આદિવાસી સમાજના ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને સ્વાભિમાનના પ્રતીક સમાન માનગઢ ધામને તાત્કાલિક રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવાની માંગ ઉઠી છે. જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાત દ્વારા 22 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ નર્મદા જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર પાઠવીને માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા આપવા માટે જરૂરી કાર્યવાહી શરૂ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આ અભિયાન અંતર્ગત દેશના પાંચ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના કુલ 60 જિલ્લાઓમાં આવેદનપત્રો આપવામાં આવ્યા છે. સાથે જ માનગઢ ધામના ઐતિહાસિક વારસાનું સંરક્ષણ, ગોવિંદ ગુરુજીના યોગદાનનું દસ્તાવેજીકરણ અને માનગઢના ઇતિહાસને શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમમાં સામેલ કરવાની માંગ પણ કરવામાં આવી છે.
માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવા નર્મદા જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર
નર્મદા જિલ્લામાં જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાત દ્વારા આદિવાસી સમાજના ઐતિહાસિક વારસાને રાષ્ટ્રીય ઓળખ અપાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ રજૂઆત કરવામાં આવી છે. સંસ્થાના પ્રતિનિધિઓએ નર્મદા જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર સોંપીને માનગઢ ધામને તાત્કાલિક રાષ્ટ્રીય સ્મારક તરીકે જાહેર કરવાની માંગ કરી છે.
આવેદનપત્રમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે માનગઢ ધામ આદિવાસી સમાજના ઇતિહાસ, સંઘર્ષ, બલિદાન અને સાંસ્કૃતિક અસ્મિતાનું મહત્વપૂર્ણ પ્રતીક છે. આ ઐતિહાસિક સ્થળને રાષ્ટ્રીય સ્મારકનો દરજ્જો આપવાથી તેના વારસાનું સંરક્ષણ કરવામાં અને નવી પેઢીને તેના મહત્વ વિશે માહિતગાર કરવામાં મદદ મળશે. જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાતે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોને આ દિશામાં જરૂરી કાયદાકીય અને વહીવટી પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની અપીલ કરી છે.
ભીલવાડામાં યોજાયેલી અખિલ ભારતીય બેઠકમાં પસાર થયો હતો પ્રસ્તાવ
અખિલ ભારતીય વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમની 30 સપ્ટેમ્બરે રાજસ્થાનના ભીલવાડામાં યોજાયેલી અખિલ ભારતીય બેઠકમાં માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવા અંગે મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં એકસાથે આવેદનપત્ર આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
તેના અનુસંધાને 22 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ ગુજરાત, રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને દાદરા તથા નગર હવેલીમાં જિલ્લા વહીવટી તંત્ર સમક્ષ રજૂઆતો કરવામાં આવી હતી. આ અભિયાનનો મુખ્ય હેતુ માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઐતિહાસિક ઓળખ અપાવવાનો અને તેના સંરક્ષણ માટે સરકારનું ધ્યાન દોરવાનો છે.
દેશના 60 જિલ્લાઓમાં આવેદનપત્ર અભિયાન, ગુજરાતના 14 જિલ્લાઓનો સમાવેશ
માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવાની માંગ સાથે 22 ઓક્ટોબરે કુલ 60 જિલ્લાઓમાં આવેદનપત્ર આપવાનું અભિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.
આ અભિયાનમાં વિવિધ રાજ્યોના જિલ્લાઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા.
