ગુજરાતમાં પશુધનના આરોગ્ય અને પશુપાલકોના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય પગલું ભર્યું છે. બજારમાં વેચાતા નબળી ગુણવત્તાવાળા અને ભેળસેળયુક્ત પશુ આહાર પર નિયંત્રણ લાવવા માટે ગુજરાત વિધાનસભામાં ‘પશુધન આહાર, મરઘાં-ચણ અને ખનિજ મિશ્રણ નિયમન બિલ-2026’ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે.
આ બિલનો મુખ્ય હેતુ પશુ આહારના ઉત્પાદનથી લઈને સંગ્રહ, વિતરણ અને વેચાણ સુધીની સમગ્ર પ્રક્રિયાને નિયમનના દાયરામાં લાવવાનો છે. કાયદો અમલમાં આવ્યા બાદ પશુપાલકોને ગુણવત્તાયુક્ત પશુ આહાર મળે અને ભેળસેળ કે હલકી ગુણવત્તાના આહારથી પશુઓના આરોગ્યને થતા નુકસાનને અટકાવી શકાય તે માટે કડક જોગવાઈઓ અમલમાં આવશે.
કૃષિ મંત્રી જીતુ વાઘાણીએ વિધાનસભામાં રજૂ કર્યું બિલ
કૃષિ અને સહકાર મંત્રી જીતુ વાઘાણીએ ગુજરાત વિધાનસભામાં આ બિલ ચર્ચા માટે રજૂ કર્યું છે. રાજ્યમાં પશુ આહાર, મરઘાં-ચણ અને ખનિજ મિશ્રણના ઉત્પાદન તથા વેચાણને નિયંત્રિત કરવા માટે કાયદાકીય માળખું ઊભું કરવાનો પ્રસ્તાવ બિલમાં કરવામાં આવ્યો છે.
બિલ અમલમાં આવ્યા બાદ નિયમોનું પાલન ન કરતા ઉત્પાદકો અને વિક્રેતાઓ સામે કાર્યવાહી કરવાની સ્પષ્ટ કાયદાકીય જોગવાઈ ઉપલબ્ધ થશે. ખાસ કરીને પશુપાલકો સાથે ગુણવત્તાના નામે થતી છેતરપિંડી અને પશુધનના આરોગ્ય સાથે થતા ચેડાં રોકવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
પશુ આહારના ઉત્પાદન અને વેચાણ માટે લાયસન્સ ફરજિયાત
બિલની મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ મુજબ પશુ આહારનું ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વિતરણ અથવા વેચાણ કરવા માટે લાયસન્સ મેળવવું ફરજિયાત બનશે. એકથી વધુ સ્થળેથી વ્યવસાય કરવામાં આવતો હોય તો દરેક સ્થળ માટે અલગ લાયસન્સ લેવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
આ વ્યવસ્થાથી પશુ આહારના ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇન સાથે સંકળાયેલા વ્યવસાયોની જવાબદારી નક્કી કરી શકાશે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન થવાના કિસ્સામાં સંબંધિત લાયસન્સ સામે પણ કાર્યવાહી કરી શકાશે.
શંકાસ્પદ પશુ આહારનો જથ્થો જપ્ત કરી શકશે અધિકારીઓ
નવા કાયદા હેઠળ નિયુક્ત અધિકારીઓને શંકાસ્પદ, ભેળસેળયુક્ત અથવા નિયમોનું પાલન ન કરતા પશુ આહારના જથ્થાની તપાસ કરવાની અને જરૂર જણાય તો તેને જપ્ત કરવાની સત્તા આપવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત પશુ આહારના પેકેટ અથવા લેબલ પર ઉત્પાદન સંબંધિત જરૂરી વિગતો સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવી પડશે. તેનો હેતુ ગ્રાહક અને પશુપાલક સુધી ઉત્પાદન અંગે યોગ્ય માહિતી પહોંચાડવાનો છે.
