બનાસકાંઠા જિલ્લામાં ગ્રીન એનર્જી અને વેસ્ટ ટુ વેલ્થની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે ધાનેરા તાલુકાના વીંછીવાડી ગામે બાયો-CNG પ્લાન્ટ અને ફિલિંગ સ્ટેશનનું લોકાર્પણ કરવામાં આવ્યું છે. બનાસ ડેરી અને સુઝુકી મોટર્સના સંયુક્ત સાહસથી તૈયાર કરાયેલા આ પ્રોજેક્ટનો હેતુ પશુધનમાંથી મળતા ગોબરનું વૈજ્ઞાનિક રીતે મૂલ્યવર્ધન કરીને સ્વચ્છ ઇંધણનું ઉત્પાદન કરવાનો છે. આ પ્રોજેક્ટ સાથે જિલ્લામાં બાયો-CNG ક્ષેત્રે મોટા પાયે વિકાસની નવી દિશા ખુલવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
પ્લાન્ટના લોકાર્પણ પ્રસંગે ગુજરાત વિધાનસભાના અધ્યક્ષ અને બનાસ ડેરીના ચેરમેન શંકરભાઈ ચૌધરી, રાજ્યના કૃષિ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી, પર્યાવરણ મંત્રી પ્રવીણભાઈ માળી તેમજ સુઝુકી કંપનીના પ્રમુખ તોશિહીરો સુઝુકી સહિત અનેક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ પ્રોજેક્ટને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ‘વેસ્ટ ટુ વેલ્થ’ અને ગોવર્ધન યોજનાના વિઝનને સાકાર કરતી મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યો છે.
Clean Energy to Self-Reliance!
A new chapter of rural prosperity begins with the Banas–Suzuki Bio-CNG Plant at Banaskantha. pic.twitter.com/6LIT3SUyHZ
— Shankar Chaudhary (@ChaudhryShankar) August 26, 2026
રૂ.250 કરોડના મૂડીરોકાણથી આગળ વધી રહી છે બાયો-CNG ક્રાંતિ
શંકરભાઈ ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની સુઝુકીના સહયોગથી આશરે રૂ.250 કરોડના મૂડીરોકાણ દ્વારા બૃહદ બનાસકાંઠા વિસ્તારમાં બાયો-CNG ક્ષેત્રે વિશાળ માળખું વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. પશુપાલન આધારિત અર્થતંત્ર ધરાવતા બનાસકાંઠા માટે આ પ્રોજેક્ટ ઊર્જા ઉત્પાદન સાથે ખેડૂતો અને પશુપાલકોની આવક વધારવાની દિશામાં પણ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
તેમણે જણાવ્યું કે બાયો-CNGની સફર દામા ખાતે 45 મેટ્રિક ટનની ક્ષમતાથી શરૂ થઈ હતી. આજે જિલ્લામાં ચાર કાર્યરત પ્લાન્ટ દ્વારા દૈનિક કુલ 340 મેટ્રિક ટન ક્ષમતા સુધી કામગીરી પહોંચી ચૂકી છે. આ આંકડો આગામી સમયમાં વધુ ઝડપથી વધારવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે.
વીંછીવાડી પ્લાન્ટમાં રોજ 100 મેટ્રિક ટન ગોબરનું પ્રોસેસિંગ
ધાનેરા તાલુકાના વીંછીવાડી ખાતે શરૂ થયેલો નવો બાયો-CNG પ્લાન્ટ દરરોજ 100 મેટ્રિક ટન ગોબરનું પ્રોસેસિંગ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. પ્લાન્ટમાં પશુઓના ગોબરમાંથી બાયોગેસ ઉત્પન્ન કરીને તેનું શુદ્ધિકરણ કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેને વાહન માટે ઉપયોગી બાયો-CNGમાં પરિવર્તિત કરવામાં આવશે.
અહીં સ્થાપિત ફિલિંગ સ્ટેશન મારફતે સીધું બાયો-CNG ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. આથી પરંપરાગત પેટ્રોલિયમ આધારિત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ ગ્રામીણ વિસ્તારમાં સ્વચ્છ અને સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન થતું વૈકલ્પિક ઇંધણ ઉપલબ્ધ થશે.
