ગણેશોત્સવ દરમિયાન પર્યાવરણ સંરક્ષણનો સંદેશ જન-જન સુધી પહોંચાડવાના હેતુથી ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) દ્વારા ગાંધીનગર ખાતે વિશેષ ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ પ્રતિમા નિર્માણ વર્કશોપ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. “બાપ્પા માટીના, ઉત્સવ પર્યાવરણનો” સંકલ્પ સાથે શરૂ કરાયેલ આ અભિયાન અંતર્ગત 7થી 14 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન નાગરિકો, યુવાનો અને બાળકો નિષ્ણાત કલાકારોના માર્ગદર્શન હેઠળ કુદરતી માટીમાંથી ગણપતિની પ્રતિમા બનાવી શકશે.
આ વિશેષ સ્ટોલ અને વર્કશોપનું ઉદ્ઘાટન વન અને પર્યાવરણ મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાના હસ્તે કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે રાજ્ય મંત્રી પ્રવીણ માળી વિશેષ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
મંત્રીઓએ જાતે માટીના ગણેશજી બનાવ્યા
ઉદ્ઘાટન દરમિયાન મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયા, રાજ્ય મંત્રી પ્રવીણ માળી અને અન્ય મહાનુભાવોએ જાતે માટીમાંથી ગણેશજીની પ્રતિમા કંડારી હતી. સાથે જ સ્થાનિક કલાકારો પાસેથી માટીની મૂર્તિ બનાવવાની સમગ્ર પ્રક્રિયા અંગે માહિતી મેળવી હતી.
આ પહેલ દ્વારા ભક્તિને પર્યાવરણપ્રેમ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે, જેથી ગણેશોત્સવની ઉજવણી દરમિયાન જળપ્રદૂષણ અને કચરાની સમસ્યા ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે.
‘માટીના ગણપતિથી ભક્તિ સાથે પ્રકૃતિનું પણ જતન’
વન અને પર્યાવરણ મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ જણાવ્યું કે ગણેશોત્સવ આસ્થા, શ્રદ્ધા અને ઉમંગનું પર્વ છે, પરંતુ તેની ઉજવણી દરમિયાન પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.
તેમણે કહ્યું કે POPની મૂર્તિઓ અને રાસાયણિક રંગોના ઉપયોગથી જળાશયો તથા પર્યાવરણને નુકસાન થઈ શકે છે. તેના વિકલ્પરૂપે કુદરતી માટીમાંથી બનાવેલી પ્રતિમાની સ્થાપના અને પ્રાકૃતિક રીતે વિસર્જન કરવામાં આવે તો ભક્તિની સાથે પ્રકૃતિનું પણ સંરક્ષણ થઈ શકે છે.
NID મારફતે ડિઝાઇન અને મોલ્ડ વિકસાવવાનું સૂચન
મંત્રીએ ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ પ્રતિમા નિર્માણને વધુ ઝડપી અને વ્યવસ્થિત બનાવવા માટે આધુનિક પદ્ધતિઓ અપનાવવાનું સૂચન કર્યું હતું.
તેમણે નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ડિઝાઇન (NID) મારફતે યોગ્ય ડિઝાઇન અને મોલ્ડ વિકસાવવાની વાત કરી હતી. મૂર્તિના અલગ-અલગ ભાગોનું મોલ્ડિંગ કરીને તેને સરળતાથી એસેમ્બલ કરી શકાય તેવી પદ્ધતિ વિકસાવવામાં આવે તો માટીની ગણેશ પ્રતિમાઓ વધુ ઝડપથી અને આકર્ષક રીતે બનાવી શકાશે.
7થી 14 સપ્ટેમ્બર સુધી નાગરિકો માટે ખુલ્લો વર્કશોપ
GPCB ગાંધીનગર ખાતે 7થી 14 સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન યોજાનારા આ વર્કશોપમાં તમામ નાગરિકો, બાળકો અને યુવાનો ભાગ લઈ શકશે.
અહીં નિષ્ણાત કલાકારો તેમની સાથે રહી કુદરતી માટીમાંથી ગણેશજીની પ્રતિમા કેવી રીતે બનાવવી તે શીખવશે. ખાસ વાત એ છે કે નાગરિકો પોતાની બનાવેલી મૂર્તિ વિનામૂલ્યે ઘરે લઈ જઈ શકશે અને ગણેશોત્સવ દરમિયાન તેની સ્થાપના તથા પૂજન-અર્ચન કરી શકશે.
ઘરના કુંડા કે બગીચામાં થઈ શકશે વિસર્જન
GPCBની આ પહેલનો મુખ્ય હેતુ ગણેશ વિસર્જનને વધુ પર્યાવરણમિત્ર બનાવવાનો છે. કુદરતી માટીની મૂર્તિઓ પાણીમાં સરળતાથી ઓગળી જાય છે અને તેને ઘરના કુંડા અથવા બગીચામાં પણ વિસર્જિત કરી શકાય છે.
