દેશમાં રાષ્ટ્રીય ગીત ‘વંદે માતરમ’ને લઈને કોંગ્રેસ અને ભારતીય જનતા પાર્ટી વચ્ચે રાજકીય ઘમાસાણ વધુ તીવ્ર બન્યું છે. કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટી (CWC)એ પોતાના કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગાવાની 1937ની જૂની નીતિ પર યથાવત રહેવાનો નિર્ણય કર્યો છે. બીજી તરફ ભાજપે કોંગ્રેસના આ નિર્ણય પર આકરા પ્રહાર કરતાં તેને રાષ્ટ્રીય ગીત પ્રત્યે અપમાનજનક વલણ ગણાવ્યું છે. ભાજપના નેતાઓએ કોંગ્રેસ પર ‘પાર્ટીને રાષ્ટ્રથી ઉપર’ રાખવાનો આરોપ મૂક્યો છે અને તેને ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’ ગણાવી છે.
CWCનો નિર્ણય: 1937ના ઠરાવ પર જ રહેશે કોંગ્રેસ
કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીની 19 ઑગસ્ટે યોજાયેલી બેઠકમાં ‘વંદે માતરમ’ અંગે પાર્ટીનું વલણ ફરી સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું. કોંગ્રેસે નક્કી કર્યું છે કે પાર્ટીના કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રીય ગીતના પ્રથમ બે અંતરા જ ગવાશે અને તે આ મુદ્દે 1937માં કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીએ અપનાવેલા ઠરાવનું પાલન કરશે.
1937ના કોંગ્રેસના ઠરાવમાં ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરાને જાહેર કાર્યક્રમોમાં ગાવા માટે સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા. ઐતિહાસિક દસ્તાવેજોમાં દર્શાવાયું છે કે તે સમયે ગીતના અન્ય ભાગોમાં રહેલી ધાર્મિક છબીઓને લઈને કેટલાક મુસ્લિમ નેતાઓએ વાંધો વ્યક્ત કર્યો હતો, જેના પગલે પ્રથમ બે અંતરાને અપનાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.
સરકાર પૂર્ણ ‘વંદે માતરમ’ના ગાનના પક્ષમાં
વર્તમાન વિવાદ કેન્દ્ર સરકારના એ વલણ બાદ વધુ ઉગ્ર બન્યો છે જેમાં સત્તાવાર કાર્યક્રમોમાં ‘વંદે માતરમ’નું પૂર્ણ સંસ્કરણ ગાવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. કોંગ્રેસે જોકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના પોતાના કાર્યક્રમોમાં તે પોતાના ઐતિહાસિક 1937ના ઠરાવને જ અનુસરશે.
કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે પ્રથમ બે અંતરા ગાવાનો નિર્ણય રાષ્ટ્રીય ગીતનો વિરોધ નથી, પરંતુ પાર્ટીની લાંબા સમયથી ચાલતી પરંપરા અને ઐતિહાસિક ઠરાવનું પાલન છે. આ મુદ્દે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે સહિતના નેતાઓ ભાજપના આરોપોનો વિરોધ કરી ચૂક્યા છે.
ભાજપે કોંગ્રેસની દેશભક્તિ પર ઉઠાવ્યા સવાલ
કોંગ્રેસના નિર્ણય બાદ ભાજપે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ભાજપના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા સુધાંશુ ત્રિવેદીએ CWCના નિર્ણયને નિંદનીય ગણાવતા કહ્યું કે કોંગ્રેસનું આ વલણ તેની રાષ્ટ્રવાદ અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામ અંગેની દાવેદારી સામે સવાલ ઊભા કરે છે.
ભાજપનો આરોપ છે કે કોંગ્રેસે હવે ‘વંદે માતરમ’ના માત્ર બે અંતરા ગાવાની પોતાની નીતિને સત્તાવાર રીતે ફરી મજબૂત કરી છે અને આ નિર્ણયથી પાર્ટીએ રાષ્ટ્રીય ગીત પ્રત્યેનું પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે.
‘કોંગ્રેસ માટે પાર્ટી રાષ્ટ્રથી ઉપર’: સુધાંશુ ત્રિવેદી
સુધાંશુ ત્રિવેદીએ કોંગ્રેસ પર પ્રહાર કરતાં દાવો કર્યો કે પાર્ટી પોતાને સંસદ, બંધારણીય વ્યવસ્થા અને રાષ્ટ્રથી ઉપર માને છે. તેમણે કોંગ્રેસના નિર્ણયની તુલના 1930ના દાયકાની મુસ્લિમ લીગની સ્થિતિ સાથે પણ કરી હતી. ભાજપનું કહેવું છે કે કોંગ્રેસ આજેય તે જ ઐતિહાસિક દલીલને આગળ ધપાવી રહી છે જેનો ઉપયોગ ત્યારે ‘વંદે માતરમ’ના કેટલાક ભાગોના વિરોધ માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
આ નિવેદનો ભાજપના રાજકીય આક્ષેપો છે. કોંગ્રેસે પોતાનું વલણ ઐતિહાસિક CWC ઠરાવ અને સ્વતંત્રતા આંદોલનની પરંપરા સાથે જોડીને તેનો બચાવ કર્યો છે.
