અમદાવાદ હવે માત્ર ગુજરાતનું આર્થિક અને ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર જ નહીં, પરંતુ ભારતના ભવિષ્યના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સ્પોર્ટ્સ શહેર તરીકે પણ ઉભરી રહ્યું છે. 26 નવેમ્બર 2025ના રોજ અમદાવાદને 2030ની શતાબ્દી કોમનવેલ્થ ગેમ્સ માટે સત્તાવાર રીતે યજમાન જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. કોમનવેલ્થ ગેમ્સ મુજબ 2030ની ગેમ્સનું મુખ્ય કેન્દ્ર અમદાવાદ રહેશે અને તેમાં 74 કોમનવેલ્થ દેશો તથા પ્રદેશોની ભાગીદારીની અપેક્ષા છે.
બીજી તરફ ભારત 2036ના ઓલિમ્પિક્સ અને 2038ના એશિયન ગેમ્સ માટે પણ દાવેદારી આગળ ધપાવી રહ્યું છે, જેમાં અમદાવાદને મુખ્ય સંભવિત યજમાન શહેર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ્સની યજમાની વધારીને દેશની ક્ષમતા વિશ્વ સમક્ષ રજૂ કરવાની વ્યૂહરચના અપનાવી છે.
આ પરિસ્થિતિમાં નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર અમદાવાદના સ્પોર્ટ્સ માસ્ટર પ્લાનનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની રહ્યો છે. વિશાળ દર્શક ક્ષમતા ધરાવતા સ્ટેડિયમની સાથે સમગ્ર મોટેરા વિસ્તારનું રોડ નેટવર્ક, ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ, જાહેર પરિવહન, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને શહેરી સૌંદર્યીકરણ પણ મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે.
મોટેરામાં AMCનું મેગા ડિમોલિશન ઓપરેશન
સ્થાનિક અહેવાલો અનુસાર અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના એસ્ટેટ વિભાગે સાબરમતી જનપથ ત્રણ રસ્તાથી મોટેરા D-Mart સુધીના મુખ્ય માર્ગ પર મોટા પાયે રોડ લાઇન ક્લિયરન્સની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. હાલના આશરે 18 મીટર પહોળા માર્ગને 61 મીટર સુધી વિસ્તૃત કરવાની યોજના સાથે દબાણરૂપ અને રોડ લાઇનમાં આવતા કોમર્શિયલ બાંધકામો હટાવવામાં આવી રહ્યા છે.
કાર્યવાહી દરમિયાન કોઈ મોટો કાયદો-વ્યવસ્થાનો પ્રશ્ન ઊભો ન થાય તે માટે પોલીસનો ચુસ્ત બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો છે. JCB, ભારે મશીનરી અને AMCના એસ્ટેટ વિભાગની ટીમો સાથે સવારથી જ ઓપરેશન હાથ ધરાયું હોવાનું સ્થાનિક અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે.
અસરગ્રસ્ત બાંધકામોની ચોક્કસ સંખ્યાને લઈને અલગ-અલગ સ્થાનિક અહેવાલોમાં થોડો તફાવત છે. જોકે 50થી વધુ કોમર્શિયલ મિલકતોને નોટિસ આપવામાં આવી હોવાની અને મોટા પ્રમાણમાં વ્યાપારી બાંધકામો રોડ લાઇનની અસર હેઠળ આવવાની માહિતી સામે આવી છે.
61 મીટરનો વિશાળ રોડ કેમ જરૂરી?
આ સમગ્ર કામગીરીને માત્ર સામાન્ય રોડ પહોળો કરવાની કાર્યવાહી તરીકે જોવામાં આવી રહી નથી. મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ્સ દરમિયાન એકસાથે હજારો વાહનો, ખેલાડીઓની બસો, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિનિધિમંડળો, સુરક્ષા કાફલા, એમ્બ્યુલન્સ, મીડિયા વાહનો અને દર્શકોની અવરજવર થતી હોય છે. તે માટે સ્ટેડિયમ આસપાસના રસ્તાઓમાં પૂરતી પહોળાઈ અને બહુવિધ ટ્રાફિક લેન જરૂરી બને છે.
2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સની યજમાની હવે સત્તાવાર છે અને અમદાવાદ 2036 ઓલિમ્પિક્સ માટે ભારતની દાવેદારીનું મુખ્ય શહેર છે. તેથી મોટેરા વિસ્તારમાં લાંબા ગાળાની ટ્રાફિક અને સુરક્ષા જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવાની દિશામાં કામ ચાલી રહ્યું છે.
