ભારત અને બ્રાઝિલે ટેલિકોમ્યુનિકેશન તથા માહિતી અને સંદેશાવ્યવહાર ટેકનોલોજી (ICT) ક્ષેત્રમાં સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. પુણેમાં યોજાયેલા BRICS ICT Track દરમિયાન થયેલો આ કરાર બંને દેશો વચ્ચે ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સાયબર સુરક્ષા, ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઉભરતી ટેકનોલોજીમાં સહયોગને નવી ગતિ આપશે.
ભારતના સંચાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય એમ. સિંધિયા અને બ્રાઝિલના સંચાર મંત્રી ફ્રેડેરિકો ડી સિક્વેરા ફિલ્હોએ આ MoU પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ભારતે 2026ની BRICS અધ્યક્ષતા હેઠળ 17થી 21 ઓગસ્ટ દરમિયાન પુણેમાં ICT Trackનું આયોજન કર્યું છે, જેમાં 21 ઓગસ્ટે 12મી બ્રિક્સ કૉમ્યૂનિકેશન્સ મિનિસ્ટર્સ મિટિંગ યોજાઈ હતી.
ભારત-બ્રાઝિલ વચ્ચે ડિજિટલ ભાગીદારીને મળશે નવી ગતિ
ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર નવા MoUનો મુખ્ય હેતુ બંને દેશો વચ્ચે ટેલિકોમ અને ICT ક્ષેત્રમાં લાંબા ગાળાનો સહયોગ વિકસાવવાનો છે. આ ભાગીદારી ડિજિટલ ઇનોવેશનને વેગ આપવાની સાથે સુરક્ષિત અને વિશ્વસનીય ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં મદદ કરશે.
MoU હેઠળ બંને દેશો ટેકનોલોજીના ઉપયોગ, નીતિગત અનુભવો અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓનું આદાનપ્રદાન કરશે. ખાસ કરીને એવા ક્ષેત્રો પર ધ્યાન આપવામાં આવશે જે આગામી દાયકામાં ડિજિટલ અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ બનવાના છે.
સાયબર સુરક્ષાથી ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચ સુધી સહયોગ
કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ જણાવ્યું હતું કે ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચેનો કરાર માત્ર પરંપરાગત ટેલિકોમ ક્ષેત્ર પૂરતો મર્યાદિત રહેશે નહીં. બંને દેશો Universal Connectivity, Cybersecurity, Digital Public Infrastructure (DPI), Emerging Technologies, Capacity Building અને Best Practices Sharing જેવા ક્ષેત્રોમાં પણ સહયોગ વધારશે.
ડિજિટલ સેવાઓનો વિસ્તાર થતાં સાયબર સુરક્ષા અને ડેટાની વિશ્વસનીયતા મહત્વના પડકાર તરીકે સામે આવી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશો વચ્ચે ટેકનિકલ કુશળતા અને નીતિગત અનુભવના આદાનપ્રદાનથી વધુ સુરક્ષિત ડિજિટલ સિસ્ટમ વિકસાવવામાં મદદ મળી શકે છે.
‘સુરક્ષિત અને સમાવેશી ડિજિટલ ભવિષ્ય તરફ મહત્વપૂર્ણ પગલું’
જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ આ MoUને ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચે સુરક્ષિત, સમાવેશી અને ભવિષ્ય માટે તૈયાર ડિજિટલ ભાગીદારી તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું છે.
ભારત અને બ્રાઝિલે આ વર્ષના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં પણ ટેલિકોમ સહયોગ અંગે ઉચ્ચસ્તરીય ચર્ચા કરી હતી. તે સમયે 5G Use Cases, 6G Collaboration, Quantum Communications, Cybersecurity અને Digital Infrastructure જેવા ક્ષેત્રો પર સહયોગ વધારવાની દિશામાં ચર્ચા થઈ હતી. નવા MoUથી આ ચર્ચાને ઔપચારિક માળખું મળ્યું છે.
પુણેમાં 12મી BRICS Communications Ministers Meeting
ભારતની BRICS Chairship 2026 હેઠળ પુણેમાં આયોજિત પાંચ દિવસીય ICT Trackનું થીમ ‘Innovate, Cooperate and Transform (ICT) for a Resilient Future’ રાખવામાં આવ્યું છે.
આ કાર્યક્રમમાં BRICS દેશોના સંચાર મંત્રીઓ, વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ, ટેકનોલોજી નિષ્ણાતો અને અન્ય હિતધારકોએ ભાગ લીધો હતો. ચર્ચાનો મુખ્ય ફોકસ ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન, ઉભરતી ટેકનોલોજી, સાયબર સુરક્ષા, Digital Public Infrastructure, Future Networks અને સમાવેશી ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી પર રહ્યો હતો.
Digital BRICS Forumમાં ઉદ્યોગથી સ્ટાર્ટઅપ સુધીની ભાગીદારી
12મી બ્રિક્સ સંચાર મંત્રીઓની બેઠક પહેલાં 20 ઓગસ્ટે પુણેમાં ડિજિટલ બ્રિક્સ ફોરમ અને એક્સ્પોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ ફોરમમાં BRICS દેશોના સરકારી પ્રતિનિધિઓ સાથે ઉદ્યોગ જગત, શિક્ષણવિદો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને સંશોધન સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો.
આ ફોરમને ભારત દ્વારા 2021માં આયોજિત 7મી બ્રિક્સ સંચાર મંત્રીઓની બેઠક દરમિયાન સંસ્થાકીય સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું હતું. ત્યારથી તે BRICS ICT Track હેઠળ સરકાર, ઉદ્યોગ, શિક્ષણ અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રને એક જ પ્લેટફોર્મ પર લાવતું મહત્વપૂર્ણ બહુ-હિતધારક મંચ બની ગયું છે.
