ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં એક સમયે સમાજવાદી પાર્ટીના સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓમાં ગણાતા આઝમ ખાન ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યા છે. મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટી, જમીન કબજાના કેસો અને જૌહર ટ્રસ્ટ સાથે જોડાયેલી નાણાકીય લેવડદેવડને લઈને થયેલી તપાસ બાદ તેમનું નામ ફરી રાજકીય ચર્ચામાં આવ્યું છે. તેમના અને ટ્રસ્ટ સાથે જોડાયેલા સ્થળો પર તપાસ એજન્સીઓની કાર્યવાહી બાદ સમાજવાદી પાર્ટી અને તેના વિરોધીઓ વચ્ચે આરોપ-પ્રત્યારોપનો દોર તેજ બન્યો છે.
આઝમ ખાન સામે વર્ષોથી અનેક કેસો ચાલતા રહ્યા છે. તેમાં ખાસ કરીને રામપુર વિસ્તારમાં જમીન હડપવાના, સરકારી જમીનનો ગેરકાયદેસર ઉપયોગ કરવાનો અને મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટી માટે જમીન મેળવવાની પ્રક્રિયામાં ગેરરીતિના આક્ષેપો મુખ્ય રહ્યા છે. જોકે આ તમામ મુદ્દાઓમાં અંતિમ કાનૂની જવાબદારી અલગ-અલગ કેસોમાં કોર્ટના નિર્ણયો પર નિર્ભર રહેશે.
મુલાયમ સિંહ યાદવના સમયમાં આઝમ ખાનનો હતો મોટો રાજકીય પ્રભાવ
ઉત્તર પ્રદેશમાં મુલાયમ સિંહ યાદવના શાસનકાળ દરમિયાન આઝમ ખાન સમાજવાદી પાર્ટીના સૌથી પ્રભાવશાળી નેતાઓમાં સામેલ હતા. પાર્ટી અને સરકારના અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં તેમનો પ્રભાવ માનવામાં આવતો હતો.
આઝમ ખાન 1980માં પ્રથમ વખત ધારાસભ્ય બન્યા હતા. 1992માં મુલાયમ સિંહ યાદવે સમાજવાદી પાર્ટીની સ્થાપના કરી ત્યારે તેઓ પક્ષના સ્થાપક સભ્યોમાં સામેલ થયા. ત્યારબાદ તેઓ લાંબા સમય સુધી ઉત્તર પ્રદેશની રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ચહેરા તરીકે સક્રિય રહ્યા અને અનેક વખત મંત્રીપદ પણ સંભાળ્યું.
જૌહર યુનિવર્સિટી આઝમ ખાનના રાજકીય જીવનનું મોટું પ્રોજેક્ટ
આઝમ ખાનનું નામ સૌથી વધુ મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટી સાથે જોડાય છે. તેમણે સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને શિક્ષણવિદ મોહમ્મદ અલી જૌહરના નામે રામપુરમાં વિશાળ યુનિવર્સિટી ઉભી કરવાનો પ્રોજેક્ટ હાથ ધર્યો હતો.
2006માં યુનિવર્સિટીના શિલાન્યાસ સમયે મોટી માત્રામાં જમીન એકત્ર કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ વર્ષો દરમિયાન અનેક સ્થાનિક લોકોએ આરોપ મૂક્યો કે કેટલીક જમીનો દબાણપૂર્વક અથવા ઓછી કિંમતે લેવામાં આવી હતી. આ મુદ્દે અલગ-અલગ સમયે FIR અને કાયદાકીય કાર્યવાહી થઈ હતી.
જમીન મેળવવાની પ્રક્રિયા પર ઊભા થયા ગંભીર સવાલ
રામપુર અને આસપાસના વિસ્તારોમાં જૌહર યુનિવર્સિટી માટે જમીન સંપાદનને લઈને અનેક વિવાદો સામે આવ્યા હતા. કેટલાક ફરિયાદીઓએ એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે તેમની જમીન તેમની સંપૂર્ણ સંમતિ વિના અથવા દબાણ હેઠળ લેવામાં આવી.
2019 બાદ આ મુદ્દે અનેક FIR નોંધાઈ અને પોલીસ તેમજ અન્ય એજન્સીઓએ તપાસ શરૂ કરી. આઝમ ખાન અને તેમના સમર્થકો સતત કહેતા આવ્યા છે કે તેમની સામેની કાર્યવાહી રાજકીય દ્વેષથી પ્રેરિત છે, જ્યારે રાજ્ય સરકાર અને તપાસ એજન્સીઓનો દાવો છે કે કાર્યવાહી કાયદા અને ઉપલબ્ધ પુરાવા આધારે કરવામાં આવી છે.
સરકારી જમીનના ઉપયોગને લઈને પણ વિવાદ
જૌહર યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલા કેટલાક જમીનખંડ સરકારી અથવા જાહેર ઉપયોગ માટે અનામત હોવાના આક્ષેપો પણ થયા હતા. તપાસમાં યુનિવર્સિટી માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલી જમીનના માલિકી હક, ખરીદી અને હસ્તાંતરણ અંગે અનેક દસ્તાવેજોની તપાસ કરવામાં આવી હતી.