आज कांग्रेस पार्टी की बैठक में ‘वंदे मातरम्’ को लेकर पारित किया गया प्रस्ताव अत्यंत निंदनीय है। इसके साथ ही कांग्रेस पार्टी ने यह साबित कर दिया है कि उसके लिए देश से ऊपर पार्टी है।
कांग्रेस की कार्यसमिति का प्रस्ताव उसे संविधान द्वारा प्रदत्त शक्तियों और संसद द्वारा बनाए गए… pic.twitter.com/as9BVZchDY
— Dr. Sudhanshu Trivedi (@SudhanshuTrived) August 19, 2026
BJP અધ્યક્ષે કોંગ્રેસને ગણાવી ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’
ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નબીને પણ કોંગ્રેસ પર નિશાન સાધ્યું છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કોંગ્રેસે ‘વંદે માતરમ’ના પ્રથમ બે અંતરા જ ગાવાનો નિર્ણય લઈને રાષ્ટ્રીય ગીતના અપમાનને સંસ્થાગત સ્વરૂપ આપ્યું છે. તેમણે કોંગ્રેસને ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’ ગણાવી અને આ નિર્ણયને કથિત વોટબેંક રાજનીતિ સાથે જોડ્યો.
ભાજપનું કહેવું છે કે ‘વંદે માતરમ’ ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામ સાથે ઊંડે જોડાયેલું ગીત છે અને તેના પૂર્ણ સ્વરૂપને લઈને રાજકીય સંકોચ યોગ્ય નથી.
कांग्रेस ने अब अपने अपमान को एक प्रस्ताव की शक्ल दे दी है। उसकी कार्यसमिति ने तय किया है कि कांग्रेस के मंचों पर ‘वंदे मातरम्’ के केवल पहले दो छंद ही गाए जाएंगे।
जब कुछ दिन पूर्व यही अपमान एक व्यक्ति के आचरण में उजागर हुआ था, तब कांग्रेस ने उसे संयोग बताकर टाल दिया था। आज वही…
— Nitin Nabin (@NitinNabin) August 19, 2026
1937નો ‘વંદે માતરમ’ નિર્ણય શું હતો?
‘વંદે માતરમ’ બેંકિમચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની રચના છે અને ભારતના સ્વતંત્રતા આંદોલન દરમિયાન તે અત્યંત પ્રભાવશાળી રાષ્ટ્રવાદી ગીત બન્યું હતું. 1937માં કોંગ્રેસ વર્કિંગ કમિટીએ ગીતના પ્રથમ બે અંતરાને કોંગ્રેસ તથા અન્ય જાહેર કાર્યક્રમો માટે સ્વીકારવાનો નિર્ણય કર્યો હતો.
24 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ બંધારણ સભાના અધ્યક્ષ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે ‘વંદે માતરમ’ને વિશેષ રાષ્ટ્રીય સન્માન ધરાવતું ગીત ગણાવ્યું હતું અને તેને ‘જન ગણ મન’ સમકક્ષ સન્માન આપવાની વાત કરી હતી.
‘વંદે માતરમ’ હવે મોટો રાજકીય મુદ્દો
આ વિવાદ હવે માત્ર ગીતના કેટલા અંતરા ગવાય તે પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી. ભાજપ તેને રાષ્ટ્રવાદ અને રાષ્ટ્રીય સન્માન સાથે જોડીને કોંગ્રેસ પર પ્રહાર કરી રહ્યું છે, જ્યારે કોંગ્રેસ પોતાના નિર્ણયને ઐતિહાસિક પરંપરા અને 1937ના ઠરાવ સાથે જોડે છે.
આગામી દિવસોમાં ‘વંદે માતરમ’નો મુદ્દો કોંગ્રેસ અને ભાજપ વચ્ચેના રાજકીય સંઘર્ષનું વધુ મોટું કેન્દ્ર બની શકે છે. ખાસ કરીને ભાજપના ‘નવી મુસ્લિમ લીગ’ જેવા આક્ષેપ અને કોંગ્રેસના ઐતિહાસિક પરંપરાના બચાવને કારણે આ ચર્ચા વધુ તીવ્ર બનવાની શક્યતા છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