સાયબર સુરક્ષા અને વિશ્વસનીય ICT પર ચર્ચા
Digital BRICS Forum દરમિયાન ચર્ચાનો એક મહત્વનો વિષય સાયબર સુરક્ષા અને વિશ્વસનીય આઇસીટી રહ્યો હતો. ડિજિટલ સેવાઓ ઝડપથી વધતાં ઓનલાઇન સુરક્ષા, ડેટા પ્રાઇવસી અને બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું.
BRICS દેશોએ ટેકનોલોજીકલ વિકાસ અને નાગરિક સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલિત અભિગમની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશન આગળ વધારતી વખતે પ્રાઇવસી, જાહેર હિત અને બાળકો સહિતના સંવેદનશીલ વર્ગોની સુરક્ષાનું ધ્યાન રાખવાની જરૂરિયાત અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ટકાઉ અને મજબૂત ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ફોકસ
BRICS ICT Trackમાં ટકાઉ અને સ્થિતિસ્થાપક ડિજિટલ અને આઇસીટી ઇકોસિસ્ટમ્સ અંગે પણ વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. તેમાં તમામ નાગરિકો સુધી અર્થપૂર્ણ, સસ્તી અને વિશ્વસનીય કનેક્ટિવિટી કેવી રીતે પહોંચાડવી તે મુદ્દો મુખ્ય રહ્યો હતો.
આ સાથે ઉર્જા કાર્યક્ષમ અને આબોહવા સામે ટકી શકે તેવી ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સેટેલાઇટ આધારિત કનેક્ટિવિટી તથા અન્ય બિન-પરંપરાગત નેટવર્ક સિસ્ટમ્સની ભૂમિકા અંગે પણ ચર્ચા થઈ હતી.
ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચમાં ભારતની ભૂમિકા
બ્રિક્સ આઇસીટી વર્કિંગ ગ્રુપની બેઠકો દરમિયાન ભારતે પોતાના ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચ મોડલ અને તેના ઉપયોગ વિશે સભ્ય દેશોને માહિતી આપી હતી. ભારતે બ્રિક્સ ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચ રિપોઝિટોરી અને DPI આધારિત કેટલાક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ અંગે પણ પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યા હતા.
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ, ડિજિટલ ઓળખ અને જાહેર સેવાઓ પહોંચાડવા માટે વિકસાવવામાં આવેલા DPI મોડલને ધ્યાનમાં રાખીને અન્ય BRICS દેશો સાથે જ્ઞાન અને ટેકનોલોજીનું આદાનપ્રદાન વધારવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
ફ્યુચર નેટવર્ક્સ અને ઉભરતી ટેકનોલોજીઓમાં સહકાર
ભારત-બ્રાઝિલ વચ્ચેનો MoU આગામી પેઢીની સંચાર ટેકનોલોજી માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ફેબ્રુઆરીમાં બંને દેશોના મંત્રીઓ વચ્ચે થયેલી બેઠકમાં 5G, 6G, Quantum Communications અને નવી ડિજિટલ ટેકનોલોજીમાં સહકાર વધારવા પર ખાસ ભાર મૂકાયો હતો.
આ ક્ષેત્રોમાં સંયુક્ત સંશોધન, ટેકનોલોજી વિકાસ, ટેસ્ટિંગ અને કુશળ માનવ સંસાધન તૈયાર કરવાની દિશામાં ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચે નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.
Global South માટે પણ મહત્વપૂર્ણ ભાગીદારી
ભારત અને બ્રાઝિલ બંને Global Southના મહત્વપૂર્ણ દેશો છે. બંને દેશોની મોટી વસ્તી અને ઝડપથી વધી રહેલી ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાને ધ્યાનમાં રાખતાં સસ્તી અને સમાવેશી ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી એક મહત્વપૂર્ણ પ્રાથમિકતા છે.
BRICS પ્લેટફોર્મ મારફતે બંને દેશો ડિજિટલ વિભાજન ઘટાડવા, નવી ટેકનોલોજી સામાન્ય નાગરિક સુધી પહોંચાડવા અને વિકાસશીલ દેશોની જરૂરિયાતને અનુરૂપ ડિજિટલ મોડલ વિકસાવવા માટે સાથે કામ કરી શકે છે. 12મી BRICS Communications Ministers Meetingનો હેતુ પણ BRICS અને વ્યાપક Global Southમાં ડિજિટલ ક્ષમતાઓ વધુ મજબૂત કરવાનો છે.
ભારત-બ્રાઝિલના સંબંધોમાં ડિજિટલ ક્ષેત્ર બનશે નવો આધારસ્તંભ
ભારત અને બ્રાઝિલ વચ્ચેનો નવો ICT MoU બંને દેશોના વ્યૂહાત્મક સંબંધોમાં ડિજિટલ ટેકનોલોજીને વધુ મહત્વનું સ્થાન આપે છે. ટેલિકોમ, સાયબર સુરક્ષા, DPI, ભવિષ્યની નેટવર્ક ટેકનોલોજી અને ક્ષમતા નિર્માણમાં વધતો સહયોગ આગામી વર્ષોમાં બંને દેશોની ડિજિટલ અર્થવ્યવસ્થાને લાભ આપી શકે છે.
ખાસ કરીને ભારતની DPI ક્ષમતા અને બ્રાઝિલના મોટા ડિજિટલ બજારને ધ્યાનમાં લેતાં આ ભાગીદારી BRICS દેશો વચ્ચે ટેકનોલોજીકલ સહયોગ માટે મહત્વપૂર્ણ મોડલ તરીકે ઊભરી શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