The 100 MTPD Banas–Suzuki Bio-CNG Plant was inaugurated at Vinchhiwadi in the presence of CEO of Suzuki Motor Mr. Toshihiro Suzuki and other dignitaries. pic.twitter.com/Urz4SWFM7Q
— Shankar Chaudhary (@ChaudhryShankar) August 26, 2026
થરાદ અને રાધનપુરમાં પણ નવા બે પ્લાન્ટની તૈયારી
બનાસકાંઠામાં બાયો-CNG નેટવર્કને વધુ વિસ્તૃત કરવાની પણ યોજના છે. શંકરભાઈ ચૌધરીના જણાવ્યા અનુસાર આગામી સમયમાં થરાદ અને રાધનપુર ખાતે નવા બે બાયો-CNG પ્લાન્ટ સ્થાપવાની દિશામાં કામ કરવામાં આવશે.
આ નવા પ્લાન્ટ કાર્યરત થયા બાદ જિલ્લામાં ગોબર આધારિત ઇંધણ ઉત્પાદન ક્ષમતામાં વધુ વધારો થશે. પશુપાલનનો વ્યાપ મોટો હોવાથી બૃહદ બનાસકાંઠામાં આવા પ્રોજેક્ટ માટે પૂરતું કાચું માલ ઉપલબ્ધ છે.
30 લાખ પશુધનથી 100 બાયો-CNG પ્લાન્ટની ક્ષમતા
બૃહદ બનાસકાંઠા વિસ્તારમાં અંદાજે 30 લાખ જેટલું પશુધન હોવાનું જણાવાયું છે. શંકરભાઈ ચૌધરીએ જણાવ્યું કે આટલી મોટી પશુસંપત્તિમાંથી રોજબરોજ ઉપલબ્ધ થતા ગોબરનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવામાં આવે તો જિલ્લામાં ભવિષ્યમાં આશરે 100 જેટલા બાયો-CNG પ્લાન્ટ સ્થાપવાની ક્ષમતા ઊભી થઈ શકે છે.
આ મોડલ માત્ર ઊર્જા ઉત્પાદન પૂરતું સીમિત નથી. ગામડાંમાંથી ગોબર એકત્ર કરવાથી પશુપાલકોને દૂધ ઉપરાંત ગોબરમાંથી પણ વધારાની આવક મળવાની સંભાવના છે. આથી પશુપાલન આધારિત ગ્રામ્ય અર્થતંત્રમાં આવકના નવા સ્ત્રોત ઉભા થઈ શકે છે.
A proud moment for the people of Banaskantha, showcasing clean energy, rural prosperity and self-reliance for the entire nation.
The Banas–Suzuki Bio-CNG Plant is set to create a new milestone through the power of cooperation. pic.twitter.com/svFBakDbX2
— Shankar Chaudhary (@ChaudhryShankar) August 26, 2026
પશુપાલકોને દૂધ ઉપરાંત છાણમાંથી પણ થશે આવક
બાયો-CNG પ્રોજેક્ટનો એક મુખ્ય લાભ પશુપાલકોને સીધો મળી શકે છે. અત્યાર સુધી પશુપાલનની મુખ્ય આવક દૂધ વેચાણ સાથે જોડાયેલી હતી, પરંતુ ગોબરનું સંગઠિત રીતે ખરીદી અને પ્રોસેસિંગ થવાથી પશુપાલકો માટે વધારાની આવકનું સાધન ઊભું થશે.
ગોબર જે અગાઉ મોટા પ્રમાણમાં વેસ્ટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતું હતું, તેને હવે ઊર્જા અને ખાતરમાં પરિવર્તિત કરી શકાય છે. આ કારણે એક જ કાચા માલમાંથી બાયો-CNG અને જૈવિક ખાતર બંને પ્રકારનું મૂલ્યવર્ધન શક્ય બનશે.
