ગુજરાતના અવકાશ ક્ષેત્ર માટે મોટી જાહેરાત સામે આવી છે. રાજ્યના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી મંત્રી અર્જુન મોઢવાડિયાએ શુક્રવારે અમદાવાદના સાયન્સ સિટી ખાતે ત્રણ દિવસીય સ્પેસ ફેસ્ટિવલના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે જણાવ્યું કે સૌરાષ્ટ્રના કોડીનાર નજીક નવું સ્પેસ લોન્ચિંગ સ્ટેશન એટલે કે સ્પેસપોર્ટ સ્થાપવાની દિશામાં કામગીરી ચાલી રહી છે.
મંત્રીએ જણાવ્યું કે ગુજરાત પહેલેથી જ અવકાશ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે દેશના અગ્રણી રાજ્યોમાં સ્થાન બનાવી રહ્યું છે. અમદાવાદમાં IN-SPACeનું મુખ્ય મથક કાર્યરત છે અને હવે કોડીનાર નજીક નવા સ્પેસપોર્ટની શક્યતાઓને લઈને ટેકનિકલ પ્રક્રિયા આગળ વધી રહી છે.
ISRO સાથે સાઇટનું ટેકનિકલ મૂલ્યાંકન
રાજ્યના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, કોડીનાર નજીક સ્પેસપોર્ટ સ્થાપવાનો પ્રોજેક્ટ હાલમાં પ્રારંભિક તબક્કામાં છે. ISROના સહયોગથી સંભવિત સ્થળનું ટેકનિકલ એસેસમેન્ટ અને ઇવેલ્યુએશન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
જરૂરી ટેકનિકલ સ્પેસિફિકેશન, સુરક્ષા માપદંડ અને લોન્ચિંગ માટેની ભૌગોલિક યોગ્યતા નક્કી થયા બાદ પ્રોજેક્ટની આગળની કામગીરી હાથ ધરવામાં આવશે.
કોડીનારનો દરિયાકાંઠો કેમ મહત્વપૂર્ણ?
સૌરાષ્ટ્રના ગીરથી કોડીનાર વચ્ચેનો દરિયાકાંઠો અગાઉ પણ સ્પેસ સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓ માટે સંભવિત વિસ્તાર તરીકે ચર્ચામાં રહ્યો છે. દરિયાઈ વિસ્તાર, ભૌગોલિક સ્થિતિ અને રોકેટ લોન્ચિંગ માટે જરૂરી સુરક્ષિત ટ્રેજેક્ટરી જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને આ વિસ્તારનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
અર્જુન મોઢવાડિયાએ અગાઉ માર્ચ મહિનામાં ગુજરાત વિધાનસભામાં પણ રાજ્યમાં સ્પેસ સંબંધિત પ્રવૃત્તિ માટે યોગ્ય સ્થળની ઓળખ કરવામાં આવી રહી હોવાની માહિતી આપી હતી.
શ્રીહરિકોટા અને કુલશેખરપટ્ટીનમ બાદ ગુજરાતની તૈયારી
હાલ ભારતનું મુખ્ય સ્પેસ લોન્ચિંગ સેન્ટર આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટા ખાતે આવેલું છે. બીજી તરફ તમિલનાડુના કુલશેખરપટ્ટીનમ ખાતે દેશના બીજા મોટા સ્પેસપોર્ટનું નિર્માણ ચાલી રહ્યું છે. કોડીનાર નજીકનો પ્રસ્તાવિત સ્પેસપોર્ટ સાકાર થાય તો ગુજરાત પણ દેશના મહત્વપૂર્ણ સ્પેસ લોન્ચિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ધરાવતા રાજ્યોમાં સામેલ થઈ શકે છે.
