ફોરેન કન્ટ્રિબ્યુશન રેગ્યુલેશન એક્ટ (FCRA)માં પ્રસ્તાવિત સુધારાને લઈને ચાલી રહેલા વિરોધ વચ્ચે સુપ્રીમ કોર્ટના સિનિયર વકીલ અને પૂર્વ રાજ્યસભા સાંસદ મહેશ જેઠમલાણીએ મહત્વપૂર્ણ દાવો કર્યો છે. તેમણે FCRA સુધારા બિલને લોકશાહી માટે ખતરો ગણાવતા દાવાઓ પર સવાલ ઉઠાવી કહ્યું છે કે વિદેશી સ્ત્રોતોથી ભારતમાં આવતા નાણાં અંગે પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવી કોઈપણ રીતે લોકશાહી પર હુમલો ગણાવી શકાય નહીં.
જેઠમલાણીના મતે, જો કોઈ વિદેશી સ્ત્રોતથી ભારતમાં નાણાં આવે છે તો ભારતને એ જાણવાનો સંપૂર્ણ સંપ્રભુ અધિકાર છે કે આ નાણાં કોણે મોકલ્યાં, તેના પર વાસ્તવિક નિયંત્રણ કોનું છે, તે ક્યાં ખર્ચાઈ રહ્યા છે અને તેની પાછળનો હેતુ શું છે.
FCRA બિલનો વિરોધ કેમ? જેઠમલાણીએ ઉઠાવ્યો સવાલ
સંસદના ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન FCRA Amendment Billને લઈને રાજકીય ગરમાવો વધી રહ્યો છે. આ દરમિયાન મહેશ જેઠમલાણીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોસ્ટ કરીને બિલના વિરોધ પાછળના તર્કો પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.
જેઠમલાણીના જણાવ્યા અનુસાર FCRAને લઈને જે પ્રકારની ચિંતા અને વિરોધ જોવા મળી રહ્યો છે, તે જ દર્શાવે છે કે ભારતમાં વિદેશી ફંડિંગ માટે મજબૂત નિયમન વ્યવસ્થાની જરૂર કેમ છે.
તેમના મતે, કોઈપણ દેશને પોતાના દેશમાં આવતા વિદેશી નાણાં અંગે સંપૂર્ણ માહિતી મેળવવાનો હક હોય છે. પૈસા કોણ મોકલી રહ્યું છે, કોના નિયંત્રણ હેઠળ આવી રહ્યા છે, ક્યાં ઉપયોગ થાય છે અને તેનો અંતિમ હેતુ શું છે- આ તમામ બાબતો વિશે ભારત સરકારને જાણકારી હોવી સ્વાભાવિક અને જરૂરી છે.
The hysteria over FCRA tells you precisely why India needs FCRA.
Follow the argument and then follow the money.
India is saying something extraordinarily simple: if money enters this country from a foreign source, India has the sovereign right to know who sent it, who…
— Mahesh Jethmalani (@JethmalaniM) August 7, 2026
‘વિદેશી ફંડિંગને રેગ્યુલેટ કરવું લોકશાહી પર હુમલો કેવી રીતે?’
મહેશ જેઠમલાણીએ FCRA સુધારાને કારણે નાગરિક સમાજ અથવા NGO ક્ષેત્ર પર અસર પડશે એવા દાવાઓનો પણ વિરોધ કર્યો છે.
તેમનું કહેવું છે કે નિયમનનો અર્થ કોઈ સંસ્થાને બંધ કરી દેવાનો નથી. તેના બદલે વિદેશી ફંડ પ્રાપ્ત કરતી સંસ્થાઓ માટે જવાબદારી અને પારદર્શિતા વધુ કડક બનાવવામાં આવી રહી છે.
જેઠમલાણીએ સવાલ ઉઠાવ્યો કે વિદેશી સ્ત્રોતમાંથી ફંડ મેળવનારી કોઈ બિન-ચૂંટાયેલી સંસ્થાને કડક તપાસ અને જવાબદારી વિના કાર્ય કરવાની કોઈ વિશેષ બંધારણીય છૂટ કેવી રીતે હોઈ શકે? તેમના મતે વિદેશી ફંડિંગ પર દેખરેખ રાખવી એ ભારતની સંપ્રભુતા અને રાષ્ટ્રીય હિત સાથે સીધી રીતે જોડાયેલો વિષય છે.
2024-25માં હજારો સંસ્થાઓને મળ્યું વિદેશી ફંડ
જેઠમલાણીએ પોતાના નિવેદનમાં એવો દાવો પણ કર્યો છે કે વર્ષ 2024-25 દરમિયાન આશરે 16,200 રજિસ્ટર્ડ સંસ્થાઓને લગભગ ₹23,000 કરોડનું વિદેશી ફંડિંગ મળ્યું હતું.
આ આંકડાનો ઉલ્લેખ કરીને તેમણે દલીલ કરી કે આટલી મોટી રકમ દેશમાં આવી રહી હોય ત્યારે તેના સ્ત્રોત, ઉપયોગ અને અંતિમ લાભાર્થી અંગે પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવી જરૂરી છે. તેમનું કહેવું છે કે FCRA Amendment Billનો હેતુ સિવિલ સોસાયટીને બંધ કરવાનો નહીં પરંતુ નિયમન અને જવાબદારીને વધુ અસરકારક બનાવવાનો છે.
