દેશભરમાં 80મા સ્વતંત્રતા દિવસની ગૌરવભેર ઉજવણી વચ્ચે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે નાગપુર સ્થિત સંઘ મુખ્યાલય ખાતે રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવ્યો હતો. ધ્વજવંદન બાદ પોતાના સંબોધનમાં તેમણે દેશની સ્વતંત્રતા, સુરક્ષા, સમૃદ્ધિ, યુવાનોની જવાબદારી, લોકશાહીમાં અસંમતિના મહત્વ અને ભારતને વિશ્વ ગુરુ બનાવવાના સંકલ્પ અંગે વિસ્તૃત વાત કરી હતી.
મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ભારત સ્વતંત્ર હતું, સ્વતંત્ર છે અને સ્વતંત્ર રહેશે, પરંતુ માત્ર સ્વતંત્ર હોવું પૂરતું નથી. દેશને સુરક્ષિત, સુખી, સમૃદ્ધ અને સમગ્ર વિશ્વને યોગદાન આપનાર રાષ્ટ્ર બનાવવાની જવાબદારી દરેક નાગરિકની છે. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત સામે અનેક પડકારો છે અને આ પડકારોનો સામનો પોતાના મૂળ સિદ્ધાંતો અને રાષ્ટ્રીય મૂલ્યો સાથે જોડાયેલા રહીને કરવો પડશે.
ભારતને વિશ્વ ગુરુ બનાવવું આપણી જવાબદારી: મોહન ભાગવત
સંબોધનમાં RSS વડા મોહન ભાગવતે ભારતને ‘વિશ્વ ગુરુ’ બનાવવાના સંકલ્પ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે ભારતનું લક્ષ્ય માત્ર પોતાની પ્રગતિ સુધી સીમિત ન રહેવું જોઈએ. ભારત એવું રાષ્ટ્ર બનવું જોઈએ જે સમગ્ર માનવજાત માટે અર્થપૂર્ણ અને કલ્યાણકારી યોગદાન આપી શકે.
તેમણે જણાવ્યું કે દેશના દરેક નાગરિકે આ લક્ષ્ય સુધી પહોંચવા પોતાની જવાબદારી સમજવી પડશે. ભારતને સમૃદ્ધ અને શક્તિશાળી બનાવવાની સાથે દુનિયાને યોગ્ય દિશા અને માનવતાના મૂલ્યો આપનાર રાષ્ટ્ર બનાવવાનો પ્રયાસ પણ કરવો પડશે.
आज 80वें स्वतंत्रता दिवस के अवसर पर नागपुर स्थित महाल कार्यालय में आयोजित कार्यक्रम में पू. सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत जी ने ध्वजारोहण किया। pic.twitter.com/7vgZGnuP0F
— RSS (@RSSorg) August 15, 2026
‘યોગ્ય ઘડતર નહીં થાય તો યુવાનો સમાજ માટે બોજ બની શકે’
મોહન ભાગવતે ખાસ કરીને દેશના યુવાનોનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમને ભારતનો ‘Demographic Dividend’ એટલે કે વસ્તી વિષયક લાભ ગણાવ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે ભારતમાં મોટી સંખ્યામાં યુવા શક્તિ ઉપલબ્ધ છે અને જો આ યુવાનોને યોગ્ય શિક્ષણ, સંસ્કાર, કૌશલ્ય અને દિશા આપવામાં આવે તો તેઓ દેશની સૌથી મોટી તાકાત બની શકે છે.
તેમણે ચેતવણી આપતા કહ્યું કે યુવાનોનું યોગ્ય ઘડતર નહીં કરવામાં આવે તો આ જ શક્તિ સમાજ માટે બોજ પણ બની શકે છે. તેથી યુવા પેઢીને રાષ્ટ્રની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ તૈયાર કરવી, તેમને જવાબદાર નાગરિક બનાવવું અને તેમની ક્ષમતાનો દેશહિતમાં ઉપયોગ કરવો આવશ્યક છે.
