‘વંદે માતરમ’ને લઈને દેશમાં ચાલી રહેલું રાજકીય ઘમાસાણ વધુ તીવ્ર બન્યું છે. કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટી દ્વારા પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગાવાની 1937ની નીતિ પર યથાવત રહેવાના નિર્ણય બાદ કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કોંગ્રેસ અને રાહુલ ગાંધી પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. અમિત શાહે કોંગ્રેસના નિર્ણયને “દેશવિરોધી” ગણાવતા આરોપ મૂક્યો કે કોંગ્રેસે ફરી એકવાર ‘વંદે માતરમ’ના ટુકડા કરીને તુષ્ટિકરણની રાજનીતિને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.
કોંગ્રેસે 19 ઑગસ્ટની CWC બેઠકમાં નક્કી કર્યું હતું કે પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં 1937ના ઠરાવને અનુસરીને ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગવાશે. કોંગ્રેસના આ નિર્ણયને લઈને ભાજપના અનેક નેતાઓ સતત પાર્ટી પર નિશાન સાધી રહ્યા છે.
‘કોંગ્રેસે વંદે માતરમના ટુકડા કર્યા’- અમિત શાહ
કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કોંગ્રેસ પર પ્રહાર કરતાં કહ્યું કે દેશની જનતા કોંગ્રેસના વલણ સામે એકજૂટ છે અને 1937ની તુષ્ટિકરણ આધારિત નીતિ હવે ચાલશે નહીં. શાહનો આરોપ છે કે કોંગ્રેસે રાષ્ટ્રીય ગીતને સંપૂર્ણ સ્વરૂપે સ્વીકારવાને બદલે તેના બે ભાગ કર્યા અને હવે ફરી એ જ ઐતિહાસિક નિર્ણયને આગળ ધપાવી રહી છે.
અમિત શાહે કોંગ્રેસના આ વલણને રાષ્ટ્રીય એકતા સાથે જોડીને કહ્યું કે ‘વંદે માતરમ’ દેશના સ્વતંત્રતા સંગ્રામનું શક્તિશાળી પ્રતીક રહ્યું છે અને હજારો સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓએ આ ગીતને પ્રેરણાસ્રોત તરીકે અપનાવ્યું હતું. તેમના આક્ષેપ પ્રમાણે કોંગ્રેસનું વર્તમાન વલણ માત્ર રાજકીય નિર્ણય નથી, પરંતુ સ્વતંત્રતા સંગ્રામ સાથે જોડાયેલી રાષ્ટ્રીય ભાવનાનો પણ અનાદર છે.
#WATCH | Chengalpattu, Tamil Nadu | On Congress's CWC resolution on Vande Mataram, Union Home Minister Amit Shah says, "Yesterday, Congress Working Committee took an anti-national decision. Following their 1937 resolution, Congress decided to sing only two stanzas of Vande… pic.twitter.com/9BmI4PJKml
— ANI (@ANI) August 20, 2026
રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં ‘તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ’નો આરોપ
અમિત શાહે કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી પર પણ સીધો હુમલો કર્યો. તેમણે આરોપ મૂક્યો કે રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસ ફરી એકવાર તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ તરફ આગળ વધી રહી છે.
શાહે કહ્યું કે 1937માં કોંગ્રેસે જે નિર્ણય લીધો હતો તેની પાછળ મુસ્લિમ સમુદાયના કેટલાક વર્ગોની આપત્તિઓને સંતોષવાનો પ્રયાસ હતો અને હવે પાર્ટી લગભગ નવ દાયકા બાદ પણ તે જ નીતિને અનુસરી રહી છે.
અમિત શાહે આ મુદ્દાને ભારતના વિભાજનની ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ સાથે પણ જોડ્યો. આ શાહનો રાજકીય દાવો છે; કોંગ્રેસ આ વ્યાખ્યાને સ્વીકારતી નથી અને પોતાના 1937ના નિર્ણયને રાષ્ટ્રીય એકતા તથા તમામ સમુદાયોની લાગણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને લેવાયેલો ઐતિહાસિક નિર્ણય ગણાવે છે.
શહીદોના અપમાનનો આરોપ
અમિત શાહે કહ્યું કે ‘વંદે માતરમ’ના નારા સાથે દેશની આઝાદી માટે બલિદાન આપનારા સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓની ભાવનાનું પણ કોંગ્રેસના નિર્ણયથી અપમાન થયું છે. તેમણે દેશવાસીઓને કોંગ્રેસના નિર્ણય સામે અવાજ ઉઠાવવાની અપીલ કરતાં કહ્યું કે હવે 1937 જેવી ભૂલ ફરી થવા દેવી જોઈએ નહીં.