આ રીતે મોટા જળાશયો પરનો ભાર ઘટાડવાની સાથે POP અને રાસાયણિક રંગોથી થતા જળપ્રદૂષણને પણ અટકાવવામાં મદદ મળી શકે છે.
સોશિયલ ઇન્ફ્લુએન્સર્સ દ્વારા પણ થશે જનજાગૃતિ
રાજ્ય મંત્રી પ્રવીણ માળીએ જણાવ્યું કે GPCBની આ પહેલને વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે સોશિયલ ઇન્ફ્લુએન્સર્સનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
આ ઉપરાંત નગરપાલિકા, મહાનગરપાલિકા અને ગ્રામ પંચાયત સ્તરે ચોક્કસ SOPના આધારે પ્રચાર-પ્રસાર કરવામાં આવશે. આ અભિયાનથી પર્યાવરણ સુરક્ષાની સાથે સ્થાનિક કારીગરો અને મૂર્તિકારોને પણ આજીવિકાના નવા અવસર મળી શકે તેવો હેતુ છે.
50 ગણપતિ પંડાલોમાં શેરી નાટકો
પર્યાવરણ જાગૃતિને વ્યાપક બનાવવા માટે GPCB દ્વારા માત્ર વર્કશોપ પૂરતું અભિયાન મર્યાદિત રાખવામાં આવ્યું નથી.
અમદાવાદના આશરે 50 ગણપતિ પંડાલોમાં શેરી નાટકોનું આયોજન કરવામાં આવશે. આ નાટકો મારફતે POPની મૂર્તિઓથી થતા નુકસાન અને માટીના ગણેશજીના ફાયદા અંગે લોકોને સરળ ભાષામાં સમજાવવામાં આવશે.
શાળા-કોલેજોમાં પણ માટીના ગણેશજી બનાવવાના વર્કશોપ
GPCB દ્વારા વિવિધ શાળાઓ અને કોલેજોમાં પણ ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ પ્રતિમા નિર્માણ વર્કશોપ યોજવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે.
યુવાનો અને બાળકોમાં નાની ઉંમરથી જ પર્યાવરણ પ્રત્યે સંવેદનશીલતા વિકસે અને પરંપરાગત તહેવારોને પ્રકૃતિમિત્ર રીતે ઉજવવાની ટેવ પડે તે આ કાર્યક્રમનો મહત્વપૂર્ણ હેતુ છે.
રેડિયો દ્વારા પણ પહોંચશે પર્યાવરણ સંદેશ
અભિયાનને વધુ વ્યાપક બનાવવા GPCB દ્વારા રેડિયો માધ્યમથી પણ જનજાગૃતિ સંદેશો પ્રસારિત કરવામાં આવશે.
પર્યાવરણમિત્ર ગણેશોત્સવ, કુદરતી માટીની મૂર્તિઓ અને પ્રાકૃતિક વિસર્જન અંગેના સંદેશો દ્વારા લોકો સુધી સરળ અને અસરકારક રીતે માહિતી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
સ્થાનિક કારીગરોને પણ મળશે રોજગાર
ઈકો-ફ્રેન્ડલી ગણેશ પ્રતિમાઓના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાથી સ્થાનિક માટીકામ કલાકારો અને મૂર્તિકારોને પણ સીધો લાભ મળી શકે છે.
રાજ્ય સરકારનો અભિગમ એવો છે કે પર્યાવરણ સુરક્ષાની સાથે પરંપરાગત કારીગરોને આર્થિક રીતે પણ સશક્ત બનાવવામાં આવે. જો માટીની પ્રતિમાઓની માંગ વધશે તો સ્થાનિક કારીગરો માટે રોજગાર અને આવકની નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.
‘બાપ્પા માટીના, ઉત્સવ પર્યાવરણનો’ અભિયાનનો સંદેશ
GPCBનું “બાપ્પા માટીના, ઉત્સવ પર્યાવરણનો” અભિયાન ગણેશોત્સવને વધુ જવાબદાર અને પર્યાવરણમિત્ર રીતે ઉજવવાનો સંદેશ આપે છે.
કુદરતી માટીની પ્રતિમા, પ્રાકૃતિક રંગો અને ઘરઆંગણે સરળ વિસર્જન જેવી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવે તો આસ્થા જાળવી રાખીને પણ પર્યાવરણનું સંરક્ષણ શક્ય બની શકે છે.
કાર્યક્રમ દરમિયાન GPCBના અધ્યક્ષ આર.બી. બારડ, સભ્ય સચિવ દીપાલી ટાંક સહિતના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
