ભારત અને જાપાન વચ્ચેની વિશેષ વ્યૂહાત્મક અને વૈશ્વિક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ થઈ છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ જાપાનના સંરક્ષણ મંત્રી શિંજીરો કોઈઝુમી સાથે મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ, સુરક્ષા, ટેક્નોલોજી અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સહયોગને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવા અંગે ચર્ચા કરી હતી.
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ખાસ કરીને ભારતની ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ પહેલ હેઠળ જાપાનની કંપનીઓને ભારતીય કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ્સ સાથે સંરક્ષણ ઉપકરણો તથા અત્યાધુનિક ટેક્નોલોજીના સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન માટે ભાગીદારી વધારવા આમંત્રણ આપ્યું હતું. ભારત અને જાપાનની નવી સુરક્ષા ભાગીદારી પણ સંરક્ષણ ટેક્નોલોજીના સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન માટે તકો શોધવા પર ભાર મૂકે છે.
PM મોદીએ ભારત-જાપાન સંરક્ષણ સહયોગ પર મૂક્યો ભાર
પ્રધાનમંત્રી મોદીએ બેઠક દરમિયાન કહ્યું કે ભારત અને જાપાન વચ્ચેનો સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગ માત્ર બંને દેશોની દ્વિપક્ષીય જરૂરિયાતો પૂરતો મર્યાદિત નથી. હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ જાળવવામાં પણ બંને દેશોની ભાગીદારી મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
ભારત અને જાપાન બંને મુક્ત, ખુલ્લા અને નિયમ આધારિત ઇન્ડો-પેસિફિક વ્યવસ્થાના સમર્થક છે. બંને દેશોની નવી સુરક્ષા સહયોગ ઘોષણામાં સશસ્ત્ર દળો વચ્ચે આંતરકાર્યક્ષમતા વધારવા, સંયુક્ત અભ્યાસ, લોજિસ્ટિક્સ, સાયબર ડિફેન્સ અને દરિયાઈ સુરક્ષા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધુ ગાઢ કરવાની દિશા નક્કી કરવામાં આવી છે.
Pleased to receive Defence Minister of Japan Shinjiro Koizumi. Had an excellent conversation on deepening defence and security ties between India and Japan. Our Special Strategic and Global Partnership is an important anchor for peace, stability and prosperity in the Indo-Pacific… pic.twitter.com/jHbV6cd6fG
— Narendra Modi (@narendramodi) August 20, 2026
‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ હેઠળ જાપાનને મોટું આમંત્રણ
વડાપ્રધાન મોદીએ જાપાનના સંરક્ષણ ઉદ્યોગને ભારતીય ખાનગી ક્ષેત્ર, સંરક્ષણ કંપનીઓ અને સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ સાથે વધુ સક્રિય રીતે જોડાવા આમંત્રણ આપ્યું છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ માત્ર તૈયાર સંરક્ષણ સાધનોની ખરીદી કરવાનો નહીં પરંતુ ભારતમાં જ ટેક્નોલોજીના વિકાસ, ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઇનનું મજબૂત નેટવર્ક ઊભું કરવાનો છે.
ભારત અને જાપાન પહેલેથી જ પ્રથમ સંયુક્ત સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી સહ-વિકાસ પ્રોજેક્ટ તરીકે નેવલ રેડિયો એન્ટેના પ્રોજેક્ટ પર સહમતિ વ્યક્ત કરી ચૂક્યા છે. વડાપ્રધાન મોદીએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટ બંને દેશોની ડિફેન્સ ટેક્નોલોજી પાર્ટનરશિપમાં નવું અધ્યાય શરૂ કરશે.
રાજનાથ સિંહ અને કોઈઝુમી વચ્ચે પણ મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા
પ્રધાનમંત્રી મોદીની મુલાકાત ઉપરાંત સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહ અને જાપાનના સંરક્ષણ મંત્રી શિંજીરો કોઈઝુમી વચ્ચે પણ સંરક્ષણ સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી.
બંને દેશોએ દરિયાઈ સુરક્ષા, નૌકાદળ વચ્ચે કાર્યકારી સંકલન, માહિતીની આપ-લે અને ઇન્ડો-પેસિફિકમાં સુરક્ષા પડકારોનો સામનો કરવા માટે સંયુક્ત ક્ષમતા વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો.
દરિયાઈ સુરક્ષા માટે ભારત-જાપાનનો સહયોગ વધુ મજબૂત
ભારત અને જાપાન માટે સમુદ્રી માર્ગો આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક બંને દૃષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. બંને દેશોએ દરિયાઈ ક્ષેત્ર જાગૃતિ એટલે કે દરિયાઈ વિસ્તારમાં થતી ગતિવિધિઓ અંગે સમયસર માહિતી મેળવવા અને વહેંચવા માટે સહયોગ વધારવાની દિશામાં કામ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
ભારત-જાપાન સુરક્ષા સહયોગના માળખામાં ચાંચિયાગીરી, સમુદ્રમાં સશસ્ત્ર લૂંટ અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય અપરાધ સામે સંયુક્ત કાર્યવાહી, તેમજ ત્રીજા દેશોને દરિયાઈ સુરક્ષા સહાય આપવા માટે સંકલન વધારવાની જોગવાઈ પણ સામેલ છે.