ભાગવતના મતે, ભારતને વિશ્વ ગુરુ બનાવવાના સપનાને સાકાર કરવામાં યુવાનોની સૌથી મોટી ભૂમિકા રહેશે. માત્ર રોજગાર અથવા વ્યક્તિગત સફળતા નહીં, પરંતુ દેશ અને સમાજ પ્રત્યેની ફરજ પણ યુવાનો માટે એટલી જ મહત્વપૂર્ણ હોવી જોઈએ.
‘ભારત સ્વતંત્ર છે અને રહેશે, હવે સમૃદ્ધ અને સુરક્ષિત બનાવવું છે’
મોહન ભાગવતે કહ્યું કે ભારતની સ્વતંત્રતા અડગ છે, પરંતુ રાષ્ટ્રને સુખી, સમૃદ્ધ અને સુરક્ષિત બનાવવાનું કામ હજુ સતત આગળ વધારવાનું છે. ભારતને વિશ્વમાં અસરકારક અને સકારાત્મક યોગદાન આપનાર રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે અનેક પડકારોનો સામનો કરવાની જરૂર છે.
તેમણે જણાવ્યું કે સમાજમાં અલગ-અલગ પ્રકારની વિચારધારાઓ અને દૃષ્ટિકોણ ધરાવતા લોકો રહેવાના છે. આવી સ્થિતિમાં પોતાના મૂળ સિદ્ધાંતો અને રાષ્ટ્રીય હિતને કેન્દ્રમાં રાખીને આગળ વધવું જરૂરી છે. તેમના મતે ભારતને વિશ્વ ગુરુ બનાવવું માત્ર સરકારની નહીં પરંતુ સમગ્ર સમાજની જવાબદારી છે.
#WATCH | Nagpur, Maharashtra | RSS Sarsanghchalak Mohan Bhagwat says, "… While it is certain that our nation has attained independence and will remain independent, the task of making it prosperous, secure, and affluent lies ahead. If we wish to transform it into a nation that… https://t.co/tmaagcrp2L pic.twitter.com/dXQGnPfXJk
— ANI (@ANI) August 15, 2026
લોકશાહીમાં અલગ વિચાર અને વિરોધ જરૂરી
મોહન ભાગવતે પોતાના સંબોધનમાં લોકશાહીમાં વિવિધ વિચારોનું મહત્વ પણ સમજાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે દેશમાં જુદા-જુદા વિચારો હોવા એ લોકશાહીની ઓળખ છે. કોઈ પ્રશ્ન જનહિત સાથે જોડાયેલો હોય ત્યારે તેનો અવાજ મજબૂતીથી ઉઠાવવો પણ લોકશાહી પ્રક્રિયાનો ભાગ છે.
તેમણે કહ્યું કે કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં વિરોધ જરૂરી બની શકે છે. જોકે વિરોધ કે અસંમતિ વ્યક્ત કરતી વખતે વ્યક્તિએ પોતાની સામાજિક અને રાષ્ટ્રીય જવાબદારીઓનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. લોકશાહીમાં મતભેદ હોઈ શકે છે, પરંતુ દેશના હિત અને સામાજિક એકતાને નુકસાન ન થાય તે પણ એટલું જ જરૂરી છે.
અસંમતિ લોકશાહીનો અભિન્ન ભાગ, પરંતુ જવાબદારી પણ જરૂરી
મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે અસંમતિ અને વિરોધ કોઈ પણ લોકશાહી વ્યવસ્થાનો અભિન્ન ભાગ છે. લોકો અલગ વિચાર ધરાવી શકે છે અને જરૂરી મુદ્દાઓ પર વિરોધ પણ કરી શકે છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયા જવાબદારીપૂર્વક થવી જોઈએ.
તેમણે બંધારણના ઘડવૈયા ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકરનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે બંધારણની રચના દરમિયાન પણ લોકશાહી, અધિકારો અને જવાબદારીઓ વચ્ચે સંતુલન અંગે વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો. આજે પણ નાગરિકોએ આ જ ભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાના અધિકારોનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
ત્રિરંગાના ત્રણ રંગનો અર્થ સમજાવ્યો
સ્વતંત્રતા દિવસના પ્રસંગે મોહન ભાગવતે રાષ્ટ્રધ્વજના ત્રણ રંગોના મહત્વ વિશે પણ વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ત્રિરંગામાં રહેલો ભગવો રંગ જ્ઞાન, ત્યાગ, બલિદાન અને સતત કાર્યશીલતાનું પ્રતીક છે. આ રંગ દેશ અને સમાજ માટે નિઃસ્વાર્થ ભાવથી કાર્ય કરવાની પ્રેરણા આપે છે.