- ગુજરાત: 14 જિલ્લા
- રાજસ્થાન: 17 જિલ્લા
- મધ્ય પ્રદેશ: 17 જિલ્લા
- મહારાષ્ટ્ર: 11 જિલ્લા
- દાદરા અને નગર હવેલી: 1 જિલ્લો
આ રીતે કુલ 60 જિલ્લાઓમાં માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારકનો દરજ્જો આપવાની માંગ સાથે રજૂઆતો કરવામાં આવી હતી. આ અભિયાન દ્વારા આદિવાસી સમાજના ઐતિહાસિક વારસાના સંરક્ષણનો મુદ્દો રાષ્ટ્રીય સ્તરે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
માનગઢ ધામના ઐતિહાસિક વારસાના સંરક્ષણ અને સંવર્ધનની માંગ
જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાત દ્વારા આપવામાં આવેલા આવેદનપત્રમાં માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવા માટે જરૂરી કાયદાકીય અને વહીવટી પ્રક્રિયા શરૂ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. સંસ્થાએ માનગઢ ધામના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વારસાનું યોગ્ય સંરક્ષણ તેમજ સંવર્ધન કરવામાં આવે તેવી રજૂઆત કરી છે.
માનગઢ ધામ સાથે જોડાયેલા ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો, પુરાવાઓ અને ગોવિંદ ગુરુજીના યોગદાન સંબંધિત માહિતીનું વ્યવસ્થિત સંકલન કરીને તેને સુરક્ષિત રાખવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત આ સ્થળના ઇતિહાસ અંગે સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે અને ભાવિ પેઢીઓ માટે તેની ઐતિહાસિક માહિતી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવે તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે.
આદિવાસી સમાજના બલિદાનનું પ્રતીક છે માનગઢ ધામ
માનગઢ ધામ આદિવાસી સમાજના ઇતિહાસમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. ગુજરાત અને રાજસ્થાનની સરહદ નજીક આવેલું આ ઐતિહાસિક સ્થળ ગોવિંદ ગુરુજીના નેતૃત્વમાં થયેલા આદિવાસી જાગૃતિ આંદોલન અને બલિદાન સાથે જોડાયેલું છે. 17 નવેમ્બર, 1913ના રોજ માનગઢ ટેકરી પર બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન થયેલા ગોળીબારમાં મોટી સંખ્યામાં આદિવાસીઓએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા. આ ઘટનાને માનગઢ હત્યાકાંડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
માનગઢ ધામ આદિવાસી સમાજના સ્વાભિમાન, સામાજિક જાગૃતિ અને ઐતિહાસિક સંઘર્ષનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ ઐતિહાસિક મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ દ્વારા તેને રાષ્ટ્રીય સ્મારકનો દરજ્જો આપવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.
ગોવિંદ ગુરુજીના યોગદાન સાથે જોડાયેલા ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રાખવા માંગ
માનગઢ ધામના ઇતિહાસમાં ગોવિંદ ગુરુજીનું મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે. તેમણે આદિવાસી સમાજમાં સામાજિક જાગૃતિ, એકતા અને સુધારણા માટે કાર્ય કર્યું હતું. જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાતે ગોવિંદ ગુરુજીના જીવન, કાર્ય અને આદિવાસી સમાજ માટેના યોગદાન સાથે જોડાયેલા ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો તથા પુરાવાઓનું સંરક્ષણ કરવાની માંગ કરી છે.
સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર, માનગઢ ધામનો ઇતિહાસ માત્ર એક સ્થળ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે આદિવાસી સમાજની સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને ઐતિહાસિક ચેતના સાથે જોડાયેલો છે. આથી માનગઢના ઇતિહાસનું વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને વ્યવસ્થિત દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવે તે જરૂરી હોવાનું આવેદનપત્રમાં જણાવાયું છે.
શાળા અને કોલેજોના અભ્યાસક્રમમાં માનગઢનો ઇતિહાસ સામેલ કરવા માંગ
આવેદનપત્રમાં માનગઢ ધામના ઇતિહાસને શાળા અને કોલેજોના અભ્યાસક્રમમાં સામેલ કરવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે. જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાતનું માનવું છે કે આદિવાસી સમાજના ઐતિહાસિક સંઘર્ષ અને ગોવિંદ ગુરુજીના યોગદાન અંગે વિદ્યાર્થીઓને માહિતી મળવી જરૂરી છે.
