ભારત સરકારની ડિરેક્ટોરેટ ઑફ રેવન્યુ ઇન્ટેલિજન્સ (DRI)એ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચાલતા ગેરકાયદેસર આયાતના મોટા નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો છે. ‘ઓપરેશન ડીપ મેનિફેસ્ટ’ હેઠળ પાકિસ્તાનથી પ્રતિબંધિત માર્ગે ભારતમાં ઘૂસાડવામાં આવેલા 7,311 મેટ્રિક ટન એટલે કે આશરે 73 લાખ કિલો ઔદ્યોગિક અને હિમાલયન રોક સોલ્ટ (સિંધવ મીઠું)ની ગેરકાયદેસર આયાત સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. આશરે ₹30 કરોડની કિંમતના આ કૌભાંડમાં ગુજરાતના કંડલા અને મુંદ્રા બંદરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાનું તપાસમાં સામે આવ્યું છે. આ મામલે આયાતકાર કંપનીના માલિકો, કસ્ટમ્સ બ્રોકર અને દુબઈ સ્થિત સપ્લાયર સહિત ચાર મુખ્ય આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે.
295 કન્ટેનરમાં પાકિસ્તાની મીઠું ભારતમાં લવાયું, 9 આયાતકારોની ભૂમિકા સામે આવી
DRIની તપાસમાં ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવી છે. માર્ચ 2026થી અત્યાર સુધીમાં કુલ નવ આયાતકારોએ 295 કન્ટેનર મારફતે પાકિસ્તાનમાં ઉત્પાદિત ઔદ્યોગિક અને હિમાલયન રોક સોલ્ટ ભારતમાં મંગાવ્યું હોવાનું બહાર આવ્યું છે. આ સમગ્ર જથ્થો ગુજરાતના મહત્વપૂર્ણ કંડલા અને મુંદ્રા બંદરો મારફતે દેશમાં પહોંચાડવામાં આવ્યો હતો.
તપાસ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ગેરકાયદેસર આયાતમાં સામેલ માલની આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં અંદાજિત કિંમત ₹30 કરોડ જેટલી છે. આયાત પર લાગુ પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે આરોપીઓએ વિદેશી કંપનીઓ, બનાવટી દસ્તાવેજો અને ખોટા મૂળ દેશના પ્રમાણપત્રોનો ઉપયોગ કર્યો હોવાની વિગતો સામે આવી છે.
પાકિસ્તાનથી શ્રીલંકા અને દુબઈના નામે ભારત સુધી પહોંચ્યો માલ
આ કૌભાંડની સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબત માલની હેરફેર માટે અપનાવવામાં આવેલી આંતરરાષ્ટ્રીય પદ્ધતિ છે. ભારતમાં પાકિસ્તાની માલની આયાત પર લાગુ પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે આરોપીઓએ માલ સીધો ભારત મોકલવાને બદલે શ્રીલંકાના કોલંબો બંદર મારફતે મોકલવાની યોજના બનાવી હતી.
તપાસ મુજબ, પાકિસ્તાનથી મોકલાયેલો માલ પ્રથમ કોલંબો પહોંચાડવામાં આવતો હતો. ત્યારબાદ તેની સાથે જોડાયેલા આયાત-નિકાસ દસ્તાવેજોમાં ફેરફાર કરીને માલ પાકિસ્તાનના બદલે અન્ય દેશનો હોવાનું દર્શાવવામાં આવતું હતું. દુબઈ સ્થિત કંપનીઓના નામે બિલ, ઇન્વૉઇસ અને અન્ય દસ્તાવેજો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હોવાની વિગતો પણ સામે આવી છે.
DRIએ શ્રીલંકા કસ્ટમ્સના મૂળ દસ્તાવેજોની તપાસ કરતાં માલનું વાસ્તવિક મૂળ પાકિસ્તાન હોવાનું શોધી કાઢ્યું હતું. આ રીતે બનાવટી દસ્તાવેજો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાન્સશિપમેન્ટની મદદથી ભારતીય આયાત નિયમોનો ભંગ કરવામાં આવ્યો હોવાની આશંકા મજબૂત બની છે.
પાકિસ્તાન, UAE, શ્રીલંકા અને ભારત સુધી ફેલાયેલું આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્ક
DRIની તપાસમાં આ ગેરકાયદેસર આયાતનું નેટવર્ક માત્ર ભારત પૂરતું મર્યાદિત નહીં હોવાનું સામે આવ્યું છે. પાકિસ્તાન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), શ્રીલંકા અને ભારત સાથે જોડાયેલા વ્યક્તિઓ તથા વેપારી સંસ્થાઓની સંડોવણી અંગે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે.
તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે દુબઈ સ્થિત સપ્લાયર્સ અને સંબંધિત કંપનીઓ દ્વારા માલના મૂળ દેશને છુપાવવા માટે ખોટા વેપારી દસ્તાવેજો તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ આ દસ્તાવેજોના આધારે માલને ભારતીય બંદરો સુધી પહોંચાડવામાં આવતો હતો.
આ કૌભાંડમાં વિદેશી સપ્લાયર્સ, ભારતીય આયાતકારો અને કસ્ટમ્સ ક્લિયરન્સ સાથે સંકળાયેલા લોકોની ભૂમિકા તપાસના દાયરામાં આવી છે. તપાસ એજન્સી સમગ્ર નેટવર્કની નાણાકીય લેવડદેવડ અને માલની હેરફેર સાથે સંકળાયેલી અન્ય વ્યક્તિઓની વિગતો પણ ચકાસી રહી છે.
