જાણીતા વકીલ પ્રશાંત ભૂષણ વિરુદ્ધ દિલ્હી પોલીસે રશિયાના વિદેશમંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવનો કથિત AI જનરેટેડ ફેક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરવાના મામલે FIR નોંધી છે. આ વીડિયોમાં લાવરોવ ભારતની વિદેશનીતિ અને રશિયા સાથેના સંબંધો અંગે ટીકા કરતા હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે 3 નવેમ્બર, 2026ના રોજ આ વીડિયોને નકલી ગણાવીને લોકોને ગેરમાર્ગે દોરતી સામગ્રીથી સાવચેત રહેવા જણાવ્યું હતું. આ મામલે દિલ્હી પોલીસે વિવિધ કાયદાકીય કલમો હેઠળ ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરી છે.
સાયબર પેટ્રોલિંગ દરમિયાન સામે આવ્યો મામલો
દિલ્હી પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, 3 નવેમ્બરના રોજ સોશિયલ મીડિયા પર સાયબર પેટ્રોલિંગ દરમિયાન આ મામલો ધ્યાનમાં આવ્યો હતો. પોલીસના નિવેદન મુજબ, @thequotesnews નામના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ દ્વારા પ્રશાંત ભૂષણના X હેન્ડલ પરથી શેર થયેલો રશિયન વિદેશમંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવનો વીડિયો ફરીથી શેર કરવામાં આવ્યો હતો.
આ વીડિયોમાં લાવરોવ ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો અંગે વિવાદાસ્પદ નિવેદન આપતા હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર પ્રસરી ગયા બાદ તેની સત્યતા અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. ત્યારબાદ વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવેલા ફેક્ટચેકમાં વીડિયોમાં દર્શાવવામાં આવેલા નિવેદનો બનાવટી હોવાનું જણાવાયું હતું.
પ્રશાંત ભૂષણ વિરુદ્ધ BNS અને IT એક્ટ હેઠળ FIR
દિલ્હી પોલીસે પ્રશાંત ભૂષણ વિરુદ્ધ ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની કલમ 336(4), 353(1)(c), 356 અને 340(2) તેમજ ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી એક્ટની કલમ 66C હેઠળ FIR નોંધી છે.
પોલીસનો આરોપ છે કે બનાવટી વીડિયો શેર કરીને સોશિયલ મીડિયા પર ભ્રામક અને ઉશ્કેરણીજનક સામગ્રી ફેલાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો. આ વીડિયો ભારત અને રશિયા વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધો અંગે ગેરસમજ ઊભી કરી શકે તેવી આશંકા પણ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
दिनांक 03.11.2026 को साइबर पेट्रोलिंग के दौरान संज्ञान में आया कि सोशल मीडिया हैंडल @thequotesnews द्वारा प्रशांत भूषण के हैंडल @pbhushan1 से रूस के विदेश मंत्री का भारत विरोधी कथित Doctored वीडियो साझा किए जाने का दावा किया गया है। उक्त वीडियो के माध्यम से भ्रामक, मानहानिकारक…
— Delhi Police (@DelhiPolice) November 4, 2026
રશિયન વિદેશમંત્રીના નામે ભારત વિશે ખોટું નિવેદન વાયરલ
વિવાદિત વીડિયોમાં રશિયાના વિદેશમંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવ ભારતની ટીકા કરતા હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. તેમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારત રશિયા માટે માત્ર એક વેપારી ભાગીદાર છે અને રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ તથા ઊર્જા ખરીદવાથી ભારતને ક્રેમલિનની વિદેશનીતિમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો કોઈ વિશેષ અધિકાર મળતો નથી.
પ્રશાંત ભૂષણે આ વીડિયો શેર કરતી વખતે ભારતના વિદેશમંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરને ટેગ કર્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. સાથે જ તેમણે આ વીડિયોને રશિયા તરફથી ભારતને આપવામાં આવેલા કથિત કડક જવાબ તરીકે રજૂ કરતી ટિપ્પણી કરી હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે. જોકે, ફેક્ટચેકમાં લાવરોવના નામે રજૂ કરવામાં આવેલા આ નિવેદનો બનાવટી હોવાનું જણાવાયું હતું.