BIS અને ICARના ધોરણો મુજબ ગુણવત્તા જાળવવી પડશે
બજારમાં વેચાતા પશુ આહારની ગુણવત્તા માટે નિર્ધારિત ધોરણોનું પાલન કરવું પડશે. બિલમાં BIS અને ICAR જેવા સંબંધિત ગુણવત્તા ધોરણોને ધ્યાનમાં રાખીને પશુ આહારની ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
પશુ આહારના નમૂનાઓની ચકાસણી માટે લેબોરેટરી પરીક્ષણની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવશે. તપાસમાં કોઈ ઉત્પાદન અસુરક્ષિત અથવા નિર્ધારિત ગુણવત્તા કરતાં નીચું હોવાનું સામે આવશે તો નિયમો મુજબ કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
અસુરક્ષિત પશુ આહાર બજારમાંથી પરત ખેંચવો પડશે
કોઈ ઉત્પાદક દ્વારા બજારમાં મૂકવામાં આવેલો પશુ આહાર તપાસ દરમિયાન અસુરક્ષિત હોવાનું સામે આવે તો તેને બજારમાંથી પરત ખેંચવાની જવાબદારી સંબંધિત ઉત્પાદકની રહેશે.
આ જોગવાઈથી ગુણવત્તામાં ખામી સામે આવ્યા બાદ પણ તે પશુ આહાર બજારમાં વેચાતો રહે તેવી સ્થિતિ અટકાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે.
હલકી ગુણવત્તાના પશુ આહાર પર ₹5 લાખ સુધીનો દંડ
બિલમાં નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે આર્થિક દંડની પણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. હલકી ગુણવત્તાવાળા પશુ આહારના ઉત્પાદન અથવા વેચાણમાં દોષિત ઠરનાર સામે ₹5 લાખ સુધીનો દંડ થઈ શકે છે. સાથે સંબંધિત લાયસન્સ એક વર્ષ સુધી સસ્પેન્ડ કરવાની જોગવાઈ પણ રાખવામાં આવી છે.
ભેળસેળયુક્ત પશુ આહારના ગંભીર કેસોમાં ઉત્પાદકનું લાયસન્સ કાયમી ધોરણે રદ કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
પશુ કે મરઘાંનું મૃત્યુ થાય તો 7થી 10 વર્ષની જેલ
બિલમાં સૌથી કડક જોગવાઈ ભેળસેળયુક્ત અથવા અસુરક્ષિત આહારને કારણે પશુ કે મરઘાંનું મૃત્યુ થવાના કેસ માટે કરવામાં આવી છે. આવી સ્થિતિમાં જવાબદાર વ્યક્તિને 7થી 10 વર્ષ સુધીની જેલની સજા થઈ શકે છે.
આ સાથે દોષિત સામે ₹10 લાખ સુધીનો દંડ કરવાની જોગવાઈ પણ પ્રસ્તાવિત છે. આ કડક સજાનો હેતુ પશુ આહારમાં ભેળસેળ કરનારાઓ સામે અસરકારક કાયદાકીય નિયંત્રણ ઊભું કરવાનો છે.
પશુપાલકોને મળશે કાયદાકીય સુરક્ષા
ગુજરાતમાં ડેરી અને પશુપાલન ક્ષેત્ર સાથે મોટી સંખ્યામાં પરિવારો જોડાયેલા છે. પશુઓની તંદુરસ્તી અને દૂધ ઉત્પાદન માટે ગુણવત્તાયુક્ત આહાર મહત્વપૂર્ણ હોવાથી નવા બિલને પશુપાલકોના હિત સાથે જોડાયેલું મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
બિલ કાયદાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યા બાદ ઉત્પાદનથી લઈને વેચાણ સુધી જવાબદારી નક્કી થવાથી પશુ આહાર બજારમાં ગુણવત્તા અને પારદર્શિતા વધારવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ ભેળસેળ કરનારા ઉત્પાદકો અને વિક્રેતાઓ સામે કડક કાર્યવાહી માટે સરકારને સ્પષ્ટ કાયદાકીય માળખું મળશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