ભારતીય નૌકાદળ અને જાપાનની JMSDF વચ્ચે વધશે સહયોગ
ભારતીય નૌકાદળ અને Japan Maritime Self-Defense Force (JMSDF) વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સંયુક્ત યુદ્ધાભ્યાસ અને વ્યૂહાત્મક સંકલન સતત વધ્યું છે. નવી ભાગીદારી હેઠળ બંને દેશો વધુ જટિલ દ્વિપક્ષીય અને બહુપક્ષીય સૈન્ય અભ્યાસમાં ભાગ લેવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે.
સુરક્ષા સહયોગમાં humanitarian assistance and disaster relief એટલે કે HADR, શોધ અને બચાવ કામગીરી, લોજિસ્ટિક્સ સપોર્ટ તથા ઇન્ડો-પેસિફિકમાં આપત્તિની સ્થિતિ દરમિયાન ત્રિ-સેવા અભ્યાસ કરવાની શક્યતાઓ પણ સામેલ છે.
મુક્ત અને ખુલ્લા Indo-Pacific માટે બંને દેશોની પ્રતિબદ્ધતા
ભારત અને જાપાને ફરી એક વખત સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ મુક્ત, ખુલ્લા, સમાવેશી અને સ્થિર હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રને સમર્થન આપશે. ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં વધતા વ્યૂહાત્મક પડકારોને જોતા નવી દિલ્હી અને ટોક્યો વચ્ચેનું સુરક્ષા સંકલન સતત વધી રહ્યું છે.
જાપાન પણ પોતાના અન્ય વ્યૂહાત્મક ભાગીદારો સાથે ઈન્ડો-પેસિફિકમાં ઈન્ટરઓપરેબિલિટી અને સંરક્ષણ તૈયારી વધારવા પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. જાપાનના સંરક્ષણ મંત્રી કોઈઝુમીએ તાજેતરની બેઠકોમાં પણ મુક્ત અને ખુલ્લું ઇન્ડો-પેસિફિક માટે જાપાનની પ્રતિબદ્ધતા પુનરોચ્ચાર કરી છે.
સંરક્ષણ ટેક્નોલોજીમાં ખુલશે નવા દ્વાર
ભારત-જાપાન ભાગીદારીનો આગામી મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી અને ઇન્ડસ્ટ્રીયલ સહયોગ બનવાની શક્યતા છે. બંને દેશોએ સરકારની સંસ્થાઓ ઉપરાંત ખાનગી કંપનીઓને પણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં જોડવા અને ભવિષ્યની સુરક્ષા જરૂરિયાતો માટે નવી ટેક્નોલોજી વિકસાવવાની દિશામાં કામ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
ખાસ કરીને અદ્યતન સેન્સર્સ, નૌકાદળ ટેક્નોલોજી, સાયબર ડિફેન્સ, સંચાર પ્રણાલીઓ અને અન્ય વિશિષ્ટ સંરક્ષણ તકનીકોમાં ભારત અને જાપાન વચ્ચે સહકાર વધવાની તકો છે. બંને દેશોની સુરક્ષા ઘોષણામાં પણ સંરક્ષણ સાધનો અને ટેકનોલોજી સહયોગ પદ્ધતિ હેઠળ સહ-વિકાસ અને સહ-ઉત્પાદન પર સ્પષ્ટ ભાર મૂકાયો છે.
ભારત-જાપાન ભાગીદારીને મળશે નવી વ્યૂહાત્મક દિશા
ભારત અને જાપાન વચ્ચે આર્થિક અને ટેક્નોલોજીકલ સંબંધો પહેલેથી જ મજબૂત છે. હવે સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સહ-વિકાસ, સહ-ઉત્પાદન, દરિયાઈ સુરક્ષા અને સશસ્ત્ર દળોની આંતર-કાર્યક્ષમતા પર વધતા ફોકસને કારણે સંબંધો વધુ વ્યૂહાત્મક બની રહ્યા છે.
નવી દિલ્હી અને ટોક્યોનું માનવું છે કે બંને દેશોની ક્ષમતાઓને જોડવાથી માત્ર ભારત અને જાપાનની સુરક્ષા જ નહીં પરંતુ ઇન્ડો-પેસિફિકમાં શાંતિ, સ્થિરતા, દરિયાઈ સુરક્ષા અને નિયમ આધારિત આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવસ્થાને પણ વધુ મજબૂતી મળી શકે છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