આ માટે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં માનગઢના ઇતિહાસને યોગ્ય સ્થાન આપવામાં આવે અને સંશોધન તથા દસ્તાવેજીકરણની પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે. આવા પ્રયાસોથી નવી પેઢી આદિવાસી સમાજના ઐતિહાસિક વારસા અને બલિદાન વિશે વધુ જાણકારી મેળવી શકશે.
ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશ સરકારો સંકલિત પ્રયાસ કરે તેવી માંગ
માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવાની પ્રક્રિયામાં ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશની રાજ્ય સરકારો સંકલિત પ્રયાસો કરે તેવી પણ માંગ કરવામાં આવી છે. આવેદનપત્રમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે માનગઢ ધામનો ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધ વિવિધ રાજ્યોના આદિવાસી સમાજ સાથે જોડાયેલો છે.
આથી તેના સંરક્ષણ, સંવર્ધન અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ માટે રાજ્ય સરકારો વચ્ચે યોગ્ય સંકલન સ્થાપિત કરવામાં આવે તે જરૂરી છે. સંસ્થાએ આ મામલે કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ સંયુક્ત અને અસરકારક રજૂઆત કરવામાં આવે તેવી અપીલ કરી છે.
મુખ્યમંત્રી, રાજ્યપાલ અને આદિવાસી વિકાસ મંત્રીને પણ અપીલ
જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાતે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી, રાજ્યપાલ અને આદિવાસી વિકાસ મંત્રીને પણ માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવાની માંગને સમર્થન આપવા અપીલ કરી છે. સંસ્થાએ રાજ્ય સરકારના ઉચ્ચસ્તરે આ મુદ્દે જરૂરી કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવે અને કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ અસરકારક રીતે રજૂઆત કરવામાં આવે તેવી માંગ કરી છે. માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય ઓળખ અપાવવાની સાથે આ સ્થળના ઐતિહાસિક મહત્વને દેશભરમાં પહોંચાડવા માટે પણ જરૂરી પગલાં લેવામાં આવે તેવી રજૂઆત કરવામાં આવી છે.
નર્મદામાં આવેદનપત્ર આપતી વખતે જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમના આગેવાનો રહ્યા ઉપસ્થિત
નર્મદા જિલ્લા કલેક્ટરને આવેદનપત્ર પાઠવવાના કાર્યક્રમમાં જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાતના વિવિધ આગેવાનો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પ્રસંગે નર્મદા જિલ્લાના અધ્યક્ષ અરવિંદભાઈ વસાવા, નર્મદા જિલ્લાના સહમંત્રી રજનીશ તડવી અને પ્રાંત મંત્રી ડૉ. પ્રેમપ્યારી તડવી હાજર રહ્યા હતા. આગેવાનોએ માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારકનો દરજ્જો આપવા માટે જરૂરી કાર્યવાહી કરવાની માંગ સાથે આવેદનપત્ર સોંપ્યું હતું.
માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય ઓળખ અપાવવા અભિયાન તેજ
માનગઢ ધામને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરવાની માંગ સાથે જનજાતિ કલ્યાણ આશ્રમ ગુજરાત અને અખિલ ભારતીય વનવાસી કલ્યાણ આશ્રમ દ્વારા વિવિધ રાજ્યોમાં રજૂઆતો કરવામાં આવી રહી છે.
22 ઓક્ટોબરે કુલ 60 જિલ્લાઓમાં હાથ ધરાયેલા આવેદનપત્ર અભિયાન દ્વારા આદિવાસી સમાજના ઐતિહાસિક વારસાના સંરક્ષણનો મુદ્દો સરકાર સમક્ષ મૂકવામાં આવ્યો છે. સંસ્થાએ માનગઢ ધામના ઇતિહાસને શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમમાં સ્થાન આપવા, ગોવિંદ ગુરુજીના યોગદાનનું દસ્તાવેજીકરણ કરવા અને ઐતિહાસિક સ્થળનું સંવર્ધન કરવાની માંગ કરી છે.
શૈશવ રાવ નર્મદા
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