વિદેશ મંત્રાલયે 3 નવેમ્બરે વીડિયોને ગણાવ્યો ફેક
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે 3 નવેમ્બર, 2026ના રોજ પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પરથી આ વીડિયો અંગે સ્પષ્ટતા કરી હતી. મંત્રાલયની ફેક્ટચેક ટીમે વીડિયોને નકલી ગણાવીને તેમાં દર્શાવવામાં આવેલી સામગ્રીને ભ્રામક હોવાનું જણાવ્યું હતું.
આ ઉપરાંત નવી દિલ્હીમાં આવેલા રશિયન દૂતાવાસે પણ AI જનરેટેડ ફેક વીડિયો અંગે લોકોને ચેતવણી આપી હતી. દૂતાવાસે આવા બનાવટી વીડિયો પર વિશ્વાસ ન કરવા અને તેની સત્યતા ચકાસ્યા વિના આગળ શેર ન કરવાની અપીલ કરી હતી. આ ઘટનાને પગલે સોશિયલ મીડિયા પર AI ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી તૈયાર થતા ડીપફેક વીડિયો અને તેના દ્વારા ફેલાતી ખોટી માહિતી અંગે ફરી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
મૂળ વીડિયોમાં છેડછાડ કરીને ખોટો અવાજ ઉમેરાયો
ફેક્ટચેકિંગ વેબસાઇટ BOOM Liveના અહેવાલ મુજબ, સર્ગેઈ લાવરોવના મૂળ વીડિયોમાં છેડછાડ કરીને બનાવટી અવાજ અને ખોટાં નિવેદનો ઉમેરવામાં આવ્યાં હતાં. મૂળ વીડિયો 31 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ અપલોડ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં રશિયાના વિદેશમંત્રી લાવરોવ યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમીર ઝેલેન્સ્કી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે સંભવિત મુલાકાત અંગે પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપી રહ્યા હતા.
જોકે, આ મૂળ વીડિયોના દૃશ્યોનો ઉપયોગ કરીને એવો બનાવટી વીડિયો તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં લાવરોવ ભારત અને તેની વિદેશનીતિ અંગે ટીકા કરતા હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું. ફેક્ટચેકમાં આ દાવાઓ ખોટા હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
વિદેશમંત્રી એસ. જયશંકરનો વીડિયો પણ નકલી હોવાનું સામે આવ્યું
આ સમગ્ર વિવાદ દરમિયાન ભારતના વિદેશમંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરનો પણ એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયો હતો. તેમાં એવું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે જયશંકર રશિયાના વિદેશમંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવની કથિત ટિપ્પણીઓનો જવાબ આપી રહ્યા છે. જોકે, ભારતના વિદેશ મંત્રાલય અને પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB) દ્વારા આ વીડિયો પણ બનાવટી હોવાનું સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું.
અહેવાલો અનુસાર, જયશંકરના અગાઉના નિવેદનોને મૂળ સંદર્ભથી અલગ કરીને અને તેમાં ફેરફાર કરીને ભારત તથા રશિયા વચ્ચે રાજદ્વારી વિવાદ ચાલી રહ્યો હોવાનો ભ્રમ ઊભો કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
AI ડીપફેક અને સોશિયલ મીડિયા પર ખોટી માહિતીનો મુદ્દો ચર્ચામાં
પ્રશાંત ભૂષણ વિરુદ્ધ નોંધાયેલી FIR અને વિદેશ મંત્રાલયના ફેક્ટચેક બાદ AI જનરેટેડ વીડિયો દ્વારા ખોટી માહિતી ફેલાવવાનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. આધુનિક આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ટેક્નોલોજીની મદદથી કોઈપણ વ્યક્તિના અવાજ અને ચહેરાની નકલ કરીને વાસ્તવિક જેવા દેખાતા વીડિયો તૈયાર કરી શકાય છે. આવા વીડિયો ખાસ કરીને રાજકીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો જેવા સંવેદનશીલ વિષયોમાં ગેરસમજ ઊભી કરી શકે છે.
હાલ પ્રશાંત ભૂષણ વિરુદ્ધ નોંધાયેલી FIR અંગે પોલીસ તપાસની પ્રક્રિયા મહત્વપૂર્ણ રહેશે. આ કેસમાં તપાસ દરમિયાન સામે આવનારા પુરાવા અને કાયદાકીય કાર્યવાહી પરથી આગળની સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
