ભારત પોતાના સૈન્ય માળખામાં ઐતિહાસિક પરિવર્તન તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ત્રણેય સશસ્ત્ર દળો—આર્મી, એર ફોર્સ અને નેવી—હવે “થિયેટર કમાન્ડ” માળખા હેઠળ સંયુક્ત રીતે કાર્ય કરશે. આ નવી વ્યવસ્થા હેઠળ પાકિસ્તાન અને ચીન જેવી દ્વિ-મોરચાની પડકારો સામે વધુ અસરકારક પ્રતિસાદ આપવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે.
આ મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજનાનું નેતૃત્વ જનરલ અનિલ ચૌહાણ કરી રહ્યા છે, જેમના માર્ગદર્શન હેઠળ લશ્કરી બાબતોના વિભાગે ભૂતકાળના યુદ્ધોના અનુભવના આધારે આ બ્લુપ્રિન્ટ તૈયાર કર્યો છે.
ત્રણ મુખ્ય થિયેટર કમાન્ડ શું હશે?
નવા માળખા હેઠળ ત્રણ મુખ્ય કમાન્ડ બનાવવામાં આવશે:
- વેસ્ટર્ન થિયેટર કમાન્ડ – પાકિસ્તાન સામેની સુરક્ષા માટે
- નોર્ધન થિયેટર કમાન્ડ – ચીન સાથેની LAC સરહદ માટે
- મેરિટાઈમ થિયેટર કમાન્ડ – હિંદ મહાસાગર વિસ્તારમાં નૌકાદળની સુરક્ષા માટે
આ ત્રણેય કમાન્ડ સંયુક્ત રીતે કામગીરી કરશે, જેથી ઝડપથી અને અસરકારક નિર્ણય લેવાઈ શકે.
મુખ્ય મથક ક્યાં હશે?
- વેસ્ટર્ન કમાન્ડનું મુખ્ય મથક જયપુરમાં રહેશે
- નોર્ધન કમાન્ડનું મુખ્ય મથક લખનઉમાં સ્થાપિત થશે
- મેરિટાઇમ કમાન્ડ માટે અલગ નૌકાદળ આધારિત માળખું બનાવાશે
કમાન્ડનું સંચાલન કોણ કરશે?
નવી સિસ્ટમમાં ત્રણેય દળો વચ્ચે જવાબદારી વહેંચણી કરવામાં આવી છે:
- વેસ્ટર્ન કમાન્ડનું નેતૃત્વ એર ફોર્સ સંભાળશે
- નોર્ધન કમાન્ડનું સંચાલન આર્મી કરશે
- મેરિટાઇમ કમાન્ડ નૌકાદળના હાથમાં રહેશે
ડેપ્યુટી કમાન્ડર તરીકે અન્ય દળોના અધિકારીઓની નિમણૂક થશે, જેથી સંપૂર્ણ સંકલન સુનિશ્ચિત થાય.
નવું લશ્કરી માળખું કેવું હશે?
આ નવી વ્યવસ્થામાં કુલ પાંચ ફોર-સ્ટાર જનરલ હશે:
- ચીફ ઓફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS)
- ત્રણેય સેનાના પ્રમુખ
- એક વાઇસ CDS
આ માળખું સંયુક્ત ઓપરેશન અને ઝડપી નિર્ણય પ્રક્રિયા માટે રચાયું છે.
સંયુક્ત ઓપરેશન્સ અને ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ
નવા મોડલ હેઠળ એક Joint Operations Coordination Center બનાવવામાં આવશે, જ્યાંથી:
- કમ્યુનિકેશન અને ટારગેટિંગ
- એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ
- ટ્રાઇ-સર્વિસ લોજિસ્ટિક્સ
- ઇન્વેન્ટરી મેનેજમેન્ટ
બધું એક જ પ્લેટફોર્મ પરથી સંચાલિત થશે.
આવનારી નવી ફોર્સ અને યુદ્ધની નવી દિશા
ભારત ટૂંક સમયમાં ચાર નવી પ્રકારની ડિફેન્સ ક્ષમતાઓ વિકસાવશે:
- ડિફેન્સ જીઓ-સ્પેશિયલ એજન્સી
- ડ્રોન અને ડેટા આધારિત યુદ્ધ પ્રણાલી
- કૉગ્નિટિવ વૉરફેર ફોર્સ (માનસિક યુદ્ધ)
- આધુનિક ટેક્નોલોજી આધારિત એક્શન ફોર્સ
કૉગ્નિટિવ વૉરફેર ખાસ કરીને વિરોધી દેશોની માનસિક સ્થિતિને અસર કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે, જે ભવિષ્યના યુદ્ધોમાં મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