કંડલા બંદરેથી 140 ટન મીઠું જપ્ત, બેન્ક ખાતામાંથી ₹20.96 લાખ ફ્રીઝ
આ કાર્યવાહીમાં DRIએ કંડલા બંદરેથી આશરે 140 મેટ્રિક ટન સિંધવ મીઠાનો જથ્થો જપ્ત કર્યો છે, જેની અંદાજિત કિંમત ₹24.42 લાખ હોવાનું જણાવાયું છે. આ ઉપરાંત કૌભાંડ સાથે સંકળાયેલા વેપારીઓના બેન્ક ખાતામાં રહેલી આશરે ₹20.96 લાખની રકમ પણ ફ્રીઝ કરવામાં આવી છે.
તપાસ દરમિયાન આયાતકારો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા દસ્તાવેજો, કસ્ટમ્સ ક્લિયરન્સની વિગતો, માલના મૂળ દેશના પ્રમાણપત્રો અને બેન્કિંગ વ્યવહારોની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. આ પુરાવાઓના આધારે ગેરકાયદેસર આયાતની સમગ્ર પ્રક્રિયા સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
ગુજરાતથી દિલ્હી અને મુંબઈ સુધી DRIના દરોડા, 15 દિવસ ચાલ્યું સર્ચ ઑપરેશન
ચોક્કસ ગુપ્તચર માહિતીના આધારે DRIએ 26 સપ્ટેમ્બરથી 11 ઑક્ટોબર 2026 દરમિયાન દેશના વિવિધ શહેરોમાં વ્યાપક સર્ચ ઑપરેશન હાથ ધર્યું હતું. આ કામગીરી દરમિયાન ગુજરાતના ગાંધીધામ, આદિપુર અને વેરાવળ ઉપરાંત દિલ્હી, મુંબઈ, પુણે, પટિયાલા અને પાનિપત સહિતના શહેરોમાં દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા.
આ દરોડાઓનો મુખ્ય હેતુ ગેરકાયદેસર આયાત સાથે જોડાયેલા દસ્તાવેજો, નાણાકીય વ્યવહારો, સપ્લાય ચેઇન અને કૌભાંડમાં સંડોવાયેલા વ્યક્તિઓની ઓળખ કરવાનો હતો. DRIની તપાસના આધારે કસ્ટમ્સ એક્ટની સંબંધિત જોગવાઈઓ હેઠળ ચાર મુખ્ય આરોપીઓની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. ધરપકડ કરાયેલા લોકોમાં આયાતકાર કંપનીના બે માલિકો, એક કસ્ટમ્સ બ્રોકર અને દુબઈ સ્થિત સપ્લાયરનો સમાવેશ થાય છે.
અગાઉ પાકિસ્તાનથી મંગાવાયેલા 3.62 લાખ કિલો ખજૂરનો જથ્થો પણ ઝડપાયો હતો
આ ઘટના પહેલાં પણ DRIએ પાકિસ્તાનથી ગેરકાયદેસર રીતે ભારતમાં માલ લાવવાના પ્રયાસ સામે કાર્યવાહી કરી હતી. સપ્ટેમ્બર 2026માં નાસિક ખાતે મુંબઈની એક પેઢી દ્વારા મંગાવવામાં આવેલા આશરે 3.62 લાખ કિલો પાકિસ્તાની સૂકા ખજૂરના જથ્થાને જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.
આ મામલામાં પણ ત્રીજા દેશ મારફતે પાકિસ્તાની માલ ભારતમાં લાવવાની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોવાની વિગતો સામે આવી હતી. સતત સામે આવી રહેલી આવી ઘટનાઓથી પ્રતિબંધિત માલની આયાત માટે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માર્ગો અને દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ થતો હોવાની ચિંતા ઊભી થઈ છે.
ગેરકાયદેસર આયાતથી દેશની આર્થિક સુરક્ષા સામે ગંભીર પડકાર
પાકિસ્તાનથી પ્રતિબંધિત માલની ગેરકાયદેસર આયાત માત્ર કસ્ટમ્સ નિયમોના ભંગનો મુદ્દો નથી, પરંતુ દેશની વેપાર નીતિ, સરહદી નિયંત્રણ વ્યવસ્થા અને આર્થિક સુરક્ષા સાથે પણ જોડાયેલો છે.
આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓમાં માલનું મૂળ સ્થાન છુપાવવા માટે ખોટા પ્રમાણપત્રો, વિદેશી કંપનીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય બંદરોનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હોવાથી તપાસ એજન્સીઓ માટે સમગ્ર સપ્લાય ચેઇન શોધવી મહત્વપૂર્ણ બને છે.
‘ઓપરેશન ડીપ મેનિફેસ્ટ’ દ્વારા DRIએ પાકિસ્તાનથી ભારતમાં પ્રતિબંધિત માલ પહોંચાડવાના એક મોટા કથિત નેટવર્કનો પર્દાફાશ કર્યો છે. ચાર આરોપીઓની ધરપકડ અને કરોડો રૂપિયાના માલની ગેરકાયદેસર આયાત સામે થયેલી કાર્યવાહીને મહત્વપૂર્ણ સફળતા માનવામાં આવી રહી છે. જોકે, આ કૌભાંડમાં અન્ય કેટલા લોકો સંડોવાયેલા છે અને અત્યાર સુધીમાં કેટલો માલ ભારતીય બજારમાં પહોંચ્યો છે તે સહિતના મુદ્દાઓ અંગે વધુ તપાસ જરૂરી છે.
DRIની આ કાર્યવાહીથી સ્પષ્ટ થયું છે કે વિદેશી બંદરો અને બનાવટી દસ્તાવેજોની આડમાં ભારતીય આયાત પ્રતિબંધોને ટાળવાના પ્રયાસો સામે તપાસ એજન્સીઓ સક્રિય છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