પ્રાકૃતિક અને ઝેરમુક્ત ખેતીને મળશે પ્રોત્સાહન
બાયો-CNG પ્રક્રિયા બાદ બાકી રહેતી જૈવિક સામગ્રીનો ઉપયોગ ખાતર તરીકે કરી શકાય છે. આ પ્રકારનું ઓર્ગેનિક ખાતર જમીનમાં ઘટતો ઓર્ગેનિક કાર્બન સુધારવામાં ઉપયોગી બની શકે છે. સતત રાસાયણિક ખાતરોના ઉપયોગના કારણે જમીનની ગુણવત્તા પર થતી અસર ઘટાડવા માટે આવા જૈવિક વિકલ્પો મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા પ્રાકૃતિક અને ઝેરમુક્ત ખેતીને પણ પ્રોત્સાહન આપવાનો હેતુ છે. સ્થાનિક સ્તરે ઓર્ગેનિક ખાતર ઉપલબ્ધ થવાથી ખેડૂતો માટે જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવામાં અને ખેતી ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
‘વેસ્ટ ટુ વેલ્થ’ અને ગોવર્ધન યોજનાના વિઝનને મળશે વેગ
કેન્દ્ર સરકારની ગોવર્ધન યોજના હેઠળ ગોબર અને અન્ય જૈવિક કચરાને ઊર્જામાં રૂપાંતરિત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. વીંછીવાડીનો પ્રોજેક્ટ પણ આ જ વિચાર સાથે જોડાયેલો છે. ગોબરને કચરો માનવાના બદલે તેને એક ઉપયોગી સ્રોત તરીકે ઉપયોગમાં લઈને ઇંધણ, ખાતર અને આવકનું સર્જન કરવાનો આ મોડલ છે.
આ પ્રોજેક્ટથી ક્લીન ફ્યુઅલના ઉત્પાદનમાં વધારો થવાની સાથે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા, પર્યાવરણ સંરક્ષણ, ગ્રીન એનર્જી અને સર્ક્યુલર ઇકોનોમીને પણ વેગ મળી શકે છે.
બનાસ ડેરી અને સુઝુકીનો સંયુક્ત પ્રયાસ
બનાસ ડેરીનો પશુપાલકો સાથેનો મજબૂત સંપર્ક અને સુઝુકીની ટેકનિકલ ક્ષમતા આ પ્રોજેક્ટના મહત્વપૂર્ણ આધાર છે. બંને સંસ્થાઓના સંયુક્ત પ્રયાસથી ગોબર સંગ્રહથી લઈને ગેસ ઉત્પાદન અને ફિલિંગ સ્ટેશન સુધીની સમગ્ર વ્યવસ્થા વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
આ પ્રકારનું પબ્લિક-પ્રાઇવેટ અને સહકારી મોડલ સફળ રહે તો તે દેશના અન્ય પશુપાલન આધારિત જિલ્લાઓ માટે પણ અનુસરવા યોગ્ય મોડલ બની શકે છે. ખાસ કરીને જ્યાં મોટી સંખ્યામાં પશુધન છે ત્યાં બાયો-CNG પ્રોજેક્ટ ગ્રામ્ય આવક અને ગ્રીન એનર્જીને એકસાથે મજબૂત કરી શકે છે.
બનાસકાંઠા ગ્રીન એનર્જી હબ બનવાની દિશામાં
વીંછીવાડી બાયો-CNG પ્લાન્ટ શરૂ થવાથી બનાસકાંઠામાં ગ્રીન એનર્જીના ક્ષેત્રે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરાયું છે. ચાર કાર્યરત પ્લાન્ટ સાથે દૈનિક 340 મેટ્રિક ટનની ક્ષમતા, આગામી થરાદ અને રાધનપુરના પ્લાન્ટ તથા ભવિષ્યમાં 100 પ્લાન્ટ સુધી પહોંચવાની સંભાવના જિલ્લાને બાયો-CNG હબ તરીકે વિકસાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
આ પ્રોજેક્ટ સ્વચ્છ ઇંધણ, પશુપાલકોની વધારાની આવક, જૈવિક ખાતર, જમીનના ઓર્ગેનિક કાર્બનમાં સુધારો અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ જેવા અનેક લાભોને એક જ મોડલ સાથે જોડે છે. આગામી સમયમાં પ્રોજેક્ટનું વિસ્તરણ થાય તો બનાસકાંઠાના ગ્રામ્ય અર્થતંત્ર અને ઊર્જા ક્ષેત્ર બંને પર તેની નોંધપાત્ર અસર જોવા મળી શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