આ મુદ્દાઓને કારણે જૌહર યુનિવર્સિટી માત્ર શિક્ષણ સંસ્થા તરીકે નહીં પરંતુ ઉત્તર પ્રદેશના સૌથી મોટા રાજકીય અને કાનૂની વિવાદોમાંના એક તરીકે પણ જાણીતી બની.
EDની તપાસથી ફરી ચર્ચામાં આઝમ ખાન
જૌહર યુનિવર્સિટી ટ્રસ્ટ અને તેની સાથે જોડાયેલી નાણાકીય લેવડદેવડને લઈને ED દ્વારા દિલ્હી અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત અનેક સ્થળોએ તપાસ અને દરોડાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.
તપાસ એજન્સીઓને શંકા છે કે ટ્રસ્ટમાં આવેલા કેટલાક નાણાંના સ્ત્રોત અને દાનની પ્રક્રિયા અંગે વધુ તપાસ જરૂરી છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં કોન્ટ્રાક્ટરો કે અન્ય વ્યક્તિઓ પાસેથી મળેલા દાન અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે.
જોકે તપાસ એજન્સીની શંકા અને આરોપોને અંતિમ રીતે સાબિત માનવામાં આવી શકતા નથી, જ્યાં સુધી કોર્ટમાં પુરાવાના આધારે દોષ નિર્ધારિત ન થાય.
રામપુરમાં અનેક FIR બાદ વધતી મુશ્કેલીઓ
આઝમ ખાન સામે રામપુરમાં જમીન સંબંધિત અનેક FIR નોંધાઈ છે. અલગ-અલગ કેસોમાં જમીન કબજો, દસ્તાવેજો, જાહેર સંપત્તિ અને અન્ય મુદ્દાઓ અંગે તપાસ થઈ રહી છે અથવા થઈ ચૂકી છે.
આ કેસોના કારણે આઝમ ખાનના રાજકીય જીવન પર પણ મોટો અસરકારક પ્રભાવ પડ્યો. એક સમયે ઉત્તર પ્રદેશના સૌથી પ્રભાવશાળી મંત્રીઓમાં સામેલ રહેલા આઝમ ખાન છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી કાયદાકીય કેસો અને જેલવાસના કારણે સક્રિય રાજકારણમાં મર્યાદિત થયા છે.
સમાજવાદી પાર્ટી કહે છે- કાર્યવાહી રાજકીય બદલો
સમાજવાદી પાર્ટી સતત દાવો કરતી આવી છે કે આઝમ ખાન સામેની કાર્યવાહી રાજકીય બદલો છે. પાર્ટીના નેતાઓએ અનેક વખત કહ્યું છે કે સરકાર વિરોધી અવાજને દબાવવા માટે તપાસ એજન્સીઓનો ઉપયોગ કરી રહી છે.
બીજી તરફ ભાજપ અને રાજ્ય સરકારના નેતાઓનો મત છે કે કાયદો દરેક માટે સમાન છે અને રાજકીય પ્રભાવ ધરાવતી વ્યક્તિ સામે પણ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિના પુરાવા મળે તો કાર્યવાહી થવી જ જોઈએ.
આઝમ ખાનનો મુદ્દો ફરી ચૂંટણીના રાજકારણમાં?
ઉત્તર પ્રદેશમાં આગામી રાજકીય લડાઈને ધ્યાનમાં રાખતાં આઝમ ખાનનો મુદ્દો ફરી ચૂંટણી પ્રચારનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે. ભાજપ જમીન કબજાના અને ભ્રષ્ટાચારના આરોપોને આગળ ધપાવી શકે છે, જ્યારે સમાજવાદી પાર્ટી તેને રાજકીય દમન અને વિપક્ષી નેતાઓ સામેની કાર્યવાહી તરીકે રજૂ કરી શકે છે.
ખાસ કરીને રામપુર અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં આઝમ ખાનનો હજુ પણ રાજકીય પ્રભાવ માનવામાં આવે છે. તેથી તેમની સામેની કાયદાકીય કાર્યવાહી માત્ર કોર્ટરૂમ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ ચૂંટણી રાજકારણમાં પણ તેનો ઉપયોગ થવાની શક્યતા છે.
જૌહર યુનિવર્સિટી હવે રાજકીય પ્રતિક બની
મોહમ્મદ અલી જૌહર યુનિવર્સિટી આઝમ ખાનના રાજકીય વારસાનું સૌથી મોટું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. તેમના સમર્થકો તેને શિક્ષણ ક્ષેત્રે મોટું યોગદાન ગણાવે છે, જ્યારે વિરોધીઓ તેને જમીન સંબંધિત ગેરરીતિઓ અને રાજકીય પ્રભાવના દુરુપયોગના ઉદાહરણ તરીકે રજૂ કરે છે. આ જ કારણ છે કે જૌહર યુનિવર્સિટી અંગેની દરેક તપાસ અને કાયદાકીય કાર્યવાહી ઉત્તર પ્રદેશના રાજકીય વર્તુળોમાં તરત જ ચર્ચાનો વિષય બને છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