FCRA Amendment Bill 2026 શું છે?
Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill, 2026 દ્વારા હાલના FCRA કાયદામાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ ફેરફારોનો પ્રસ્તાવ કરવામાં આવ્યો છે.
આ બિલનો મુખ્ય હેતુ એવા કેસોમાં વિદેશી ફંડ અને તેમાંથી ઉભી થયેલી સંપત્તિઓનું સંચાલન વધુ સ્પષ્ટ બનાવવાનો છે, જ્યાં કોઈ સંસ્થાનું FCRA રજિસ્ટ્રેશન રદ થાય, સરેન્ડર કરવામાં આવે અથવા તેનું રિન્યૂઅલ ન થાય. પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર આવી વિદેશી ફંડિંગ અને સંપત્તિઓના સંચાલન માટે Designated Authority નક્કી કરી શકે છે.
FCRA બિલ પહેલેથી લોકસભામાં રજૂ થઈ ચૂક્યું છે
FCRA Amendment Bill, 2026ને લઈને એક મહત્વપૂર્ણ બાબત એ છે કે આ બિલ લોકસભામાં પહેલેથી રજૂ થઈ ચૂક્યું છે. એટલે હાલનો મુદ્દો બિલ રજૂ કરવાનો નહીં પરંતુ તેના પર આગળની સંસદીય ચર્ચા અને વિચારણા કરવાનો છે.
અહેવાલો અનુસાર 12 ઓગસ્ટથી સંસદમાં FCRA Bill પર ચર્ચા આગળ વધી શકે છે. બિલને લઈને સરકાર રાજકીય પક્ષો અને વિવિધ હિતધારકો સાથે સહમતિ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી હોવાના પણ અહેવાલ છે.
અમીટ શાહની વિવિધ સંગઠનો સાથે ચર્ચા
FCRA Amendment Billને લઈને ઉભી થયેલી ચિંતાઓ વચ્ચે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ વિવિધ રાજકીય પક્ષો અને ખ્રિસ્તી સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ સાથે ચર્ચા કરી રહ્યા હોવાના અહેવાલ છે.
સરકાર દ્વારા પ્રતિનિધિઓને એવો ભરોસો આપવામાં આવ્યો હોવાનો પણ દાવો છે કે પ્રસ્તાવિત કાયદાની કેટલીક જોગવાઈઓ જૂના કેસો પર પાછલી તારીખથી લાગુ કરવામાં નહીં આવે. આ આશ્વાસનનો હેતુ બિલને લઈને ઉભી થયેલી ચિંતાઓ દૂર કરવાનો અને સંસદમાં વ્યાપક સહમતિ બનાવવાનો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
FCRA પર રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા તેજ
FCRA કાયદાને લઈને ભારતમાં લાંબા સમયથી બે અલગ દૃષ્ટિકોણ જોવા મળે છે.
સરકાર અને કડક નિયમનના સમર્થકોનું કહેવું છે કે વિદેશી ફંડિંગ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, આર્થિક પારદર્શિતા અને આંતરિક બાબતોમાં વિદેશી પ્રભાવ સાથે જોડાયેલું હોઈ શકે છે. તેથી તેના પર મજબૂત દેખરેખ જરૂરી છે.
બીજી તરફ, કેટલાક NGO અને સિવિલ સોસાયટી સંગઠનોનો તર્ક છે કે વધુ કડક નિયમનથી સામાજિક, શૈક્ષણિક, ધાર્મિક અને માનવ અધિકાર ક્ષેત્રે કામ કરતી સંસ્થાઓના કાર્ય પર અસર પડી શકે છે. મહેશ જેઠમલાણીનું નિવેદન આ જ ચર્ચાને વધુ તેજ બનાવે છે.
વિદેશી ફંડિંગ અને ભારતની સંપ્રભુતા
FCRAની મૂળ ભાવના વિદેશી ફંડ ભારતમાં કયા હેતુ માટે આવી રહ્યું છે અને તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે થઈ રહ્યો છે તેની દેખરેખ રાખવાની છે.
મહેશ જેઠમલાણીના જણાવ્યા પ્રમાણે વિદેશી ફંડિંગ માટે જવાબદારી નક્કી કરવી અને નાણાંના સ્ત્રોતની તપાસ કરવી એ લોકશાહી વિરોધી કાર્યવાહી નહીં પરંતુ એક સંપ્રભુ રાષ્ટ્રની સામાન્ય નિયમનકારી જવાબદારી છે.
હવે સંસદમાં બિલ પર થનારી ચર્ચામાં સરકાર અને વિપક્ષ બંને તરફથી NGOના અધિકારો, વિદેશી ફંડિંગની પારદર્શિતા, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સરકારી નિયંત્રણ જેવા મુદ્દાઓ કેન્દ્રસ્થાને રહેવાની શક્યતા છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