ભાજપ આ સમગ્ર મુદ્દાને રાષ્ટ્રીય ગૌરવ અને દેશભક્તિ સાથે જોડીને જોઈ રહ્યું છે, જ્યારે કોંગ્રેસ તેને ભાજપ દ્વારા ઊભો કરાયેલો રાજકીય વિવાદ ગણાવી રહી છે.
‘વંદે માતરમ’ને કાયદાકીય સુરક્ષા આપતો નવો કાયદો શું કહે છે?
‘વંદે માતરમ’ અંગેના વર્તમાન વિવાદમાં એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની પાસું પણ છે. સંસદે જુલાઈ 2026માં The Prevention of Insults to National Honour (Amendment) Bill, 2026 પસાર કર્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની મંજૂરી બાદ આ સુધારો કાયદો બની ગયો છે. આ કાયદાએ રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ને રાષ્ટ્રગાન ‘જન ગણ મન’ જેવી કાયદાકીય સુરક્ષા આપી છે.
પરંતુ અહીં એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા જરૂરી છે: આ કાયદો દરેક વ્યક્તિ અથવા રાજકીય પક્ષને ફરજિયાત રીતે ‘વંદે માતરમ’ના તમામ છ અંતરા ગાવાનો આદેશ આપતો નથી. કાયદો મુખ્યત્વે કોઈ વ્યક્તિને ‘વંદે માતરમ’નું ગાન ઇરાદાપૂર્વક અટકાવવા અથવા ગીત ગાઈ રહેલી સભામાં વિક્ષેપ ઊભો કરવાને દંડનીય બનાવે છે.
આથી “સંસદે છ અંતરા ગાવા ફરજિયાત કરતો કાયદો પસાર કર્યો છે” એવો દાવો સચોટ નથી. જોકે કેન્દ્ર સરકારે જાન્યુઆરી 2026માં રાષ્ટ્રીય ગીતના છ અંતરા ધરાવતા પૂર્ણ સંસ્કરણ અંગે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી હતી અને આકાશવાણીએ 26 માર્ચથી પૂર્ણ છ અંતરાવાળું સંસ્કરણ પ્રસારિત કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.
કોંગ્રેસનું વલણ- 1937ના ઠરાવ પર અડગ
કોંગ્રેસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગાવાની પરંપરા ચાલુ રહેશે. CWCએ 19 ઑગસ્ટની બેઠકમાં ફરીથી 1937ના પોતાના ઐતિહાસિક ઠરાવને માન્ય રાખવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.
કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય કોઈ નવી નીતિ નથી. પાર્ટીના મતે મહાત્મા ગાંધી, જવાહરલાલ નેહરુ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને અન્ય નેતાઓના સમયથી જ જાહેર કાર્યક્રમોમાં પ્રથમ બે અંતરાને સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા. કોંગ્રેસ ભાજપના રાષ્ટ્રીય ગીતના અપમાનના આક્ષેપોને નકારી રહી છે અને તેનો દાવો છે કે ભાજપ ઐતિહાસિક મુદ્દાને વર્તમાન રાજકીય લાભ માટે ઉપયોગ કરી રહ્યું છે.
ભાજપના અન્ય નેતાઓ પણ કોંગ્રેસ પર આક્રમક
અમિત શાહ ઉપરાંત ભાજપના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓએ પણ કોંગ્રેસના નિર્ણય સામે મોરચો ખોલ્યો છે. ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નબીને કોંગ્રેસને “નવી મુસ્લિમ લીગ” ગણાવી છે અને આરોપ મૂક્યો છે કે પાર્ટીએ ‘વંદે માતરમ’ અંગેના પોતાના વલણને હવે સત્તાવાર નીતિ બનાવી દીધું છે.
ભાજપના અન્ય નેતાઓએ પણ કોંગ્રેસ પર વોટબેંક અને તુષ્ટિકરણની રાજનીતિ કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે.
‘વંદે માતરમ’ પર રાજકીય યુદ્ધ વધુ તીવ્ર
‘વંદે માતરમ’ના કેટલા અંતરા ગાવા જોઈએ તે અંગેનો વિવાદ હવે માત્ર ઐતિહાસિક ચર્ચા નથી રહ્યો. આ મુદ્દો સીધો ભાજપ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે રાષ્ટ્રવાદ, તુષ્ટિકરણ, સ્વતંત્રતા સંગ્રામ અને રાષ્ટ્રીય પ્રતીકોના સન્માનને લઈને મોટા રાજકીય સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ ગયો છે.
એક તરફ કોંગ્રેસ 1937ના ઠરાવને આધારે પ્રથમ બે અંતરા ગાવાના નિર્ણય પર અડગ છે, જ્યારે બીજી તરફ ભાજપ પૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ના સમર્થનમાં કોંગ્રેસને ઘેરી રહી છે. અમિત શાહના તાજા નિવેદન બાદ આ વિવાદ વધુ વકરવાની શક્યતા છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