61 મીટર પહોળો માર્ગ તૈયાર થયા બાદ સામાન્ય ટ્રાફિક ઉપરાંત ઇમરજન્સી અને સુરક્ષા વાહનો માટે અલગ વ્યવસ્થા, મોટા કાફલાઓની ઝડપી અવરજવર અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઇવેન્ટ્સ દરમિયાન ટ્રાફિક નિયંત્રણ વધુ સરળ બની શકે છે.
Re-TP અને રોડ લાઇન અમલીકરણ પર તંત્રનો ભાર
મોટેરા અને સાબરમતી વિસ્તારના વિકાસમાં ટાઉન પ્લાનિંગ સ્કીમો મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહી છે. રોડ નેટવર્કને માસ્ટર પ્લાન મુજબ વિકસાવવા માટે રસ્તાની સત્તાવાર લાઇનમાં આવતા બાંધકામો અને દબાણો હટાવવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
મોટેરા વિસ્તારમાં અગાઉ પણ AMC દ્વારા વિવિધ ડિમોલિશન અને રોડ ક્લિયરન્સ ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યા છે. જૂન 2026માં પણ મોટેરાના શિવનગર વિસ્તારમાં પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી, જોકે તે વર્તમાન કોમર્શિયલ રોડ-વાઇડનિંગ ઓપરેશનથી અલગ કેસ હતો.
તાજી કાર્યવાહીમાં મુખ્ય ફોકસ સાબરમતી જનપથ ત્રણ રસ્તાથી D-Mart તરફ જતા મુખ્ય કનેક્ટિંગ રોડને ખુલ્લો કરવાનો છે. રોડ લાઇન ક્લિયર થયા બાદ આ સમગ્ર વિસ્તારમાં નવા માર્ગ વિકાસની પ્રક્રિયા ઝડપી બનવાની શક્યતા છે.
વેપારીઓમાં ચિંતા, વર્ષો જૂના ધંધા પર સંકટ
ડિમોલિશનની સૌથી મોટી અસર વર્ષોથી આ પટ્ટામાં વ્યવસાય કરતા દુકાનદારો અને વેપારીઓ પર પડી રહી છે. રોડ લાઇનમાં આવતી દુકાનો અને કોમર્શિયલ એકમો હટાવવામાં આવતા અનેક લોકો સામે રોજગાર અને વ્યવસાયના સ્થળનો પ્રશ્ન ઊભો થયો છે.
અસરગ્રસ્ત વેપારીઓ તરફથી વળતર, વૈકલ્પિક કોમર્શિયલ જગ્યા અથવા માનવતાના ધોરણે કોઈ યોગ્ય પુનર્વસન નીતિની માંગ ઉઠાવવામાં આવી રહી છે. વેપારીઓનો મુદ્દો છે કે શહેરના વિકાસની જરૂરિયાત તેઓ સમજે છે, પરંતુ વર્ષોથી ચાલતા વ્યવસાયને એકાએક ગુમાવવાથી પરિવાર અને કર્મચારીઓની આજીવિકા પર અસર પડે છે. આથી વિકાસ અને પુનર્વસન વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રશ્ન પણ હવે સ્થાનિક સ્તરે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.
રસ્તો ક્લિયર થયા બાદ બદલાશે સમગ્ર વિસ્તારનો લુક
ડિમોલિશન અને રોડ લાઇન ક્લિયરન્સ માત્ર પ્રથમ તબક્કો માનવામાં આવી રહ્યો છે. આગામી તબક્કામાં પહોળા માર્ગનું નિર્માણ, કાર્પેટિંગ, ટ્રાફિક જંક્શનનું પુનઃડિઝાઇનિંગ, લાઇટિંગ, ડ્રેનેજ, ફૂટપાથ, લેન્ડસ્કેપિંગ અને બ્યુટિફિકેશન જેવા કામો આગળ વધી શકે છે.
મોટેરા વિસ્તારમાં નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમની હાજરી અને ભવિષ્યના મોટા સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ્સને ધ્યાનમાં રાખીને આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષાનું અર્બન ડિઝાઇન મોડલ તૈયાર કરવાની દિશામાં સરકાર આગળ વધી રહી છે. અમદાવાદના સ્પોર્ટ્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર માટે 2026-27ના ગુજરાત બજેટમાં પણ મોટું પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે અને શહેરને વૈશ્વિક સ્પોર્ટ્સ ડેસ્ટિનેશન બનાવવાની દિશામાં વિવિધ પ્રોજેક્ટ આગળ ધપાવવામાં આવી રહ્યા છે.
નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ આસપાસ બનશે આંતરરાષ્ટ્રીય Sports District?
મોટેરા વિસ્તાર આગામી વર્ષોમાં માત્ર ક્રિકેટ સ્ટેડિયમ વિસ્તાર તરીકે મર્યાદિત રહેવાનો નથી. નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમની આસપાસના વિશાળ વિસ્તારમાં સ્પોર્ટ્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને શહેરી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના મોટા પ્રોજેક્ટ પર કામ ચાલી રહ્યું છે.
સર્દાર વલ્લભભાઈ પટેલ સ્પોર્ટ્સ એન્ક્લેવને 2036 ઓલિમ્પિક્સની ભારતની દાવેદારી સાથે પણ જોડવામાં આવી રહ્યું છે. અગાઉના અહેવાલો મુજબ મોટેરા વિસ્તારના વિશાળ પટ્ટામાં નવા સ્પોર્ટ્સ વેન્યૂ, ઍથ્લીટ સુવિધાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓને અનુરૂપ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવાનું આયોજન છે. આથી રોડ પહોળા કરવાની તાજી કાર્યવાહી એક અલગ પ્રોજેક્ટ કરતાં મોટા શહેરી અને સ્પોર્ટ્સ ટ્રાન્સફોર્મેશનની કડી તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
2030 કોમનવેલ્થ પછી નજર 2036 ઓલિમ્પિક્સ પર
અમદાવાદ માટે 2030ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સ હવે માત્ર સંભાવના નથી. શહેરને સત્તાવાર યજમાની મળી ચૂકી છે. ગેમ્સમાં 15થી 17 રમતોનો સમાવેશ થવાની યોજના છે અને અંતિમ સ્પોર્ટ્સ પ્રોગ્રામ તબક્કાવાર નક્કી થવાનો છે.
બીજી તરફ ભારત 2036 ઓલિમ્પિક્સની યજમાની મેળવવા માટે પ્રયત્નશીલ છે. કેન્દ્ર સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ્સનું આયોજન વધારીને ભારતની સંગઠન ક્ષમતા, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રમતગમત વ્યવસ્થાપનને મજબૂત કરી રહી છે. આ પરિપ્રેક્ષ્યમાં મોટેરાના રસ્તાઓનું વિસ્તરણ, ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ અને સમગ્ર વિસ્તારનું આધુનિકીકરણ અમદાવાદના લાંબા ગાળાના સ્પોર્ટ્સ વિઝનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની શકે છે.
વિકાસ સામે રોજગારનો પ્રશ્ન
એક તરફ અમદાવાદ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પોર્ટ્સ નકશા પર મોટી છલાંગ લગાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ આવા મોટા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ સાથે સ્થાનિક વેપારીઓ અને અસરગ્રસ્ત લોકોના પ્રશ્નો પણ સામે આવી રહ્યા છે.
તંત્ર માટે હવે પડકાર બેવડો છે—એક તરફ 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સ અને ભવિષ્યની વૈશ્વિક ઇવેન્ટ્સ માટે સમયસર વિશ્વસ્તરીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવું અને બીજી તરફ વર્ષોથી વ્યવસાય કરતા અસરગ્રસ્ત લોકોને લઈને ઊભા થતા સામાજિક અને આર્થિક પ્રશ્નોનું સંવેદનશીલ રીતે નિરાકરણ લાવવું.
હાલ માટે એટલું સ્પષ્ટ છે કે નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમ આસપાસનો વિસ્તાર આગામી થોડા વર્ષોમાં મોટા પરિવર્તનમાંથી પસાર થવાનો છે. મોટેરામાં ચાલી રહેલી 61 મીટર રોડની કાર્યવાહી એ અમદાવાદને વૈશ્વિક સ્પોર્ટ્સ શહેર બનાવવાના વિશાળ મિશનની મહત્વપૂર્ણ કડી બની રહી છે.
અમારી યુટ્યુબ ચેનલને લાઈક, શેર અને સબસ્ક્રાઈબ કરશો
हमारी यूट्यूब चैनल को लाइक, शेयर और सब्सक्राइब करे
Like, Share and Subscribe our YouTube channel
