ચંદ્રની સપાટી પર 23 ઓગસ્ટે વિક્રમ લેન્ડરના લેન્ડ થવા બાદ તેમાં હાજર રોવર પ્રજ્ઞાન તરત જ તેનું કામ શરૂ કરી દેશે. તે ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ISRO)ને ડેટા મોકલવાનું શરૂ કરશે. મળેલા અહેવાલ અનુસાર ઈસરોએ આ ડેટાના વિશ્લેષણ માટે વિસ્તૃત વ્યવસ્થા પણ કરી છે. આ માટે વિવિધ વૈજ્ઞાનિકોની ટીમ તૈયાર કરવામાં આવી છે. ઈસરોનો પ્રયાસ છે કે ચંદ્રયાન-3ના ડેટા પર આધારિત કોઈપણ મહત્વપૂર્ણ માહિતી અથવા સંશોધન પેપરની જાહેરાત પહેલા એજન્સી દ્વારા જ કરવામાં આવે. વર્ષ 2008માં ચંદ્રયાન દ્વારા મોકલવામાં આવેલા ડેટાની મદદથી, નાસાએ અગાઉ જાહેરાત કરી હતી. એટલા માટે ISRO આ વખતે તેની તૈયારીમાં કોઈ કસર છોડવા માંગતું નથી.
ચંદ્રની સપાટી પર 14 દિવસ સુધી ફરશે પ્રજ્ઞાન રોવર
લેન્ડિંગ પછી પ્રજ્ઞાન રોવર ડેટા એકત્રિત કરવા માટે ચંદ્રની સપાટી પર 14 દિવસ સુધી ફરશે.બે સાધનોમાંથી એક, આલ્ફા પાર્ટિકલ એક્સ-રે સ્પેક્ટ્રોમીટર (APXS) ચંદ્રની સપાટીનું રાસાયણિક વિશ્લેષણ કરશે, જ્યારે લેસર ઇન્ડ્યુસ બ્રેકડાઉન સ્પેક્ટ્રોસ્કોપ (LIBS) સપાટી પરના ધાતુની શોધ કરશે અને તેને ઓળખશે. ઈસરોના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર બંને ઉપકરણોની ટેક્નોલોજી અલગ-અલગ છે અને કામ લગભગ સમાન છે. આ સાધનો આપોઆપ કામ કરશે અને તેનો ડેટા રોવરથી સીધો લેન્ડર વિક્રમ સુધી અને પછી પ્રોપલ્શન મોડ્યુલ સુધી પહોંચશે. આ બંને સાધનો ઈન્ડિયન ડીપ સ્પેસ નેટવર્ક (IDSN) સાથે જોડાયેલા હશે. કર્ણાટકના બ્યાલાલુમાં સ્થિત આ પ્રયોગશાળા સીધો ડેટા પ્રાપ્ત કરશે અને વૈજ્ઞાનિકો તેનું વિશ્લેષણ કરવાનું શરૂ કરશે.
ઈસરોએ કોઈ વિદેશી સાધન મોકલ્યું નથી
વર્ષ 2008માં જ્યારે ચંદ્રયાન-1 એ ડેટા મોકલવાનું શરૂ કર્યું, ત્યારે નાસાએ તેના આધારે 24 સપ્ટેમ્બર, 2009 ના રોજ પ્રથમ જાહેરાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ચંદ્રના દક્ષિણ ભાગમાં બરફની હાજરીના પુરાવા છે. નાસાએ ચંદ્રયાન-1માં મોકલેલા તેના ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટ મૂન મિનરોલોજી મેપર (M3)ના ડેટાના આધારે આ જાહેરાત કરી હતી. આ અંગેની માહિતી સાયન્સ જર્નલમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવી હતી. એક દિવસ પછી, ઈસરોએ દાવો કર્યો કે તેના ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ મૂન ઇમ્પેક્ટ પ્રોબ (MIP)ના ડેટા પહેલાથી જ તેની પુષ્ટિ કરી ચૂક્યા છે, પરંતુ જાહેરાત કરવામાં નિષ્ફળ ગયા હતા. પરંતુ આ વખતે ઈસરોએ કોઈ વિદેશી સાધન મોકલ્યું નથી.
નવી માહિતી સામે આવવાની શક્યતાઓ વધુ
ચંદ્રયાન-3નો ડેટા એટલા માટે પણ મહત્વનો છે કારણ કે હજુ સુધી કોઈ દેશ ચંદ્રના દક્ષિણી ધ્રુવીય પ્રદેશ સુધી પહોંચ્યો નથી જ્યાં પ્રજ્ઞાન રોવર ઉતરશે. ચંદ્રયાન-1 એ દક્ષિણ પ્રદેશમાંથી પણ ડેટા એકત્રિત કર્યો હતો. આ વિસ્તારમાં ઊંડી ખાઈ છે અને એવી જગ્યાઓ છે જ્યાં ક્યારેય સૂર્યપ્રકાશ પહોંચ્યો નથી, તેથી નવી માહિતી સામે આવવાની શક્યતાઓ વધુ છે. ચંદ્રયાન-3નો ડેટા ઈસરો પાસે જ રહેશે, પરંતુ તે અગાઉના કરારો હેઠળ વિવિધ અવકાશ એજન્સીઓ સાથે પણ શેર કરવામાં આવે છે. જેના આધારે અન્ય દેશોની એજન્સીઓ પણ તેનું વિશ્લેષણ કરે છે. પરંતુ આ વખતે ઈસરો આ મામલે પણ આગળ રહેવાનો પ્રયાસ કરશે. આ માટે પહેલેથી જ રણનીતિ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