સેટેલાઇટ મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ખાસ પ્રોત્સાહન
અર્જુન મોઢવાડિયાએ જણાવ્યું કે ગુજરાતમાં સેટેલાઇટ મેન્યુફેક્ચરિંગ સહિત સ્પેસ ટેકનોલોજી ક્ષેત્રની કંપનીઓને વિશેષ પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. રાજ્ય સરકાર સ્પેસ ટેકનોલોજી, સેટેલાઇટ મેન્યુફેક્ચરિંગ, રિસર્ચ, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ખાનગી રોકાણ માટે અનુકૂળ ઇકોસિસ્ટમ તૈયાર કરવાની દિશામાં કામ કરી રહી છે.
અમદાવાદમાં IN-SPACeનું મુખ્ય મથક
ભારતના ખાનગી અવકાશ ક્ષેત્રને પ્રોત્સાહન આપતી મહત્વપૂર્ણ સંસ્થા IN-SPACeનું હેડક્વાર્ટર અમદાવાદમાં આવેલું છે. આ કારણે ગુજરાત પહેલેથી જ દેશના કોમર્શિયલ સ્પેસ ઇકોસિસ્ટમમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.
આ વર્ષે IN-SPACe દ્વારા અમદાવાદ નજીક ખોરજ ખાતે સ્પેસ ટેકનોલોજી માટે વિશેષ ઝોન વિકસાવવાની જાહેરાત પણ કરવામાં આવી હતી.
ધોલેરામાં ખાનગી સ્ટાર્ટઅપે કર્યું હતું સાઉન્ડિંગ રોકેટ લોન્ચ
ગુજરાતમાં ખાનગી ક્ષેત્રની અવકાશ પ્રવૃત્તિઓ પણ ઝડપથી વધી રહી છે. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ધોલેરામાં એક સ્ટાર્ટઅપ દ્વારા સાઉન્ડિંગ રોકેટનું સફળ પ્રક્ષેપણ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ ઘટનાને ગુજરાતના ખાનગી સ્પેસ સેક્ટર માટે મહત્વપૂર્ણ શરૂઆત માનવામાં આવી હતી. રાજ્યમાં હાલમાં 20થી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને વિવિધ સંસ્થાઓ સ્પેસ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં કાર્યરત હોવાનો અંદાજ છે.
National Space Day પહેલા મોટી જાહેરાત
ભારત દર વર્ષે 23 ઓગસ્ટને National Space Day તરીકે ઉજવે છે. 2023માં ચંદ્રયાન-3ના વિક્રમ લેન્ડરે ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવીય વિસ્તારમાં સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગ કર્યું હતું. આ ઐતિહાસિક સફળતાની યાદમાં રાષ્ટ્રીય અવકાશ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
આ પૃષ્ઠભૂમિ વચ્ચે અમદાવાદના સાયન્સ સિટીમાં યોજાયેલા ત્રણ દિવસીય સ્પેસ ફેસ્ટિવલ દરમિયાન કોડીનાર સ્પેસપોર્ટની જાહેરાત ગુજરાતના અવકાશ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
ગુજરાતના Space Economyને મળી શકે મોટો વેગ
કોડીનાર નજીક સ્પેસપોર્ટ સ્થાપવાની યોજના સાકાર થાય તો રાજ્યમાં રોકેટ લોન્ચિંગ ઉપરાંત સેટેલાઇટ મેન્યુફેક્ચરિંગ, પરીક્ષણ, રિસર્ચ, ડેટા સર્વિસ, સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ્સ અને અદ્યતન ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે નવી તકો ઊભી થઈ શકે છે.
પ્રોજેક્ટ હજુ ટેકનિકલ મૂલ્યાંકનના તબક્કામાં હોવાથી અંતિમ સ્થળ, રોકાણ, લોન્ચ ક્ષમતા અને સમયમર્યાદા અંગેની વિગતો આગળ જાહેર થવાની બાકી છે. જોકે, આ પહેલ ગુજરાતને ભારતની ઝડપથી વિકસતી અવકાશ અર્થતંત્ર સાથે વધુ મજબૂત રીતે જોડવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું બની શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