તેમણે કહ્યું કે સફેદ રંગ શાંતિ, શુદ્ધતા અને સમતોલ વિચારનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જ્યારે લીલો રંગ સમૃદ્ધિ અને વિકાસનું પ્રતીક છે. ત્રિરંગાના ત્રણેય રંગો મળીને ભારતના મૂલ્યો, સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્રીય જીવનની વિશાળ ભાવનાને રજૂ કરે છે.
અલગ વિચાર છતાં રાષ્ટ્રીય એકતા સર્વોપરી
RSS વડાએ કહ્યું કે વ્યક્તિગત રીતે લોકોના વિચારો, જીવનશૈલી અને માન્યતાઓ અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ આ વિવિધતા ભારતની એકતાને નબળી પાડતી નથી. ભારતની વિશેષતા જ એ છે કે અહીં જુદા-જુદા વિચારો અને પરંપરાઓ વચ્ચે પણ એક રાષ્ટ્રીય ભાવના લોકોને એકસાથે જોડે છે.
તેમણે આ વાત સમજાવવા રાષ્ટ્રધ્વજના મધ્યમાં આવેલા ચક્રનું ઉદાહરણ આપ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે ચક્રમાં અનેક આરા હોય છે અને તમામ આરા અલગ દિશામાં વિસ્તરતા હોવા છતાં તેમનું કેન્દ્ર એક જ હોય છે. તેવી જ રીતે ભારતના નાગરિકોમાં વિવિધતા હોવા છતાં રાષ્ટ્ર પ્રત્યેની એકતા અને જવાબદારીનું કેન્દ્ર એક જ રહેવું જોઈએ.
‘ધર્મ ચક્ર’ દ્વારા એકતાનો સંદેશ
મોહન ભાગવતે જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રધ્વજના કેન્દ્રમાં રહેલું અશોક ચક્ર માત્ર એક આકૃતિ નથી, પરંતુ તેના પાછળ વિશાળ વિચાર રહેલો છે. ચક્રના અનેક આરા જુદી જુદી દિશામાં આગળ વધે છે, પરંતુ તેઓ એક નિર્ધારિત સીમા અને એક જ કેન્દ્ર સાથે જોડાયેલા રહે છે.
તેમણે કહ્યું કે આ જ વિચાર ભારતની સામાજિક રચનામાં પણ જોવા મળે છે. સમાજમાં ભાષા, પ્રદેશ, વિચારધારા અને પરંપરાની વિવિધતા હોવા છતાં તેમને જોડતી શક્તિ રાષ્ટ્રભાવના અને ધર્મના વ્યાપક મૂલ્યો છે. આ કારણસર રાષ્ટ્રધ્વજના કેન્દ્રમાં ધર્મ ચક્રને સ્થાન મળ્યું છે.
યુવા શક્તિથી સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ ભારતનું નિર્માણ
મોહન ભાગવતના સમગ્ર સંબોધનમાં યુવાનો, રાષ્ટ્રીય એકતા અને જવાબદારી મુખ્ય વિષય તરીકે સામે આવ્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે ભારત પાસે વિશ્વમાં વિશિષ્ટ સ્થાન મેળવવા માટે જરૂરી માનવશક્તિ અને સાંસ્કૃતિક શક્તિ બંને છે, પરંતુ તેનું યોગ્ય રીતે સંવર્ધન કરવું જરૂરી છે.
તેમણે દેશવાસીઓને સ્વતંત્રતા દિવસને માત્ર ઉત્સવ તરીકે નહીં, પરંતુ પોતાની રાષ્ટ્રીય જવાબદારીને ફરી યાદ કરાવતો દિવસ ગણાવવા અપીલ કરી. તેમના મતે દરેક નાગરિક પોતાની ભૂમિકા નિષ્ઠાપૂર્વક ભજવે તો ભારત વધુ સુરક્ષિત, સમૃદ્ધ અને વિશ્વને દિશા આપનાર રાષ્ટ્ર બની શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
