ કંપની લૉ ટ્રિબ્યુનલ સમક્ષ કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી.
NCLTએ ક્લબના રોજિંદા વહીવટ માટે કેન્દ્ર દ્વારા નામાંકિત સભ્યોની નિમણૂકનો માર્ગ મોકળો કર્યો હતો અને આ નિર્ણયને બાદમાં NCLATએ પણ યથાવત્ રાખ્યો હતો. જોકે અગાઉના વહીવટી આરોપો અને વર્તમાન જમીન ખાલી કરાવવાની કાર્યવાહી અલગ કાનૂની મુદ્દાઓ છે.
હવે આગળ શું થશે?
દિલ્હી હાઇકોર્ટ આગામી સુનાવણીમાં સૌથી પહેલાં એ નક્કી કરી શકે છે કે ક્લબના સભ્ય અને સ્ટાફ એસોસિએશનની અરજીઓ હાલના તબક્કે સાંભળવા યોગ્ય છે કે નહીં. કેન્દ્રની મુખ્ય દલીલ છે કે PP Actની કલમ 15ના કારણે સિવિલ કોર્ટનું અધિકારક્ષેત્ર પ્રતિબંધિત છે.
અરજદારોએ સરકારના એફિડેવિટનો જવાબ દાખલ કર્યા બાદ હાઇકોર્ટ નોટિસ સામે અંતરિમ રાહત આપવી કે પક્ષોને એસ્ટેટ ઑફિસર સમક્ષ કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા મોકલવા તે અંગે વિચારણા કરશે. હાલમાં ક્લબને ખાલી કરાવવાનો કોઈ અંતિમ આદેશ એસ્ટેટ ઑફિસર દ્વારા આપવામાં આવ્યો નથી અને સમગ્ર મામલો ન્યાયિક વિચારણા હેઠળ છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
